Word - matn muharriri - Kompyuter savodxonligi

Word - hujjat tayyorlash uchun eng ko'p ishlatiladigan dastur. Bepul muqobillari - LibreOffice Writer va Google Docs - deyarli bir xil ishlaydi, shuning uchun bu bo'lim ularga ham to'g'ri keladi.

Ko'pchilik Word'ni yozuv mashinkasi sifatida ishlatadi: yozadi, qo'lda bo'sh joy qo'yadi, qo'lda qalin qiladi. Bu bo'limda undan ancha ko'p foyda olishni ko'rsatamiz.

Lenta (Ribbon) #

Styles bo'limi - eng ko'p vaqt tejaydigan, lekin eng kam ishlatiladigan qism

Lenta bo'limi	Nima uchun
File	Saqlash, ochish, chop etish, sozlamalar
Home	Shrift, qalin, ro'yxat, tekislash, uslublar
Insert	Rasm, jadval, sahifa raqami, belgi, havola
Layout	Sahifa o'lchami, chekkalar, ustunlar
References	Mundarija, izoh, manbalar
Review	Imlo, izoh, o'zgarishlarni kuzatish
View	Ko'rinish rejimi, masshtab, chizg'ich

Asosiy formatlash #

Qisqartma	Natija
`Ctrl + B`	Qalin
`Ctrl + I`	Qiya
`Ctrl + U`	Tagi chizilgan
`Ctrl + E`	Markazga tekislash
`Ctrl + L` / `Ctrl + R`	Chapga / o'ngga
`Ctrl + J`	Ikki tomonga tekislash
`Ctrl + Shift + <` va `Ctrl + Shift + >`	Shriftni kichraytirish va kattalashtirish
`Ctrl + Space`	Formatlashni tozalash

Boshqa joydan ko'chirilgan matn formati buzilsa

Internetdan yoki boshqa hujjatdan matn ko'chirsangiz, u o'z rangi, shrifti va o'lchami bilan keladi va hujjatingizni buzadi.

Ikki yechim:

Ctrl + Shift + V - faqat matnni qo'yadi, formatsiz;
Qo'ygandan keyin tanlab, Ctrl + Space bosing.

Bu ikki qisqartma Word'da eng ko'p asqotadigan vositalardan.

Uslublar (Styles) - eng muhim bo'lim #

Bu Word'ni bilgan va bilmagan odamni ajratadigan narsa.

Noto'g'ri yo'l: sarlavhani yozib, uni tanlab, shriftni 16 qilib, qalin qilish. Har bir sarlavha uchun qaytadan.

To'g'ri yo'l: sarlavhani yozib, Home → Styles → Heading 1 tanlash.

Farqi katta:

	Qo'lda formatlash	Uslub bilan
Barcha sarlavha ko'rinishini o'zgartirish	Har birini qo'lda	Uslubni bir marta o'zgartirsa yetarli
Avtomatik mundarija	Ishlamaydi	Bir tugma bilan yaratiladi
Hujjat bo'ylab yurish	Aylantirib qidirasiz	Navigation panelidan bir bosishda
Bir xillik	Buziladi	Kafolatlangan

Avtomatik mundarija

Sarlavhalarga uslub qo'ygan bo'lsangiz:

Mundarija turadigan joyga kursorni qo'ying;
References → Table of Contents → ko'rinishni tanlang.

Mundarija sahifa raqamlari bilan o'zi yaratiladi. Hujjat o'zgargach, mundarijaga o'ng tugma → Update Field bosing - raqamlar yangilanadi.

Diplom, hisobot va uslubiy qo'llanma tayyorlayotganda bu soatlab vaqt tejaydi.

Navigation paneli: Ctrl + F bossangiz yoki View → Navigation Pane ni yoqsangiz, chap tomonda barcha sarlavhalar ro'yxati chiqadi. Bosish bilan o'sha bo'limga o'tasiz. Uzun hujjatda ajralmas vosita.

Sahifa sozlamalari #

Layout bo'limida:

Sozlama	Odatdagi qiymat
Size (o'lcham)	A4
Orientation	Portrait (tik) yoki Landscape (yotiq)
Margins (chekkalar)	Normal; rasmiy hujjatda chapdan kattaroq
Columns	Ustunlar soni

Bo'sh joy uchun Enter bosmang

Yangi sahifadan boshlash uchun ko'pchilik Enter ni ketma-ket bosadi. Bu eng keng tarqalgan Word xatosi.

Muammo: matnga bitta jumla qo'shsangiz, hamma narsa siljiydi va sahifalar aralashib ketadi.

To'g'ri yo'l - Ctrl + Enter: u sahifa uzilishi qo'yadi va keyingi matn har doim yangi sahifadan boshlanadi.

Shu qoida gorizontal bo'shliqqa ham tegishli: Probel ni ketma-ket bosish o'rniga Tab yoki tekislashdan foydalaning.

Jadval qo'yish #

Insert → Table → kataklar sonini tanlang.

Amal	Qanday
Yangi qator qo'shish	Oxirgi katakda `Tab` bosing
Kataklar orasida yurish	`Tab` va `Shift + Tab`
Qator yoki ustun qo'shish	O'ng tugma → Insert
Kataklarni birlashtirish	Tanlab, o'ng tugma → Merge Cells
Ko'rinishini o'zgartirish	Table Design bo'limi

Rasm qo'yish #

Insert → Pictures → This Device

Rasm joyida turmasa

Word'da rasm qo'yganda u sakrab ketadi va matnni buzadi. Sababi - o'rash rejimi (text wrapping).

Rasmni tanlang → yonidagi kichik belgini bosing → Square yoki Tight ni tanlang. Shunda matn rasm atrofini aylanib o'tadi.

In Line with Text rejimida rasm xuddi katta harfdek qatorga kiradi - shuning uchun qatorlar cho'ziladi.

Imlo tekshiruvi #

Word noto'g'ri so'zlarni qizil to'lqinli chiziq bilan belgilaydi.

O'zbek tili lug'ati odatda o'rnatilmagan bo'ladi, shuning uchun butun matn qizil chiziq ostida turishi mumkin. Uni o'chirish: File → Options → Proofing → tekshirish katakchalarini oling.

Saqlash #

Qisqartma	Nima qiladi
`Ctrl + S`	Saqlash
`F12`	Save As - yangi nom yoki joy bilan saqlash
`Ctrl + P`	Chop etish oynasi

Saqlash - eng muhim odat

Word avtomatik saqlaydi, lekin unga to'liq ishonmang. Har 2-3 daqiqada Ctrl + S bosing. Bu refleksga aylanishi kerak.

Agar dastur yopilib ketsa, Word'ni qayta ochganda u tiklangan nusxani taklif qilishi mumkin - lekin bu kafolat emas va odatda oxirgi bir necha daqiqa yo'qoladi.

File → Options → Save bo'limida avtomatik saqlash oralig'ini 10 daqiqadan 3 daqiqaga tushiring.

Qaysi formatda saqlash #

Format	Qachon
`.docx`	Tahrirlash uchun - asosiy format
`.pdf`	Yuborish va chop etish uchun - o'zgarmaydi
`.doc`	Faqat juda eski Word kerak bo'lsa

PDF qilish: File → Save As → tur ro'yxatidan PDF ni tanlang.

Nega PDF yuborish kerak

.docx faylni boshqa kompyuterda ochsangiz, ko'rinish o'zgarishi mumkin: shrift yo'q bo'lsa boshqasiga almashadi, sahifalar siljiydi, jadval buziladi.

PDF esa hamma joyda aynan bir xil ko'rinadi. Shuning uchun tayyor hujjatni PDF qilib yuborish qoidaga aylangan.

Faqat tahrirlash kerak bo'lganda .docx yuboring.

Amaliy topshiriq

Word'da yangi hujjat oching va uni to'g'ri nom bilan saqlang.
Uchta sarlavha yozib, ularga "Heading 1" uslubini qo'ying.
References → Table of Contents orqali mundarija yarating.
Matn qo'shib, mundarijani yangilang.
Ctrl + Enter bilan yangi sahifa boshlang.
Uch ustunli jadval qo'ying va uni to'ldiring.
Rasm qo'ying va o'rash rejimini "Square" ga o'zgartiring.
Internetdan matn ko'chirib, Ctrl + Shift + V bilan qo'ying.
Avtomatik saqlash oralig'ini 3 daqiqaga tushiring.
Hujjatni PDF qilib saqlang va ikkala faylni solishtiring.

Xulosa #

Lenta bo'limlari: Home formatlash, Insert qo'shish, Layout sahifa, References mundarija.
Uslublar (Styles) - Word'ning eng kuchli imkoniyati; sarlavhalarni qo'lda formatlamang.
Uslub qo'yilgan bo'lsa, mundarija bir tugma bilan yaratiladi.
Yangi sahifa uchun Enter emas, Ctrl + Enter bosing.
Ko'chirilgan matnni Ctrl + Shift + V bilan formatsiz qo'ying.
Rasm sakrab ketsa - o'rash rejimini o'zgartiring.
Har 2-3 daqiqada Ctrl + S.
Tayyor hujjatni PDF qilib yuboring; tahrirlash kerak bo'lsagina .docx.

Keyingi bo'limda Excel'ni - hisob-kitob va jurnal yuritishning eng kuchli vositasini o'rganamiz.