Chop etish, skaner va PDF - Kompyuter savodxonligi

Qog'oz hali ham kerak: ariza, hisobot, tarqatma material. Bu bo'limda raqamli va qog'oz dunyo o'rtasidagi ko'prikni - printer, skaner va PDF'ni ko'ramiz.

Printer turlari #

Tur	Ishlash prinsipi	Kuchli tomoni	Zaif tomoni
Lazerli	Kukun (toner) qizdirib yopishtiriladi	Arzon nusxa, tez, siyoh qurimaydi	Qurilma qimmatroq, rangli modeli qimmat
Siyohli	Suyuq siyoh purkaladi	Arzon qurilma, yaxshi rangli bosma	Siyoh quriydi, nusxa qimmat

Maktab va idora uchun qaysi biri

Agar asosan matn bosilsa (hisobot, ariza, testlar) - lazerli printer aniq afzal.

Sababi: siyohli printer kam ishlatilsa, boshlari qurib qoladi va tozalash uchun siyoh sarflanadi. Ya'ni hech narsa bosmasangiz ham siyoh kamayadi.

Lazerli printerda toner quramaydi - oyiga bir marta ishlatilsa ham muammo bo'lmaydi. Bitta varaqning tannarxi ham bir necha barobar arzon.

Rangli rasm kerak bo'lsa, uni fotosalonda bostirish odatda rangli printer saqlashdan arzonroq tushadi.

Printerni ulash #

Ulash usuli	Qanday
USB kabel	Ulang, Windows o'zi topadi
Wi-Fi	Settings → Bluetooth & devices → Printers → Add device
Tarmoq orqali (idorada)	Administrator bergan manzil bo'yicha qo'shiladi

Printer ro'yxatda ko'rinmasa, ishlab chiqaruvchi saytidan drayver yuklab o'rnatish kerak bo'ladi.

Chop etish oynasi #

Har qanday dasturda Ctrl + P.

Ko'rib chiqish oynasi qog'oz va vaqtni tejaydi

Sozlama	Nima qiladi
Printer	Qaysi printerga yuborish
Copies	Nechta nusxa
Pages	Qaysi sahifalar: `1-3` yoki `1-3, 7`
Orientation	Tik yoki yotiq
Both sides	Ikki tomonlama - qog'ozni ikki barobar tejaydi
Pages per sheet	Bir varaqqa bir nechta sahifa
Color / Black and white	Rangli yoki qora-oq

Bosishdan oldin ko'rib chiqing

Chop etish oynasining o'ng tomonida ko'rib chiqish bor. U bosilgan varaq aynan qanday chiqishini ko'rsatadi.

Bu yerda eng ko'p topiladigan muammolar:

jadval sahifaga sig'magan va ustuni keyingi varaqqa o'tib ketgan;
hujjat 3 sahifa deb o'ylagansiz, aslida oxirida bo'sh 4-sahifa bor;
rasm chekkadan chiqib ketgan.

O'n soniyalik tekshiruv o'nlab varaqni tejaydi.

Qog'oz va siyohni tejash

Usul	Qancha tejaydi
Ikki tomonlama bosish	Qog'ozni ikki barobar
Bir varaqqa 2 sahifa	Yana ikki barobar
Qora-oq rejim	Rangli siyohni butunlay
Faqat kerakli sahifalarni bosish	Keraksiz varaqlarni
Brauzerda "Reader mode"	Reklamali sahifalarda yarmini

Tarqatma material uchun "ikki tomonlama + bir varaqqa 2 sahifa" birikmasi 40 varaqni 10 varaqqa tushiradi.

Skanerlash #

Skaner qog'ozdagi hujjatni raqamli faylga aylantiradi. Ko'p printerlarda u ichiga qurilgan (bunday qurilma MFU deb ataladi).

Windows'da: Win → Windows Fax and Scan yoki Scan dasturini oching.

Sozlama	Tavsiya
Fayl turi	Hujjat uchun PDF, rasm uchun JPG
Rang	Matn uchun qora-oq yoki kulrang
Aniqlik (DPI)	200-300 DPI hujjat uchun yetarli

DPI nima va nega muhim

DPI - bir dyuymga to'g'ri keladigan nuqtalar soni, ya'ni skanerlash aniqligi.

150 DPI - o'qish uchun yetarli, fayl kichik;
300 DPI - rasmiy hujjat uchun standart;
600 DPI va undan yuqori - faqat rasm va chizmalar uchun.

Yuqori DPI faylni keskin kattalashtiradi: bir xil sahifa 300 DPI da bir necha yuz kilobayt, 600 DPI da bir necha megabayt bo'ladi.

Ko'pchilik "sifatliroq bo'lsin" deb eng yuqori aniqlikni tanlaydi va keyin fayl pochtaga sig'may qoladi. Hujjat uchun 300 DPI yetarli.

Skaner yo'q bo'lsa - telefondan foydalaning

Zamonaviy telefonlarda skanerlash ilovalari bor va ular yaxshi natija beradi.

Ular oddiy suratdan farq qiladi: hujjat chetlarini avtomatik topadi, qiyalikni to'g'irlaydi, fonni oqartiradi va PDF qilib saqlaydi.

Natija ko'pincha arzon skanerdan yaxshiroq chiqadi. Faqat suratni yaxshi yorug'likda va soya tushmaydigan holatda oling.

PDF #

PDF - hamma joyda bir xil ko'rinadigan hujjat formati. Uni har qanday kompyuter, telefon va brauzer ochadi.

Vazifa	Qanday
Word'ni PDF qilish	File → Save As → tur ro'yxatidan PDF
Har qanday narsani PDF qilish	`Ctrl + P` → printer ro'yxatidan "Microsoft Print to PDF"
Veb sahifani PDF qilish	`Ctrl + P` → "Save as PDF"
PDF ni ochish	Brauzerga sudrab tashlang

"Microsoft Print to PDF" - yashirin universal vosita

Windows'da bu soxta printer oldindan o'rnatilgan. U har qanday dasturdan PDF yaratishga imkon beradi.

Ctrl + P bosing, printer ro'yxatidan uni tanlang va "Print" bosing - qog'oz o'rniga faylni saqlash oynasi chiqadi.

Bu Word, Excel, brauzer, rasm ko'ruvchi - hamma joyda ishlaydi. Alohida dastur o'rnatish shart emas.

PDF bilan qo'shimcha amallar #

Vazifa	Vosita
Bir nechta PDF ni birlashtirish	Bepul onlayn xizmatlar yoki PDF24 dasturi
Sahifalarni ajratish	Xuddi shu vositalar
Hajmini kamaytirish	"Compress PDF" funksiyasi
Matnni tahrirlash	PDF tahrirlovchi yoki asl `.docx` ga qaytish

Onlayn PDF xizmatlariga hujjat yuklashdan oldin

Bepul onlayn xizmatlar qulay, lekin siz faylni begona serverga yuklaysiz.

Pasport nusxasi, shartnoma, shaxsiy ma'lumot yoki o'quvchilar ro'yxati bo'lgan hujjatni bunday saytlarga yuklamang.

Bunday fayllar uchun kompyuterga o'rnatiladigan dastur ishlating - masalan PDF24 Creator yoki LibreOffice Draw. Ular fayl kompyuteringizdan chiqmasligini kafolatlaydi.

PDF ni imzolash #

Rasmiy hujjatlarda ikki xil "imzo" bor va ularni farqlash muhim:

Tur	Nima	Yuridik kuchi
Imzo rasmi	Qog'ozdagi imzoni skanerlab, PDF ga qo'yish	Yuridik kuchi yo'q, faqat ko'rinish
Elektron raqamli imzo (ERI)	Maxsus kalit bilan imzolash	Qo'lda qo'yilgan imzoga teng

ERI O'zbekistonda davlat xizmatlari va rasmiy hujjat aylanishida ishlatiladi. U haqda 18-bo'limda batafsil gaplashamiz.

Amaliy topshiriq

Kompyuteringizga qanday printer ulanganini aniqlang.
Biror hujjatni Ctrl + P bilan oching va ko'rib chiqish oynasini o'rganing.
Faqat 2-sahifani bosishga sozlang (bosmasdan turib).
Ikki tomonlama bosish varianti bor-yo'qligini tekshiring.
"Microsoft Print to PDF" orqali Word hujjatini PDF qiling.
Brauzerdagi sahifani PDF qilib saqlang.
Bitta qog'ozni skanerlang yoki telefon ilovasi bilan suratga oling.
Skanerlangan faylning hajmini ko'ring va DPI ni baholang.
Ikkita PDF ni birlashtirib ko'ring.
Imzo rasmi va ERI farqini o'z so'zingiz bilan yozing.

Xulosa #

Lazerli printer matn uchun arzonroq va siyohi qurimaydi.
Chop etishdan oldin ko'rib chiqish oynasiga qarang.
Ikki tomonlama va bir varaqqa 2 sahifa qog'ozni to'rt barobar tejaydi.
Skanerlashda hujjat uchun 300 DPI yetarli; undan yuqorisi faylni keraksiz kattalashtiradi.
Skaner bo'lmasa, telefondagi skanerlash ilovasi yaxshi natija beradi.
"Microsoft Print to PDF" har qanday dasturdan PDF yaratadi.
Shaxsiy ma'lumotli hujjatni onlayn PDF xizmatlariga yuklamang.
Imzo rasmi yuridik kuchga ega emas, ERI esa ega.

Keyingi bo'limda eng muhim mavzulardan biriga - ma'lumotni yo'qotmaslik va zaxira nusxaga o'tamiz.