10-bo‘lim
Brauzer va samarali qidiruv
Brauzer oynasining qismlari, varaqlar bilan ishlash, xatcho'plar, qidiruv so'rovini to'g'ri tuzish, natijalarni baholash va yashirin rejim aslida nima qiladi.
Ushbu bo‘lim mundarijasi
Brauzer - kompyuterda eng ko'p ishlatiladigan dastur. Ko'pchilik uning imkoniyatlarining o'ndan birini ham ishlatmaydi.
Bu bo'limdan keyin siz kerakli ma'lumotni bir necha barobar tez topasiz.
Qaysi brauzer? #
| Brauzer | Kim chiqargan | Xususiyati |
|---|---|---|
| Chrome | Eng keng tarqalgan, xotirani ko'p yeydi | |
| Edge | Microsoft | Windows'da oldindan o'rnatilgan, tez |
| Firefox | Mozilla | Ochiq kodli, maxfiylikka e'tiborli |
| Safari | Apple | Faqat Apple qurilmalarida |
| Opera | Opera | Ichida VPN va reklama bloklovchi bor |
Hammasi bir xil saytlarni ko'rsatadi. Tanlov didga bog'liq - biroq Internet Explorer'ni ishlatmang: u eskirgan va endi qo'llab-quvvatlanmaydi.
Brauzer oynasi #
Varaqlar bilan ishlash #
Bir vaqtda bir nechta sahifani ochib qo'yish mumkin - har biri o'z varag'ida (tab).
| Qisqartma | Nima qiladi |
|---|---|
Ctrl + T | Yangi varaq |
Ctrl + W | Varaqni yopish |
Ctrl + Shift + T | Yopilgan varaqni qaytarish |
Ctrl + Tab | Keyingi varaqqa o'tish |
Ctrl + 1 ... Ctrl + 8 | Shu raqamdagi varaqqa o'tish |
Ctrl + L | Manzil qatoriga o'tish |
Ctrl + F | Sahifa ichidan matn qidirish |
Ctrl + D | Xatcho'pga qo'shish |
F5 | Sahifani yangilash |
Ctrl + + / Ctrl + - | Kattalashtirish / kichiklashtirish |
Ctrl + 0 | Asl kattalikka qaytarish |
Ctrl + Shift + T - eng kam bilinadigan, lekin eng ko'p asqotadigan
qisqartma. U oxirgi yopilgan varaqni qaytaradi.
Ketma-ket bosish mumkin: ikkinchi marta undan oldingisini qaytaradi. Brauzer tasodifan yopilib ketsa ham, qayta ochib shu tugmani bossangiz butun sessiya tiklanadi.
Har bir ochiq varaq xotira egallaydi. Yigirmatadan ortiq varaq ochiq bo'lsa, kompyuter sezilarli sekinlashadi.
Keyin o'qish uchun ochib qo'ygan sahifalarni varaqda saqlamang -
xatcho'pga qo'shing (Ctrl + D) va varaqni yoping. Ular yo'qolmaydi
va xotira bo'shaydi.
To'g'ri qidirish #
Qidiruvchi ko'p odam bitta so'z yozib, natijaga qarab qoladi. Bir necha oddiy usul natijani sezilarli yaxshilaydi.
| Usul | Qanday yoziladi | Nima qiladi |
|---|---|---|
| Aniq ibora | "dars rejasi namunasi" | Aynan shu iborani qidiradi |
| Saytdan qidirish | matematika site:uz | Faqat .uz saytlaridan |
| Fayl turi | dars rejasi filetype:pdf | Faqat PDF fayllar |
| So'zni chiqarish | yaguar -avtomobil | "avtomobil" so'zi bo'lgan natijalarni olib tashlaydi |
| Noma'lum so'z | Toshkentdan * gacha | Yulduzcha o'rniga istalgan so'z |
| Yoki | maktab OR litsey | Ikkalasidan biri |
Yaxshi so'rov tuzish qoidalari:
- Ortiqcha so'z yozmang. "Iltimos ayting, Excel'da qanday qilib
yig'indi hisoblash mumkin" o'rniga
excel yig'indi formulasi. - Aniq so'z tanlang. "Kompyuter ishlamayapti" juda umumiy. Ekrandagi xato matnini aynan ko'chirib qidiring - eng tez usul.
- Ingliz tilida ham qidirib ko'ring. Texnik masalalar bo'yicha inglizcha materiallar o'nlab barobar ko'p.
Kompyuter xato bersa, ekrandagi matnni aynan ko'chirib olib, qo'shtirnoq ichida qidiring.
Deyarli har qanday xato bilan ilgari kimdir uchragan va yechimini yozib qoldirgan. Bu 19-bo'limdagi asosiy usullardan biri.
Natijalarni baholash #
Birinchi natija har doim eng yaxshi degani emas.
| Belgisi | Nimani anglatadi |
|---|---|
| "Reklama" / "Ad" yozuvi | Bu pullik joy, sifat kafolati yo'q |
.gov.uz | Rasmiy davlat manbai - ishonchli |
.edu, universitet sayti | Ilmiy manba |
| Muallif va sana ko'rsatilgan | Yaxshi belgi |
| Sana yo'q yoki juda eski | Ma'lumot eskirgan bo'lishi mumkin |
| Ko'p reklama, "shokga tushasiz" sarlavha | Ishonmang |
Qidiruv natijalarining birinchi ikki-uchtasi ko'pincha reklama bo'ladi. Ular yonida kichik "Reklama" yoki "Sponsored" yozuvi turadi.
Bu ayniqsa xavfli holat: firibgarlar bank yoki xizmat nomini reklamaga sotib olib, o'z saytini birinchi o'ringa chiqarishi mumkin.
Shuning uchun bank saytiga qidiruv orqali emas, manzilni o'zingiz yozib kiring.
Xatcho'plar va tarix #
Xatcho'p (bookmark) - saqlab qo'yilgan sayt. Ctrl + D bilan
qo'shiladi.
Ko'p xatcho'p yig'ilib qolsa, ularni papkalarga ajrating: "Ish", "Darslar", "Hujjatlar". Tuzilma xuddi fayllardagidek ishlaydi.
Tarix (history) - Ctrl + H. Kirgan saytlaringiz ro'yxati. Kecha
ko'rgan sahifani topolmayotgan bo'lsangiz, shu yerdan qidiring.
Ctrl + Shift + N (Chrome/Edge) yoki Ctrl + Shift + P
(Firefox) - yashirin rejimni ochadi.
Qiladi: oyna yopilgach, tarix, cookie va kiritilgan parollar shu kompyuterda saqlanmaydi.
Qilmaydi: sizni internetda ko'rinmas qilmaydi. Provayderingiz, ish joyingizdagi tarmoq administratori va siz kirgan saytlar hammasini ko'raveradi.
Amaliy foydasi: birovning kompyuterida hisobga kirish. Oynani yopishingiz bilan hisobdan avtomatik chiqasiz.
Yuklamalar #
Fayl yuklaganingizda u Downloads papkasiga tushadi. Ctrl + J
yuklamalar ro'yxatini ochadi.
- "Download" tugmasi soxta bo'lishi mumkin. Fayl yuklash saytlarida ko'pincha bir nechta katta yashil "Download" tugmasi bo'ladi va ularning aksariyati - reklama. Haqiqiysi odatda kichikroq va kamtarona.
- Yuklangan faylning kengaytmasini tekshiring. Kutgan narsangiz
hujjat bo'lsa-yu,
.exeyoki.scrfayl kelgan bo'lsa - o'chiring. 7-bo'limdagi kengaytmani ko'rsatish sozlamasi aynan shuning uchun kerak.
Sahifani PDF qilib saqlash #
Ko'pincha kerak bo'ladigan amal: Ctrl + P (chop etish) → printer
ro'yxatidan "Save as PDF" ni tanlang → Save.
Sahifa printersiz PDF faylga aylanadi. Bu darsliklarni, chiptalarni va kvitansiyalarni saqlash uchun eng qulay usul.
Ko'p brauzerda chop etish oynasida "Simplify page" yoki "Reader mode" varianti bo'ladi. U reklama va menyularni olib tashlab, faqat matnni qoldiradi.
Natijada PDF ancha ozroq sahifa oladi va o'qish qulayroq bo'ladi.
- Brauzeringizda oltita qismning har birini toping.
Ctrl + Tbilan yangi varaq oching, yoping vaCtrl + Shift + Tbilan qaytaring.- Bu darslik sahifasini
Ctrl + Dbilan xatcho'pga qo'shing. - Xatcho'plar uchun "Darslar" nomli papka yarating.
dars rejasi filetype:pdfdeb qidirib ko'ring.site:gov.uzbilan faqat davlat saytlaridan qidiring.- Qidiruv natijalarida "Reklama" yozuvi bor natijalarni sanang.
Ctrl + Hbilan tarixni oching va kecha kirgan saytni toping.- Yashirin rejimni oching va u nima qilmasligini eslang.
- Shu sahifani
Ctrl + Porqali PDF qilib saqlang.
Xulosa #
- Brauzerlar bir xil ishlaydi; Internet Explorer'ni ishlatmang.
- Manzil qatoriga sayt manzilini ham, qidiruv so'zini ham yozish mumkin.
Ctrl + Shift + Ttasodifan yopilgan varaqni qaytaradi.- Ko'p ochiq varaq kompyuterni sekinlashtiradi - xatcho'pga qo'shib yoping.
- Qidiruvda
"aniq ibora",site:,filetype:va-so'znatijani sezilarli yaxshilaydi. - Birinchi natijalar ko'pincha reklama - bank saytiga qidiruv orqali kirmang.
- Yashirin rejim faqat shu kompyuterda iz qoldirmaydi, sizni ko'rinmas qilmaydi.
- Har qanday sahifani
Ctrl + P→ Save as PDF bilan saqlash mumkin.
Keyingi bo'limda elektron pochtani - rasmiy yozishmaning asosiy vositasini o'rganamiz.
O‘qish tarixini saqlamoqchimisiz?
Tizimga kirsangiz, tugatgan bo‘limlaringiz saqlanadi va qoldirgan joyingizdan davom etasiz.
Xatolik topdingizmi?
Imlo xatosi, ishlamaydigan kod yoki noto‘g‘ri ma‘lumotni ko‘rsangiz - bizga xabar bering. Har bir xabar administrator tomonidan ko‘rib chiqiladi.