1-bo‘lim
Kompyuter nima va u qayerdan kelgan?
Kompyuterning asosiy ish sxemasi, "kompyuter" so'zining kelib chiqishi, uni kim o'ylab topgan va u qanday qilib stol ustidagi qurilmaga aylangan.
Ushbu bo‘lim mundarijasi
Kompyuterdan qo'rqmaslikning eng yaxshi usuli - uning nima ekanini tushunish. Kompyuter sehrli quti emas. U juda oddiy ishni juda tez bajaradigan mashina: beriladigan ko'rsatmalarni ketma-ket bajaradi.
Kalkulyator ham shunday qiladi, lekin unga faqat qo'shish va ko'paytirishni aytish mumkin. Kompyuterga esa "bu matnni saqla", "bu rasmni ko'rsat", "bu xatni yubor" deyish mumkin. Farq faqat ko'rsatmalar sonida.
To'rt qadamli sxema #
Dunyodagi har qanday kompyuter - eski kompyuterdan tortib qo'lingizdagi telefongacha - bir xil to'rt qadamni bajaradi.
Bu sxemani yodda tutsangiz, keyingi hamma narsa osonlashadi. Chunki kompyuterdagi har bir tugma, har bir dastur - shu to'rt qadamdan biriga tegishli.
Lotincha computare - "hisoblamoq" degani. Ingliz tilida computer so'zi 1613-yildan beri ishlatiladi, lekin o'shanda u mashinani emas, kasbni anglatgan: hisob-kitob qiladigan odam "computer" deb atalgan.
Astronomiya rasadxonalarida va urush paytida raketa yo'nalishini hisoblaydigan yuzlab odam ishlagan - ularning ko'pchiligi ayollar edi. Mashina ularning ishini bajara boshlagach, nom mashinaga o'tdi.
O'zbek tiliga bu so'z rus tili orqali kirgan, shuning uchun "kompyuter" shaklida yoziladi.
Kompyuterni kim o'ylab topgan? #
Bitta odam emas. Lekin g'oyani birinchi bo'lib to'liq shakllantirgan inson bor.
Charles Babbage (1791-1871)
Kompyuterning otasi. Ingliz matematigi. 1837-yilda u "Analitik mashina" loyihasini chizdi: teshikli kartalar orqali ko'rsatma oladigan, hisoblaydigan, natijani xotirada saqlaydigan va hatto shartga qarab boshqa yo'lga o'tadigan mexanik qurilma.
Bu bugungi kompyuterning aynan sxemasi edi - protsessor, xotira va dastur. Faqat metall tishli g'ildiraklardan. Mashina uning hayoti davomida qurilmadi: hukumat pul berishdan bosh tortdi.
Ada Lovelace (1815-1852)
Dunyodagi birinchi dasturchi. 1843-yilda u Babbage mashinasi haqidagi maqolani tarjima qilib, unga o'z izohlarini qo'shdi. Izohlar maqoladan uch barobar uzun chiqdi.
O'sha izohlar ichida mashina uchun yozilgan qadamlar ketma-ketligi bor edi - tarixdagi birinchi dastur. Ada yana bir narsani payqagan: mashina faqat son emas, musiqa va rasm ustida ham ishlay oladi. Buni tushunish uchun yana yuz yil kerak bo'ldi.
Yuz yildan ortiq yo'l #
| Yil | Voqea | Nega muhim |
|---|---|---|
| 1837 | Babbage "Analitik mashina" loyihasi | Dastur bilan boshqariladigan mashina g'oyasi |
| 1843 | Ada Lovelace izohlari | Birinchi dastur yozildi |
| 1941 | Konrad Zuse Z3 mashinasi | Birinchi ishlaydigan dasturlanuvchi kompyuter |
| 1945 | ENIAC | 27 tonna, bir xona hajmida, 17 000 dan ortiq lampa |
| 1947 | Tranzistor ixtiro qilindi | Lampa o'rniga kichik va ishonchli element |
| 1971 | Intel 4004 protsessori | Butun hisoblash bloki bitta chipda |
| 1981 | IBM PC | Kompyuter oddiy idorada paydo bo'ldi |
| 1995 | Windows 95 | Kompyuter dasturchi bo'lmagan odam uchun ochildi |
| 2007 | iPhone | Kompyuter cho'ntakka sig'di |
ENIAC 27 tonna og'irlikda, 167 kvadrat metr joyni egallagan va shahar elektr tarmog'ini sezilarli darajada yuklagan. Uning butun hisoblash quvvati bugungi eng arzon telefondan ham ancha kam.
Ya'ni cho'ntagingizdagi telefon - 1945-yilda bir xonani to'ldirgan mashinadan minglab marta kuchli. Bu kompyuterlar tarixining asosiy qonuni: kuch oshadi, hajm va narx kamayadi.
Kompyuter nimani bilmaydi #
Bu ham bilish kerak bo'lgan narsa. Kompyuter:
- O'ylamaydi. U faqat aytilgan ishni bajaradi. Xato natija chiqsa - deyarli har doim unga noto'g'ri ko'rsatma yoki noto'g'ri ma'lumot berilgan.
- Nimani nazarda tutganingizni tushunmaydi. "Bu faylni saqlab qo'y" demaysiz - qaysi faylni, qayerga saqlashni aniq ko'rsatasiz.
- Charchamaydi va zerikmaydi. Bir amalni million marta bir xil aniqlikda takrorlaydi.
- Unutmaydi - agar saqlagan bo'lsangiz. Saqlamagan bo'lsangiz, o'chirish bilanoq hammasi yo'qoladi.
"Men kompyuterni buzib qo'yaman" degan qo'rquv. Amalda oddiy foydalanuvchi sichqoncha va klaviatura bilan kompyuterni buza olmaydi.
Yo'qotish mumkin bo'lgan yagona narsa - saqlanmagan ish va o'chirib yuborilgan fayl. Shuning uchun bu darslikda saqlash va zaxira nusxaga alohida ikki bo'lim ajratilgan.
Qolgan hamma narsani bemalol bosib ko'ring. Tugmani bosib ko'rish - o'rganishning eng tez yo'li.
Bu darslik sizga nima beradi #
Yigirma bo'limdan keyin siz quyidagilarni mustaqil bajara olasiz:
| Bo'lim | Nimani o'rganasiz |
|---|---|
| 2-5 | Qanday kompyuter sotib olishni va uning ichida nima borligini |
| 6-8 | Windows'da ishlashni, fayl saqlashni, tez yozishni |
| 9-11 | Internet, qidiruv va elektron pochtani |
| 12-14 | Word, Excel va PowerPoint'ni |
| 15-16 | Chop etish, skanerlash va zaxira nusxani |
| 17-18 | Parol xavfsizligi va onlayn xizmatlarni |
| 19-20 | Nosozlikni o'zingiz tuzatishni va to'liq ish oqimini |
- Yoningizdagi kompyuter yoki telefonda to'rt qadamni toping: qayeri kirish, qayeri chiqish qurilmasi?
- Uyingizdagi kompyuter ishlaydigan uchta qurilmani sanang (telefon va kompyuterdan tashqari).
- "Computer" so'zi avval qanday ma'noni bildirganini o'z so'zingiz bilan yozing.
- Babbage mashinasi nega qurilmay qolganini bir jumlada tushuntiring.
- Ada Lovelace izohlaridagi asosiy kashfiyot nima edi?
- ENIAC va telefoningizni hajm bo'yicha solishtiring.
- Vaqt chizig'idan eng katta o'zgarish qaysi ikki sana orasida bo'lganini ayting.
- Kompyuter "o'ylamaydi" degan gapga o'zingizdan bitta misol keltiring.
- Kompyuterda ishlayotganda nimani yo'qotish mumkinligini yozing.
- Ushbu darslikdan qaysi bo'lim sizga eng zarurligini belgilab qo'ying.
Xulosa #
- Kompyuter - ko'rsatmalarni ketma-ket bajaradigan mashina, boshqa hech narsa emas.
- Har qanday kompyuter to'rt qadamni bajaradi: kirish, qayta ishlash, chiqish, saqlash.
- "Computer" avval kasb nomi bo'lgan - hisob-kitob qiladigan odam.
- Charles Babbage 1837-yilda dastur bilan boshqariladigan mashina g'oyasini shakllantirgan, Ada Lovelace unga birinchi dasturni yozgan.
- Kompyuter o'ylamaydi va taxmin qilmaydi - u faqat aniq ko'rsatmani bajaradi.
- Oddiy foydalanuvchi kompyuterni buza olmaydi; yo'qotish mumkin bo'lgan narsa - saqlanmagan ish.
Keyingi bo'limda kompyuterlarning qanday turlari borligini va qaysi ish uchun qaysi biri kerakligini ko'ramiz.
O‘qish tarixini saqlamoqchimisiz?
Tizimga kirsangiz, tugatgan bo‘limlaringiz saqlanadi va qoldirgan joyingizdan davom etasiz.
Xatolik topdingizmi?
Imlo xatosi, ishlamaydigan kod yoki noto‘g‘ri ma‘lumotni ko‘rsangiz - bizga xabar bering. Har bir xabar administrator tomonidan ko‘rib chiqiladi.