Windows bilan ishlash - Kompyuter savodxonligi

Windows yonganda ko'radigan birinchi ekran - ish stoli (desktop). U haqiqiy ish stoliga o'xshaydi: ustiga papka qo'yasiz, kerakli narsalarni yaqin turasiz.

Bu bo'limda har bir qismning nomini va vazifasini o'rganamiz. Nom bilish muhim - muammo bo'lganda boshqalarga tushuntirish osonlashadi.

Ish stoli qismlari #

Ish stolining har bir qismi aniq vazifaga ega

Raqam	Nomi	Vazifasi
1	Yorliq (icon)	Dastur yoki faylni ikki marta bosib ochadi
2	Oyna (window)	Har bir dastur o'z oynasida ishlaydi
3	Start tugmasi	Barcha dasturlar va o'chirish menyusi
4	Qidiruv	Dastur va faylni nomi bo'yicha topadi
5	Vazifalar paneli	Ochiq dasturlar ro'yxati
6	Bildirishnomalar	Tarmoq, ovoz, batareya, xabarlar
7	Soat va sana	Bosilsa taqvim ochiladi

Start menyusi va qidiruv #

Dasturni topishning eng tez usuli - qidiruv. Start tugmasini bosing yoki Win tugmasini bosib, dastur nomini yozishni boshlang.

Masalan word deb yozishni boshlashingiz bilan Windows Word'ni topadi. Enter bosing - ochiladi. Sichqoncha bilan menyularni kovlashdan ancha tez.

Eng ko'p vaqt tejaydigan odat

Sichqoncha bilan yorliq qidirishni tashlang. Win tugmasini bosing, dastur nomining birinchi 3-4 harfini yozing, Enter bosing.

Bir hafta ichida bu odatga aylanadi va har kuni bir necha daqiqa tejaydi. Bu usul har qanday dastur uchun ishlaydi - hatto ish stolida yorlig'i bo'lmaganlari uchun ham.

Oynalarni boshqarish #

Har bir oynaning yuqori o'ng burchagida uchta tugma bor:

Tugma	Nomi	Nima qiladi
Chiziq	Minimize	Oynani yashiradi, dastur ishlashda davom etadi
Kvadrat	Maximize	Butun ekranga yoyadi yoki qaytaradi
Krestcha	Close	Dasturni yopadi

Yashirish va yopish - boshqa narsa

Ko'pchilik "krestcha bosdim, lekin dastur hali ham ishlayapti" deb hayron bo'ladi. Aksincha bo'ladi: chiziqni bosib yashirgan bo'ladi.

Chiziq (minimize) - dastur ishlashda davom etadi, faqat ko'rinmaydi. Krestcha (close) - dastur to'liq yopiladi va saqlanmagan ish yo'qoladi (Word ogohlantiradi).

Kompyuter sekinlashsa, ochiq qolgan dasturlarni vazifalar panelidan tekshiring.

Oynalarni yonma-yon qo'yish. Oynani ekranning chap yoki o'ng chetiga sudrab olib boring - u ekranning yarmini egallaydi. Windows darhol ikkinchi yarmi uchun boshqa oynani taklif qiladi.

Yoki klaviaturadan: Win + ← va Win + →.

Bu jadvaldan hujjatga ma'lumot ko'chirayotganda juda qulay.

Kundalik klaviatura qisqartmalari #

Bu jadvalni chop etib, monitor yoniga yopishtirib qo'yish mumkin.

Qisqartma	Nima qiladi
`Ctrl + C`	Nusxa olish
`Ctrl + X`	Kesib olish
`Ctrl + V`	Qo'yish
`Ctrl + Z`	Oxirgi amalni bekor qilish
`Ctrl + Y`	Bekor qilingan amalni qaytarish
`Ctrl + S`	Saqlash
`Ctrl + P`	Chop etish
`Ctrl + A`	Hammasini tanlash
`Ctrl + F`	Matn ichidan qidirish
`Alt + Tab`	Ochiq dasturlar orasida o'tish
`Win + D`	Ish stolini ko'rsatish
`Win + E`	Fayl menejerini ochish
`Win + L`	Ekranni qulflash
`Win + ←` / `Win + →`	Oynani yarim ekranga qo'yish
`PrtScn`	Butun ekran rasmini olish
`Win + Shift + S`	Ekranning tanlangan qismini olish
`F2`	Tanlangan faylni qayta nomlash
`Delete`	Savatga tashlash
`Shift + Delete`	Savatsiz butunlay o'chirish

Uchtasini birinchi yodlang

Hammasini birdan yodlash shart emas. Eng ko'p foyda beradigan uchtasi:

Ctrl + S - har 2-3 daqiqada bosing. Bu odat sizni bir kun kelib bir necha soatlik ishni yo'qotishdan saqlaydi.
Ctrl + Z - xato qildingizmi? Qo'rqmang, shu tugma orqaga qaytaradi. Ketma-ket bir necha marta bosish mumkin.
Win + L - stoldan turganingizda bosing. Kompyuteringiz qulflanadi va hech kim fayllaringizga tegmaydi.

Sozlamalar (Settings) #

Win + I bosing yoki Start → Settings. Eng ko'p kerak bo'ladigan bo'limlar:

Bo'lim	Nimani sozlaysiz
System → Display	Ekran aniqligi, matn kattaligi
System → Sound	Ovoz, mikrofon, karnay
System → Storage	Disk qancha to'lganini ko'rish
System → Power	Ekran qachon o'chishi
Bluetooth & devices	Printer, sichqoncha, quloqchin
Network & internet	Wi-Fi va tarmoq
Accounts	Foydalanuvchi va parol
Time & language	Sana, vaqt va klaviatura tillari
Windows Update	Yangilanishlar

Matn juda kichik ko'rinsa

Bu ko'z muammosi emas, sozlama masalasi. Settings → System → Display → Scale bo'limida 100%, 125% yoki 150% tanlash mumkin.

Katta monitorlarda 100%, noutbukda ko'pincha 125% qulay. Bu sozlama hamma dasturga birdan ta'sir qiladi.

Faqat bitta sahifani kattalashtirish kerak bo'lsa, brauzerda Ctrl + + va Ctrl + - ishlatiladi, Ctrl + 0 esa asl holatga qaytaradi.

Kompyuterni to'g'ri o'chirish #

Start → quvvat belgisi → uchta variant:

Variant	Nima bo'ladi	Qachon
Shut down	To'liq o'chadi	Ish tugadi, uzoq vaqt ishlatmaysiz
Restart	O'chib, qayta yonadi	Yangilanishdan keyin, muammo bo'lsa
Sleep	Uxlaydi, ish joyida qoladi	Qisqa tanaffus

Tugmani bosib turib o'chirmang

Quvvat tugmasini 5 soniya bosib turish - bu majburiy uzish. U rozetkadan shnurni sug'urib olishga teng.

Bunda saqlanmagan ish yo'qoladi va fayl tizimi shikastlanishi mumkin. Buni faqat kompyuter butunlay javob bermay qolgandagina qiling - 19-bo'limda undan oldin nima qilish kerakligini ko'rsatamiz.

Amaliy topshiriq

Ish stolidagi ettita qismning har birini o'z kompyuteringizda toping.
Win tugmasini bosib, "calc" deb yozing va kalkulyatorni oching.
Kalkulyator oynasini kichiklashtiring, keyin vazifalar panelidan qaytaring.
Ikkita dasturni oching va Win + ←, Win + → bilan yonma-yon qo'ying.
Alt + Tab bilan ular orasida o'ting.
Win + Shift + S bilan ekranning bir qismini suratga oling.
Win + L bilan ekranni qulflang va qayta kiring.
Settings → System → Storage bo'limida diskingiz qancha to'lganini ko'ring.
Settings → System → Display bo'limida matn kattaligini o'zgartirib ko'ring.
Yuqoridagi qisqartmalar jadvalidan uchtasini tanlab, bir hafta ishlating.

Xulosa #

Ish stoli qismlari: yorliqlar, oynalar, vazifalar paneli, Start va qidiruv.
Dasturni topishning eng tez yo'li - Win bosib nomini yozish.
Minimize yashiradi, Close yopadi - bu ikkisi boshqa narsa.
Win + ← va Win + → oynalarni yonma-yon qo'yadi.
Eng muhim uchta qisqartma: Ctrl + S, Ctrl + Z, Win + L.
Barcha sozlamalar Win + I bilan ochiladi.
Kompyuterni Start menyusi orqali o'chiring, quvvat tugmasini bosib turib emas.

Keyingi bo'limda fayl va papkalar bilan ishlashni - kompyuterdagi eng muhim kundalik ko'nikmani o'rganamiz.