Kompyuter turlari va qaysi birini tanlash - Kompyuter savodxonligi

"Kompyuter" deganda ko'pchilik stol ustidagi quti va monitorni tasavvur qiladi. Aslida cho'ntagingizdagi telefon ham, bankomat ham, zamonaviy televizor ham kompyuter. Ular bir xil to'rt qadamni bajaradi - farq faqat hajm, quvvat va vazifada.

Asosiy turlar #

Kuch va ko'chma bo'lish - bir-biriga qarama-qarshi ikki talab

Stol kompyuteri (desktop) #

Alohida tizim bloki, monitor, klaviatura va sichqonchadan iborat.

Kuchli tomoni: bir xil pulga eng kuchli variant. Buzilgan qismini alohida almashtirish mumkin. Xotira yoki diskni keyin qo'shish oson. Katta ekran ko'z uchun qulay.

Zaif tomoni: ko'chirib bo'lmaydi. Elektr o'chsa darhol o'chadi. Joy egallaydi.

Kimga: maktab kompyuter xonasi, buxgalteriya, uy ish stoli, o'yin.

Noutbuk (laptop) #

Hamma qismi bitta korpusda: ekran, klaviatura, batareya.

Kuchli tomoni: ko'tarib yurish mumkin. Elektr o'chsa ham ishlashda davom etadi - bu O'zbekistonda jiddiy ustunlik. Alohida monitor, klaviatura va sichqoncha ulab, stol kompyuteri kabi ishlatsa bo'ladi.

Zaif tomoni: bir xil quvvat uchun stol kompyuteridan qimmatroq. Ta'mirlash qiyinroq. Batareya 3-5 yilda eskirib qoladi.

Kimga: o'qituvchi, talaba, ishga olib yuradigan har kim.

Planshet #

Sensorli ekranli, klaviaturasiz qurilma.

Kuchli tomoni: yengil, tez yonadi, batareyasi uzoq chidaydi. Kitob o'qish, video ko'rish, darslik ko'rsatish uchun qulay.

Zaif tomoni: uzoq matn yozish noqulay. Word va Excel'ning to'liq versiyasi ishlamaydi. Fayl bilan ishlash cheklangan.

Kimga: iste'mol uchun - o'qish va ko'rish; yaratish uchun emas.

Smartfon #

Bugungi eng ko'p tarqalgan kompyuter. Aksariyat odam internetga aynan undan kiradi.

Kuchli tomoni: doim yonda, kamera va GPS bor, onlayn to'lov qulay.

Zaif tomoni: ekran kichik, jiddiy hujjat tayyorlab bo'lmaydi.

Server #

Doim yoqiq turadigan, odatda ekransiz kompyuter. Saytlar, elektron pochta va ilovalar aynan serverlarda ishlaydi.

Siz sayt ochganingizda, sayt fayllari qayerdadir turgan serverdan keladi. "Bulut" (cloud) deb ataladigan narsa - bu ham boshqa birovning serveri.

Superkompyuter nima?

Bu alohida tur emas - bu minglab oddiy protsessorni birlashtirgan ulkan tizim. Ular ob-havo bashorati, dori ishlab chiqish va ilmiy hisob-kitoblar uchun ishlatiladi.

Kundalik hayotda bunday kompyuter kerak emas, lekin ular ham xuddi sizning noutbukingiz kabi to'rt qadamni bajaradi - shunchaki bir vaqtning o'zida minglab nusxada.

Qaysi birini tanlash? #

Eng muhim savol - nima ish qilasiz? Ana shundan keyin byudjet.

Ishingiz	Tavsiya	Nega
Hujjat, jurnal, pochta	Oddiy noutbuk yoki stol kompyuteri	Kuchli qurilma shart emas
Dars o'tish, taqdimot	Noutbuk + proyektor	Ko'chirib yurish kerak
Buxgalteriya, katta jadval	Stol kompyuteri, ko'p xotirali	Excel xotirani ko'p yeydi
Rasm va video tahriri	Kuchli protsessor, 16 GB xotira	Og'ir dasturlar
Dasturlash o'rganish	Har qanday noutbuk	Oddiy quvvat yetarli
Faqat internet va video	Planshet yoki eski noutbuk	Ortiqcha pul sarflash shart emas

Yangi kompyuter sotib olishdan oldin

Ko'pchilik "kuchliroq bo'lgani yaxshi" deb o'ylab, keraksiz narsaga pul to'laydi. Amalda eng ko'p sezgi beradigan uchta narsa:

SSD disk (oddiy HDD emas) - kompyuter 5-10 barobar tez yonadi.
Yetarli xotira - 2026-yil uchun 8 GB eng kam, 16 GB qulay.
Yaxshi ekran - kuniga soatlab qaraysiz.

Protsessorning eng qimmat modeli oddiy ish uchun deyarli sezilmaydi. Ikkinchi bo'limdan keyingi bo'limda bu qismlarni batafsil ko'ramiz.

Yangi va ishlatilgan #

O'zbekiston bozorida ishlatilgan noutbuklar keng tarqalgan. Ular haqiqatan ham arzon, lekin tekshirmasdan olmang.

Tekshiring	Qanday
Batareya holati	To'liq quvvatda zaryadsiz necha soat ishlashini so'rang
Ekran	Oq va qora fon qo'yib, dog' va o'lik nuqta bormi ko'ring
Klaviatura	Har bir tugmani bosib, matn muharririda yozilishini tekshiring
Portlar	USB, HDMI, quvvat uyasini sinab ko'ring
Disk	SSD yoki HDD ekanini va hajmini aniqlang
Korpus	Menteshalar bo'shab qolmaganini ko'ring
Qizish	15-20 daqiqa ishlatib, ventilyator shovqinini eshiting

Ishlatilgan qurilmada birinchi ish

Sotib olgach, operatsion tizimni qaytadan o'rnating yoki hech bo'lmasa hamma eski hisoblardan chiqing.

Oldingi egasining hisobi ochiq qolsa, sizning fayllaringiz uning bulutiga yuklanishi mumkin. Bundan tashqari, noma'lum manbadan o'rnatilgan tizimda zararli dastur bo'lishi ehtimoli yuqori.

Qurilmalar birga ishlaydi #

Bugun ko'pchilikda bir nechta qurilma bor va ular bir-birini to'ldiradi:

Telefonda suratga olasiz - u avtomatik bulutga yuklanadi;
Noutbukda o'sha suratni hujjatga qo'yasiz;
Hujjatni bulutga saqlaysiz;
Maktabdagi kompyuterdan ochib, chop etasiz.

Buning ishlashi uchun bitta shart bor: hamma qurilmada bir xil hisobga kirgan bo'lishingiz kerak. Bu haqda 16-bo'limda batafsil gaplashamiz.

Amaliy topshiriq

Uyingizda va ish joyingizda nechta kompyuter borligini sanang - telefon va televizorni ham qo'shing.
O'zingizning asosiy ishingizni yozing va yuqoridagi jadvaldan mos qurilmani toping.
Noutbuk va stol kompyuterining ikkitadan ustunligini yodingizdan yozing.
Planshetda qanday ishni qilib bo'lmasligini tushuntiring.
"Bulut" aslida nima ekanini bir jumlada ayting.
Ishlatilgan noutbuk tekshirish ro'yxatidan eng muhim uchtasini tanlang va nega shu ekanini yozing.
Yaqiningizning kompyuteri qaysi turga kirishini aniqlang.
SSD va HDD farqi haqida eshitganingizni yozing - keyingi bo'limlarda tekshirasiz.
Sizga 16 GB xotira kerakmi yoki 8 GB yetarlimi - o'zingiz hal qiling va sababini yozing.
Server nima uchun ekransiz bo'lishini tushuntiring.

Xulosa #

Hamma qurilma - telefon, planshet, server - bir xil prinsipda ishlaydigan kompyuter.
Stol kompyuteri bir xil pulga eng kuchli, lekin qo'zg'almas.
Noutbuk elektr o'chganda ham ishlaydi - bu jiddiy ustunlik.
Planshet o'qish va ko'rish uchun, jiddiy yaratish ishi uchun emas.
Server - doim yoqiq turadigan kompyuter; "bulut" ham server.
Tanlashda avval qanday ish qilishingiz, keyin byudjet hal qiladi.
Eng ko'p sezgi beradigan uchta narsa: SSD, yetarli xotira, yaxshi ekran.

Keyingi bo'limda kompyuterning ichini ochib, har bir qismning vazifasini ko'ramiz.