Excel - jadval va hisob-kitob - Kompyuter savodxonligi

Excel - jadval bilan ishlaydigan dastur. Uning asosiy kuchi shunda: raqam o'zgarsa, natija o'zi qayta hisoblanadi.

O'qituvchi uchun bu jurnal yuritishning eng qulay usuli. Bir marta sozlab qo'ysangiz, chorak yakunida hech narsani qo'lda hisoblash kerak bo'lmaydi.

Bepul muqobillari - LibreOffice Calc va Google Sheets - bir xil formulalarni tushunadi.

Katak, qator, ustun #

Katak manzili - avval ustun harfi, keyin qator raqami

Birinchi formula #

Har bir formula = belgisi bilan boshlanadi. Bu Excel'ga "bu matn emas, hisobla" deb aytadi.

Formula	Natija
`=2+3`	5
`=B2+C2`	B2 va C2 kataklardagi sonlar yig'indisi
`=B2*0.5`	B2 ning yarmi
`=SUM(B2:E2)`	B2 dan E2 gacha bo'lgan hamma katak yig'indisi

= ni unutmang

Agar SUM(B2:E2) deb yozsangiz (tengsiz), Excel buni matn deb qabul qiladi va katakda shu yozuvning o'zi ko'rinib qoladi.

Bu yangi boshlovchilarning eng ko'p uchraydigan xatosi. Katakda formula o'rniga formulaning matni turgan bo'lsa - birinchi navbatda = borligini tekshiring.

Sinf jurnali - amaliy misol #

Quyidagi jadvalni o'zingiz ham tuzib ko'ring. Ustunlar: ism va to'rt chorak bahosi.

	A	B	C	D	E
1	Ism	1-chorak	2-chorak	3-chorak	4-chorak
2	Husanboy Qodirov	5	4	5	5
3	Malika Tursunova	4	4	5	4
4	Nodira Saidova	3	4	3	4
5	Aziza Rahimova	5	5	5	5
6	Kamola Yusupova	3	3	3	4

Endi F ustuniga o'rtacha bahoni hisoblaymiz. F2 katagiga yozing:

Natija

=AVERAGE(B2:E2)

Natija - 4.75.

Shu formulani qolgan qatorlarga ham qo'llash uchun qo'lda qayta yozish shart emas. F2 katagini tanlang, uning o'ng pastki burchagidagi kichik kvadratchani bosib turib pastga sudrang. Excel formulani o'zi moslashtiradi: F3 da =AVERAGE(B3:E3), F4 da =AVERAGE(B4:E4).

Natijada:

Ism	O'rtacha
Husanboy Qodirov	4.75
Malika Tursunova	4.25
Nodira Saidova	3.5
Aziza Rahimova	5
Kamola Yusupova	3.25

Sudramasdan to'ldirish

Formula yozilgan katakning o'ng pastki burchagidagi kvadratchaga ikki marta bossangiz, Excel uni yonidagi ustun tugagunicha avtomatik to'ldiradi.

Yuzlab qatorli jurnalda bu sudrashdan ancha tez va xatosiz.

Asosiy funksiyalar #

Yuqoridagi jadval uchun sinf bo'yicha yakunlar:

Formula	Natija	Nima qiladi
`=SUM(B2:E6)`	83	Barcha baholarning yig'indisi
`=AVERAGE(F2:F6)`	4.15	Sinf o'rtacha bahosi
`=MAX(F2:F6)`	5	Eng yuqori o'rtacha
`=MIN(F2:F6)`	3.25	Eng past o'rtacha
`=COUNT(F2:F6)`	5	Nechta son bor
`=COUNTIF(F2:F6;">=4,5")`	2	A'lochilar soni
`=COUNTIF(F2:F6;">=4")`	3	O'rtachasi 4 dan yuqori o'quvchilar

Nuqta-vergul yoki vergul?

Formuladagi argumentlar orasidagi ajratuvchi Windows tilining sonlar sozlamasiga bog'liq:

Ruscha yoki o'zbekcha sozlamada: nuqta-vergul ; va kasr uchun vergul (4,5);
Inglizcha (AQSh) sozlamada: vergul , va kasr uchun nuqta (4.5).

Formula xato bersa, birinchi navbatda shuni tekshiring. Excel o'zi to'g'ri variantni ko'rsatadi: funksiya nomini yozganingizda chiqadigan maslahat oynasida qaysi belgi ishlatilishi ko'rinadi.

IF - shartga qarab qaror #

IF funksiyasi shartni tekshiradi va ikki natijadan birini qaytaradi.

G2 katagiga yozing:

Natija

=IF(F2>=4,5;"A'lo";IF(F2>=3,5;"Yaxshi";"Qoniqarli"))

Buni odam tilida o'qisak: "Agar o'rtacha 4.5 dan katta yoki teng bo'lsa

A'lo. Aks holda: agar 3.5 dan katta yoki teng bo'lsa - Yaxshi. Aks

holda - Qoniqarli."

Natija:

Ism	O'rtacha	Baho
Husanboy Qodirov	4.75	A'lo
Malika Tursunova	4.25	Yaxshi
Nodira Saidova	3.5	Yaxshi
Aziza Rahimova	5	A'lo
Kamola Yusupova	3.25	Qoniqarli

Diqqat qiling: Nodira aynan 3.5 olgan va >=3.5 sharti bajarilgani uchun "Yaxshi" chiqdi. Agar shart >3,5 bo'lganida, u "Qoniqarli" bo'lib qolardi. Chegaradagi qiymatlar - formulalardagi eng ko'p uchraydigan xato manbai.

Nusxa ko'chirishda manzillar #

Bu Excel'dagi ikkinchi muhim tushuncha.

Formulani pastga ko'chirganingizda manzillar o'zi siljiydi: B2 avtomatik B3 ga aylanadi. Buni nisbiy manzil deyiladi va odatda aynan shu kerak.

Lekin ba'zan manzil o'zgarmasligi kerak. Masalan barcha baholarni bitta koeffitsientga ko'paytirsangiz, koeffitsient har doim bitta katakda turadi.

Buning uchun manzilga dollar belgisi qo'yiladi:

Yozuv	Ko'chirilganda
`B2`	Ustun ham, qator ham siljiydi
`$B$2`	Umuman o'zgarmaydi
`B$2`	Faqat ustun siljiydi
`$B2`	Faqat qator siljiydi

F4 tugmasi

Formula yozayotganda manzil ustida turib F4 ni bossangiz, Excel dollar belgilarini o'zi qo'yadi.

Ketma-ket bosing: B2 → $B$2 → B$2 → $B2 → yana B2. Qo'lda yozishdan ancha tez.

Saralash va filtr #

Data → Sort - jadvalni biror ustun bo'yicha tartiblaydi.

Saralashdan oldin butun jadvalni tanlang

Faqat bitta ustunni tanlab saralasangiz, o'sha ustungina joyini o'zgartiradi va qolgan ustunlar joyida qoladi.

Natijada har bir o'quvchining bahosi boshqa o'quvchiga tegib ketadi - va buni sezish juda qiyin, chunki jadval tashqi ko'rinishidan to'g'ri ko'rinadi.

To'g'ri yo'l: jadval ichidagi istalgan katakni tanlang va Ctrl + A bosing - Excel butun jadvalni tanlaydi. Keyin saralang.

Saralashdan oldin faylning nusxasini saqlash ham yaxshi odat.

Data → Filter - sarlavha qatoriga tugmachalar qo'yadi. Ular orqali faqat kerakli qatorlarni ko'rsatish mumkin: masalan faqat "Qoniqarli" baho olganlarni.

Diagramma #

Ma'lumotni tanlang → Insert → Charts → turini tanlang.

Diagramma turi	Qachon
Ustunli (Column)	Qiymatlarni solishtirish
Chiziqli (Line)	Vaqt bo'yicha o'zgarish
Doiraviy (Pie)	Ulushlar, jami 100%

Doiraviy diagrammani faqat beshtadan kam bo'lak bo'lganda ishlating - ko'p bo'lak o'qib bo'lmas holga keltiradi.

Sarlavhani muzlatib qo'yish #

Uzun jadvalda pastga tushganingizda sarlavha qatori ko'rinmay qoladi va qaysi ustun nima ekanini unutasiz.

View → Freeze Panes → Freeze Top Row - sarlavha qatori doim tepada turadi.

Ko'p uchraydigan muammolar #

Ko'rinishi	Sababi	Yechim
`#####`	Ustun tor	Ustun chegarasini kengaytiring
`#DIV/0!`	Nolga bo'linish	Bo'luvchi katak bo'sh emasligini tekshiring
`#NAME?`	Funksiya nomi xato	Imloni tekshiring
`#VALUE!`	Sonning o'rnida matn	Katakda bo'sh joy yoki harf bormi ko'ring
`#REF!`	Formuladagi katak o'chirilgan	Formulani qayta yozing
Yig'indi noto'g'ri	Sonlar matn sifatida saqlangan	Katak chap tomonga tekislangan bo'lsa - bu matn

Sonlar matn bo'lib qolsa

Boshqa tizimdan ko'chirilgan ma'lumotda sonlar ko'pincha matn sifatida keladi. Tashqi ko'rinishi bir xil, lekin SUM ularni hisobga olmaydi va natija noto'g'ri chiqadi.

Qanday bilish mumkin: son o'zi katakning o'ng tomoniga tekislanadi, matn esa chap tomoniga. Agar raqamlaringiz chapda tursa - ular matn.

Tuzatish: katakni tanlang → yonidagi sariq undov belgisini bosing → Convert to Number.

Amaliy topshiriq

Yuqoridagi sinf jurnalini Excel'da tuzing.
F ustuniga =AVERAGE(B2:E2) formulasini yozing va pastga to'ldiring.
Natijalar jadvaldagi qiymatlarga mos kelishini tekshiring.
Sinf o'rtacha bahosini hisoblang va 4.15 chiqishini ko'ring.
MAX va MIN bilan eng yuqori va eng past o'rtachani toping.
COUNTIF bilan a'lochilar sonini hisoblang.
IF formulasini yozib, baho nomlarini chiqaring.
Butun jadvalni tanlab, o'rtacha baho bo'yicha saralang.
Baholar bo'yicha ustunli diagramma yarating.
Sarlavha qatorini muzlatib qo'ying va pastga aylantirib ko'ring.

Xulosa #

Har bir katakning manzili bor: ustun harfi + qator raqami (C4).
Formula har doim = bilan boshlanadi.
Asosiy funksiyalar: SUM, AVERAGE, MIN, MAX, COUNT, COUNTIF, IF.
Formulani sudrab to'ldirsangiz manzillar o'zi siljiydi.
Manzil o'zgarmasligi kerak bo'lsa - $B$2, tez qo'yish uchun F4.
Argument ajratuvchisi (; yoki ,) Windows til sozlamasiga bog'liq.
Saralashdan oldin butun jadvalni tanlang - aks holda ma'lumot aralashib ketadi.
Raqamlar chapga tekislangan bo'lsa, ular matn - SUM ularni qo'shmaydi.

Keyingi bo'limda PowerPoint'da taqdimot tayyorlashni ko'ramiz.