8. String bilan ishlash¶

Dasturlarda matnlar bilan juda ko‘p ishlaymiz.

Masalan:

Salom
Ali
Java dasturlash tili

Java'da matnlarni saqlash uchun String ishlatiladi.

String nima?¶

String — matn saqlash uchun ishlatiladigan ma'lumot turi.

Masalan:

String ism = "Ali";

System.out.println(ism);

Natija:

Ali

Matn ikki qo‘shtirnoq " " ichida yoziladi.

---

String yaratish¶

Oddiy String:

String ism = "Ali";

Yoki:

String shahar = "Toshkent";

Keyin uni ekranga chiqarish mumkin:

System.out.println(shahar);

---

Stringlarni birlashtirish¶

Ikki yoki undan ko‘p matnni + yordamida birlashtirish mumkin.

String ism = "Ali";
String familiya = "Valiyev";

String toliqIsm = ism + " " + familiya;

System.out.println(toliqIsm);

Natija:

Ali Valiyev

---

Matn va sonni birlashtirish¶

String va sonni ham birlashtirish mumkin.

String ism = "Ali";
int yosh = 18;

System.out.println("Ism: " + ism);
System.out.println("Yosh: " + yosh);

Natija:

Ism: Ali
Yosh: 18

---

String uzunligi¶

String ichida nechta belgi borligini .length() yordamida bilish mumkin.

String ism = "Ali";

System.out.println(ism.length());

Natija:

3

Masalan:

String shahar = "Toshkent";

System.out.println(shahar.length());

Natija:

8

Bo‘sh joy ham belgi hisoblanadi.

---

Katta va kichik harflar¶

Stringni katta harflarga o‘tkazish uchun toUpperCase() ishlatiladi.

String ism = "Ali";

System.out.println(ism.toUpperCase());

Natija:

ALI

Kichik harflarga o‘tkazish uchun:

String ism = "ALI";

System.out.println(ism.toLowerCase());

Natija:

ali

---

Stringni solishtirish¶

Ikki Stringni solishtirish uchun equals() ishlatish kerak.

Masalan:

String ism = "Ali";

System.out.println(ism.equals("Ali"));

Natija:

true

Agar:

System.out.println(ism.equals("Vali"));

bo‘lsa:

false

---

Katta-kichik harfni hisobga olmasdan solishtirish¶

equalsIgnoreCase() katta va kichik harflarni farqlamaydi.

Masalan:

String ism = "Ali";

System.out.println(ism.equalsIgnoreCase("ALI"));

Natija:

true

---

String ichidan belgi olish¶

Stringdagi ma'lum belgini olish uchun charAt() ishlatiladi.

Masalan:

String ism = "Ali";

System.out.println(ism.charAt(0));

Natija:

A

Index 0 dan boshlanadi.

Ali uchun:

0 → A
1 → l
2 → i

Shuning uchun:

ism.charAt(2)

natijasi:

i

---

String ichidan so‘z qidirish¶

contains() String ichida ma'lum matn borligini tekshiradi.

Masalan:

String matn = "Men Java o‘rganyapman.";

System.out.println(matn.contains("Java"));

Natija:

true

Agar:

System.out.println(matn.contains("Python"));

bo‘lsa:

false

---

String bilan if¶

Stringni shartlarda ham ishlatish mumkin.

Masalan:

String ism = "Ali";

if (ism.equals("Ali")) {
    System.out.println("Salom, Ali!");
}

Natija:

Salom, Ali!

---

Stringni almashtirish¶

replace() yordamida matnning bir qismini boshqa matnga almashtirish mumkin.

Masalan:

String matn = "Men Java o‘rganyapman.";

String yangiMatn = matn.replace("Java", "Python");

System.out.println(yangiMatn);

Natija:

Men Python o‘rganyapman.

---

Stringni bo‘lish¶

split() Stringni qismlarga bo‘lish uchun ishlatiladi.

Masalan:

String mevalar = "Olma,Banan,Uzum";

String[] natija = mevalar.split(",");

Endi natija ichida:

Olma
Banan
Uzum

bo‘ladi.

Bu usul keyinchalik ma'lumotlarni qayta ishlashda juda foydali bo‘ladi.

---

String boshidagi va oxiridagi bo‘sh joylar¶

trim() boshidagi va oxiridagi ortiqcha bo‘sh joylarni olib tashlashga yordam beradi.

Masalan:

String ism = "  Ali  ";

System.out.println(ism.trim());

Natija:

Ali

---

String bo‘shligini tekshirish¶

Stringning uzunligi 0 ekanligini tekshirish mumkin:

String ism = "";

if (ism.isEmpty()) {
    System.out.println("Ism kiritilmagan.");
}

Natija:

Ism kiritilmagan.

---

String va char farqi¶

Bu ikkisini adashtirmang.

char bitta belgi saqlaydi:

char harf = 'A';

String esa matn saqlaydi:

String ism = "Ali";

char bitta tirnoq bilan:

'A'

String qo‘shtirnoq bilan:

"Ali"

yoziladi.

---

String va array¶

Stringdagi belgilarni index orqali olish mumkin.

Masalan:

String ism = "Ali";

System.out.println(ism.charAt(0));
System.out.println(ism.charAt(1));
System.out.println(ism.charAt(2));

Natija:

A
l
i

String array emas, lekin belgilariga index orqali murojaat qilish mumkin.

---

Oddiy amaliy dastur¶

Keling, ism haqida ma'lumot chiqaramiz.

public class Main {
    public static void main(String[] args) {

        String ism = "Ali";
        String familiya = "Valiyev";

        System.out.println("Ism: " + ism);
        System.out.println("Familiya: " + familiya);
        System.out.println("To‘liq ism: " + ism + " " + familiya);
        System.out.println("Ism uzunligi: " + ism.length());
    }
}

Natija:

Ism: Ali
Familiya: Valiyev
To‘liq ism: Ali Valiyev
Ism uzunligi: 3

---

Amaliy mashqlar¶

1-mashq¶

Ismingizni String o‘zgaruvchisida saqlang va ekranga chiqaring.

2-mashq¶

Ismingizning uzunligini toping.

3-mashq¶

Biror matnni katta harflarga o‘tkazing.

4-mashq¶

Biror matnni kichik harflarga o‘tkazing.

5-mashq¶

Ikki Stringni equals() yordamida solishtiring.

6-mashq¶

String ichidan birinchi belgini charAt() yordamida chiqaring.

7-mashq¶

Biror matn ichida "Java" so‘zi bor yoki yo‘qligini contains() yordamida tekshiring.

---

Muhim narsalarni eslab qoling¶

String matn saqlash uchun ishlatiladi.

String ism = "Ali";

String uzunligi:

ism.length()

Katta harflar:

ism.toUpperCase()

Kichik harflar:

ism.toLowerCase()

Solishtirish:

ism.equals("Ali")

Belgi olish:

ism.charAt(0)

Matn qidirish:

ism.contains("Ali")

Matnni almashtirish:

ism.replace("Ali", "Vali")

Keyingi bobda methodlar yordamida kodlarni alohida qismlarga ajratishni o‘rganamiz.