20. C tilini o‘rganishni davom ettirish

Siz C tilining asosiy mavzularini o‘rganib chiqdingiz.

Endi eng muhim narsa — o‘rgangan bilimlaringizni amalda ishlatish.

Dasturlash faqat kod o‘qish bilan o‘rganilmaydi.

Ko‘proq kod yozish va mashq qilish kerak.

Nimalarni o‘rgandik?

Kurs davomida quyidagi mavzular bilan tanishdik:

  • C tili nima?
  • C dasturining tuzilishi
  • O‘zgaruvchilar
  • Ma'lumot turlari
  • Operatorlar
  • if va else
  • switch
  • for, while, do while
  • Funksiyalar
  • Massivlar
  • Satrlar
  • Pointerlar
  • struct
  • Fayllar
  • Dinamik xotira
  • Preprocessor
  • Xatolarni topish
  • C standart kutubxonalari

Bu mavzular C tilining asosiy poydevorini tashkil qiladi.

Endi nima qilish kerak?

Har bir mavzuni qaytadan o‘qishdan ko‘ra, kichik dasturlar yozib ko‘ring.

Masalan:

Kalkulyator
Son topish o‘yini
To-do ro‘yxati
Talabalar ro‘yxati
Oddiy kontaktlar dasturi
Faylga ma'lumot saqlash dasturi

Bunday loyihalar o‘rgangan mavzularingizni mustahkamlaydi.

1. Kalkulyator

Birinchi loyiha sifatida oddiy kalkulyator yozishingiz mumkin.

Foydalanuvchi:

10 + 5

kabi ikkita son va amal kiritadi.

Dastur:

15

natijani chiqaradi.

Bu loyihada:

  • scanf()
  • printf()
  • if
  • switch
  • operatorlar
  • funksiyalar

ishlatilishi mumkin.

2. Son topish o‘yini

Dastur tasodifiy son tanlaydi.

Masalan:

1 dan 100 gacha son tanlandi.

Foydalanuvchi taxmin qiladi:

50

Dastur:

Kattaroq son kiriting.

yoki:

Kichikroq son kiriting.

deydi.

To‘g‘ri javob topilganda:

To‘g‘ri!

chiqadi.

Bu loyiha if, while, rand() va time.h bilan ishlashga yordam beradi.

3. Talabalar dasturi

struct yordamida talabalar haqida ma'lumot saqlash mumkin.

Masalan:

struct Talaba {
    char ism[30];
    int yosh;
    int ball;
};

Keyin bir nechta talabani massivda saqlash mumkin.

Masalan:

Ali - 17 yosh - 90 ball
Vali - 18 yosh - 85 ball
Hasan - 17 yosh - 95 ball

Bu loyiha struct, massiv va funksiyalarni mashq qilish uchun yaxshi.

4. Kontaktlar dasturi

Oddiy telefon kontaktlari dasturini yaratish mumkin.

Har bir kontakt:

Ism
Telefon raqami

saqlashi mumkin.

Masalan:

Ali
+998901234567

Kontaktlarni:

  • qo‘shish;
  • ko‘rish;
  • qidirish;
  • o‘chirish

imkoniyatlarini qo‘shish mumkin.

5. Fayl bilan ishlaydigan dastur

Ma'lumotlarni faqat xotirada saqlash o‘rniga faylga yozing.

Masalan:

talabalar.txt

faylida talabalar ma'lumotlarini saqlash mumkin.

Dastur yopilgandan keyin ham ma'lumotlar faylda qoladi.

Bu loyiha struct va fayllar bilan ishlashni mustahkamlaydi.

C tilini chuqurroq o‘rganish

Bu kurs C tilining boshlang‘ich asoslarini o‘rgatdi.

Agar C tilini chuqurroq o‘rganmoqchi bo‘lsangiz, keyingi bosqichda quyidagi mavzularni o‘rganishingiz mumkin:

  • Pointerlar bilan chuqurroq ishlash
  • Pointer va massivlar
  • Pointer va funksiyalar
  • Pointer va struct
  • Dinamik xotira
  • Linked list
  • Stack
  • Queue
  • Daraxtlar
  • Hash table
  • Bitwise operatorlar
  • Function pointerlar
  • enum
  • union
  • Preprocessor makroslari
  • Ko‘p faylli loyihalar

Bu mavzular C tilida murakkabroq dasturlar yozishda kerak bo‘ladi.

C tilida ko‘p mashq qiling

Dasturlashni o‘rganishning eng yaxshi usullaridan biri:

O‘rganish
   ↓
Kod yozish
   ↓
Xato qilish
   ↓
Xatoni tuzatish
   ↓
Yana kod yozish

Xatolardan qo‘rqmang.

Xato — dasturlashni o‘rganish jarayonining bir qismi.

Kichik dasturlardan boshlang

Darhol katta dastur yozishga urinmang.

Avval:

10 qatorlik dastur

yozing.

Keyin:

20 qatorlik dastur.

Keyin:

50 qatorlik dastur.

Asta-sekin dasturlaringiz kattalashadi.

Kodni o‘zingiz yozing

Tutorialdagi kodni shunchaki nusxalab qo‘yish yetarli emas.

Masalan:

int a = 10;
int b = 20;

printf("%d", a + b);

Avval kodni o‘zingiz yozing.

Keyin:

a = 50;
b = 30;

qilib ko‘ring.

Keyin ayirishni sinab ko‘ring:

a - b

Keyin ko‘paytirishni:

a * b

Shunday qilib kodni o‘zgartirib ko‘rish orqali mavzuni yaxshiroq tushunasiz.

C tilidan keyin nima o‘rganish mumkin?

C tilini yaxshi o‘rganganingizdan keyin boshqa ko‘plab texnologiyalarni o‘rganish osonroq bo‘ladi.

Masalan:

C
↓
C++
↓
Java
↓
boshqa dasturlash tillari

Albatta, boshqa tillarni o‘rganish uchun C tilini mukammal bilish shart emas.

Lekin C sizga:

  • xotira;
  • pointer;
  • ma'lumot turi;
  • algoritm;
  • dastur tuzilishi

kabi muhim tushunchalarni yaxshi tushunishga yordam beradi.

Eng muhimi

C tilini o‘rganishda barcha kodlarni yodlab olish shart emas.

Muhimi:

Nima uchun kod yozayotganingizni tushuning.

Masalan:

int *p = &son;

kodini yodlashdan ko‘ra:

p son ning xotira manzilini saqlayotganini tushunish muhimroq.

Yakuniy mashq

Quyidagi kichik loyihani o‘zingiz mustaqil yozishga harakat qiling.

Talabalar dasturi

Dasturda:

  1. Talaba qo‘shish.
  2. Barcha talabalarni ko‘rsatish.
  3. Talabani ism bo‘yicha qidirish.
  4. Talabalar ma'lumotlarini faylga saqlash.

Har bir talaba:

Ism
Yosh
Ball

ma'lumotlariga ega bo‘lsin.

Bu loyiha davomida siz:

struct
massiv
string
funksiya
fayl
sikl
if

kabi ko‘plab mavzulardan foydalanasiz.

Xulosa

Siz C tilining asosiy tushunchalari bilan tanishdingiz.

Endi eng muhim qadam — amaliyot.

Ko‘proq dastur yozing, xatolardan o‘rganing va kichik loyihalarni mustaqil yaratishga harakat qiling.

C tilini yaxshi o‘rganish uchun:

O‘qing → yozing → xato qiling → tuzating → yana yozing.