1-bo‘lim

Python bilan tanishuv

Python nima, kim yaratgan, nima uchun dunyoda eng ommabop dasturlash tillaridan biriga aylandi va uni qayerlarda ishlatishadi.

🕑 8 daqiqa o‘qish 📄 874 so‘z 👁 22 marta ko‘rilgan
Ushbu bo‘lim mundarijasi
  1. Python nima?
  2. Tilni kim yaratgan?
  3. Tilning qisqacha tarixi
  4. Nima uchun aynan Python?
  5. 1. O'qish oson
  6. 2. Ulkan kutubxonalar bazasi
  7. 3. Katta hamjamiyat
  8. Python qayerda ishlatiladi?
  9. Pythonning kuchli va zaif tomonlari
  10. Python falsafasi
  11. Ushbu darslikda nimalarni o'rganasiz?
  12. Xulosa

Dasturlashni o'rganish yo'lida birinchi qadam - to'g'ri tilni tanlash. Agar siz bu sahifani o'qiyotgan bo'lsangiz, tanlov allaqachon qilingan: Python. Va bu juda oqilona tanlov, chunki Python bugungi kunda ham boshlovchilar uchun eng qulay, ham professional dasturchilar uchun eng kuchli tillardan biri hisoblanadi.

Python nima? #

Python - bu yuqori darajali, interpretatsiya qilinadigan va umumiy maqsadli dasturlash tili. Bu ta'rifdagi har bir so'zni alohida tushunib olaylik:

AtamaMa'nosiSizga nima beradi
Yuqori darajaliKod inson tiliga yaqin yoziladiXotira va protsessor bilan bevosita ishlamaysiz
Interpretatsiya qilinadiganKod satrma-satr bajariladiKompilyatsiya bosqichi yo'q, tezda sinab ko'rasiz
Umumiy maqsadliBitta sohaga bog'lanmaganSayt, o'yin, tahlil, robot - hammasi mumkin
Dinamik tiplashtirilganO'zgaruvchi turini oldindan e'lon qilmaysizKod qisqa va o'qishga oson bo'ladi

Quyidagi misol Python falsafasini bir qarashda tushuntiradi. Bir xil vazifa - ekranga matn chiqarish - uch xil tilda:

Python
# Python
print("Salom, dunyo!")
Java
// Java
public class Salom {
    public static void main(String[] args) {
        System.out.println("Salom, dunyo!");
    }
}
C
/* C */
#include <stdio.h>
int main() {
    printf("Salom, dunyo!\n");
    return 0;
}

Farqni ko'rdingizmi? Python'da bir satr yetarli. Aynan shu soddalik millionlab odamlarni bu tilga jalb qilgan.

Tilni kim yaratgan? #

Guido van Rossum

Python yaratuvchisi. Gollandiyalik dasturchi. Tilni 1989-yilning Rojdestvo ta'tilida, bo'sh vaqtini foydali o'tkazish maqsadida yoza boshlagan. 2018-yilgacha jamoada "Benevolent Dictator For Life" (BDFL) - ya'ni tilning yakuniy qaror qabul qiluvchisi lavozimida ishlagan.

Nomi qayerdan kelgan?

Ko'pchilik "Python" nomi ilon nomidan olingan deb o'ylaydi. Aslida esa Guido van Rossum ingliz komediya guruhi Monty Python muxlisi bo'lgan va til nomini shundan olgan. Rasmiy logotipdagi ikkita ilon keyinchalik qo'shilgan.

Tilning qisqacha tarixi #

1991 Python 0.9 2000 Python 2.0 2008 Python 3.0 2020 Python 2 tugadi Bugun Python 3.13+
Python rivojlanishidagi asosiy bosqichlar
Python 2 haqida

Internetdagi eski darsliklarda print "Salom" (qavssiz) ko'rinishidagi kodni uchratishingiz mumkin. Bu Python 2 sintaksisi va u 2020-yil 1-yanvardan buyon qo'llab-quvvatlanmaydi. Biz butun darslik davomida faqat Python 3 dan foydalanamiz.

Nima uchun aynan Python? #

1. O'qish oson #

Python kodi deyarli ingliz tilida yozilgan matnga o'xshaydi. Quyidagi kodni hech qachon dasturlashni ko'rmagan odam ham taxminan tushunadi:

Python
# Talabalarning o'rtacha bahosini hisoblaymiz
baholar = [85, 92, 78, 95, 88]
ortacha_baho = sum(baholar) / len(baholar)

if ortacha_baho > 80:
    print("Ajoyib natija!")
else:
    print("Yana harakat qilish kerak.")
Natija
Ajoyib natija!

2. Ulkan kutubxonalar bazasi #

Python uchun 500 000 dan ortiq tayyor kutubxona mavjud. Ya'ni ko'p vazifalarni noldan yozish shart emas.

Sun'iy intellekt juda yuqori Ma'lumot tahlili juda yuqori Veb backend yuqori Avtomatlashtirish yuqori O'yin yaratish o'rtacha Mobil ilova past
Python turli sohalarda qanchalik keng qo'llaniladi

3. Katta hamjamiyat #

Duch kelgan har qanday muammoingizni kimdir sizdan oldin hal qilgan. Stack Overflow, GitHub va o'zbek tilidagi Telegram guruhlari - hammasi ixtiyoringizda.

Python qayerda ishlatiladi? #

SohaMashhur vositalarReal misol
Veb-saytlarDjango, Flask, FastAPIInstagram, Spotify backend
Ma'lumot tahliliPandas, NumPyBank hisobotlari, statistika
Sun'iy intellektTensorFlow, PyTorchOvoz tanish, tarjima tizimlari
AvtomatlashtirishSelenium, os, shutilFayllarni saralash, hisobot yuborish
O'yinlarPygame2D o'quv o'yinlari
Ilmiy hisob-kitobSciPy, SymPyFizika va matematika modellari
KiberxavfsizlikScapy, requestsTarmoq skanerlash vositalari
Bilib qo'ying

Instagram dunyodagi eng yirik Python loyihalaridan biri. YouTube, Dropbox, Netflix va Reddit ham o'z tizimlarining muhim qismlarida Python ishlatadi. Ya'ni bu til nafaqat "o'rganish uchun", balki millionlab foydalanuvchiga xizmat qiladigan haqiqiy mahsulotlar uchun ham mos.

Pythonning kuchli va zaif tomonlari #

Kuchli tomonlariZaif tomonlari
O'rganish oson, sintaksis soddaC yoki C++ ga nisbatan sekinroq
Ulkan kutubxonalar to'plamiMobil ilova yaratish uchun kam qo'llaniladi
Barcha operatsion tizimlarda ishlaydiXotirani ko'proq iste'mol qiladi
Kuchli hamjamiyat va hujjatlarDinamik tiplash katta loyihalarda xatoga olib kelishi mumkin
Sekinlik muammo emasmi?

Amalda ko'pchilik dasturlar uchun bu sezilmaydi. Tezlik kritik bo'lgan joylarda Python C tilida yozilgan kutubxonalarni chaqiradi - masalan NumPy. Natijada siz sodda kod yozasiz, hisob-kitob esa C tezligida bajariladi.

Python falsafasi #

Python'da yashirin "she'r" bor. Interpretatorga quyidagini yozib ko'ring:

Python
import this

Ekranda "The Zen of Python" - tilning 19 ta tamoyili chiqadi. Eng muhimlari:

  • Chiroyli kod xunuk koddan yaxshiroq.
  • Oshkora kod yashirin koddan yaxshiroq.
  • Sodda murakkabdan yaxshiroq.
  • O'qish oson bo'lishi muhim.

Bu shunchaki go'zal so'zlar emas. Butun darslik davomida biz aynan shu tamoyillarga amal qilamiz.

Ushbu darslikda nimalarni o'rganasiz? #

Oldinda 20 ta bo'lim bor va ular quyidagi tartibda joylashgan:

Bo'limlarMavzu
1-3Tanishuv, muhitni sozlash, birinchi dastur
4-8Ma'lumot turlari: sonlar, satrlar, ro'yxatlar, lug'atlar
9-11Mantiq: shartlar, sikllar, funksiyalar
12-14Modullar, fayllar, xatoliklarni boshqarish
15-17Obyektga yo'naltirilgan dasturlash va ilg'or imkoniyatlar
18-20Standart kutubxona, ma'lumotlar bazasi va yakuniy loyiha
Amaliy topshiriq

Hozircha kod yozishga shoshilmang. Buning o'rniga qog'ozga yoki telefon eslatmasiga Python bilan yaratmoqchi bo'lgan uchta g'oyani yozib qo'ying. Darslik oxirida shu ro'yxatga qaytib, qaysi biri endi sizga oson tuyulayotganini ko'rasiz. Bu motivatsiyani saqlashning eng oddiy usuli.

Xulosa #

  • Python - 1991-yilda Guido van Rossum tomonidan yaratilgan, o'qish oson va universal til.
  • Uning asosiy kuchi - soddalik, ulkan kutubxonalar bazasi va katta hamjamiyat.
  • Til veb, ma'lumot tahlili, sun'iy intellekt va avtomatlashtirishda yetakchi o'rinni egallaydi.
  • Biz faqat Python 3 bilan ishlaymiz; Python 2 eskirgan.

Keyingi bo'limda kompyuteringizga Python o'rnatamiz, Notepad++ va Sublime Text muharrirlarini sozlaymiz va birinchi dasturni ishga tushiramiz.

Xatolik topdingizmi?

Imlo xatosi, ishlamaydigan kod yoki noto‘g‘ri ma‘lumotni ko‘rsangiz - bizga xabar bering. Har bir xabar administrator tomonidan ko‘rib chiqiladi.