Operatorlar

birinchi = 17
ikkinchi = 5

print("Yig'indi:      ", birinchi + ikkinchi)
print("Ayirma:        ", birinchi - ikkinchi)
print("Ko'paytma:     ", birinchi * ikkinchi)
print("Bo'linma:      ", birinchi / ikkinchi)
print("Butun bo'linma:", birinchi // ikkinchi)
print("Qoldiq:        ", birinchi % ikkinchi)
print("Daraja:        ", birinchi ** 2)

son = 47

if son % 2 == 0:
    print(f"{son} - juft son")
else:
    print(f"{son} - toq son")

# Soatni 12 soatlik formatga o'tkazish
soat_24 = 17
print(f"24 soatlik: {soat_24} -> 12 soatlik: {soat_24 % 12}")

# Har 3-elementni ajratish
for raqam in range(1, 11):
    if raqam % 3 == 0:
        print(f"{raqam} - uchga bo'linadi")

baho = 4

print(baho == 5)
print(baho != 5)
print(baho >= 3)

# Matnlar alifbo tartibida solishtiriladi
print("olma" < "uzum")
print("Olma" == "olma")     # registr muhim!

harorat = 25

# Boshqa tillarda: harorat > 20 && harorat < 30
if 20 < harorat < 30:
    print("Ob-havo yoqimli")

yosh = 25
haydovchilik_guvohnomasi = True
jarima_bor = False

if yosh >= 18 and haydovchilik_guvohnomasi:
    print("Mashina ijaraga olishingiz mumkin")

if jarima_bor or yosh < 21:
    print("Qo'shimcha to'lov talab qilinadi")
else:
    print("Qo'shimcha to'lov yo'q")

print(not jarima_bor)

hisob = 100

hisob += 50        # to'ldirish
print("To'ldirishdan keyin:", hisob)

hisob -= 30        # sarflash
print("Sarfdan keyin:      ", hisob)

hisob *= 2         # bonus
print("Bonusdan keyin:     ", hisob)

shaharlar = ["Toshkent", "Samarqand", "Buxoro"]

print("Buxoro" in shaharlar)
print("Xiva" in shaharlar)
print("Xiva" not in shaharlar)

# Matn ichida ham ishlaydi
email = "[email protected]"
print("@" in email)

royxat_1 = [1, 2, 3]
royxat_2 = [1, 2, 3]
royxat_3 = royxat_1

print(royxat_1 == royxat_2)     # qiymatlari bir xil
print(royxat_1 is royxat_2)     # lekin turli obyektlar
print(royxat_1 is royxat_3)     # bu esa aynan bir obyekt

birinchi = 12       # ikkilikda 1100
ikkinchi = 10       # ikkilikda 1010

print(f"{birinchi} & {ikkinchi} = {birinchi & ikkinchi}")
print(f"{birinchi} | {ikkinchi} = {birinchi | ikkinchi}")
print(f"Ikkilik ko'rinishi: {bin(birinchi)}")

natija = 2 + 3 * 4 ** 2
print(natija)               # 4**2=16, 3*16=48, 2+48=50

natija = (2 + 3) * 4 ** 2
print(natija)               # (5) * 16 = 80

# ============================================
# Oddiy annuitet kredit kalkulyatori
# ============================================

kredit_summasi = 50_000_000        # so'm
yillik_foiz = 24                   # %
muddat_oy = 12

oylik_foiz = yillik_foiz / 100 / 12
koeffitsient = (oylik_foiz * (1 + oylik_foiz) ** muddat_oy) / \
               ((1 + oylik_foiz) ** muddat_oy - 1)

oylik_tolov = kredit_summasi * koeffitsient
umumiy_tolov = oylik_tolov * muddat_oy
ortiqcha_tolov = umumiy_tolov - kredit_summasi

print("=" * 42)
print(f"{'KREDIT HISOB-KITOBI':^42}")
print("=" * 42)
print(f"{'Kredit summasi:':<26}{kredit_summasi:>15,.0f}")
print(f"{'Yillik foiz:':<26}{yillik_foiz:>14} %")
print(f"{'Muddat:':<26}{muddat_oy:>12} oy")
print("-" * 42)
print(f"{'Oylik tolov:':<26}{oylik_tolov:>15,.0f}")
print(f"{'Umumiy tolov:':<26}{umumiy_tolov:>15,.0f}")
print(f"{'Ortiqcha tolov:':<26}{ortiqcha_tolov:>15,.0f}")
print("=" * 42)