Refaktoring va texnik qarz

// Qarzni hujjatlashtiring
/**
 * @todo TEXNIK QARZ
 *
 * Bu metod har bir mahsulot uchun alohida so'rov yuboradi (N+1).
 * 500 mahsulotli katalogda sahifa 4 soniyada ochiladi.
 *
 * Sabab: reliz muddatiga yetishish uchun tez yechim tanlandi.
 * Yechim: JOIN bilan bitta so'rovga aylantirish.
 * Vazifa: #287
 * Muddat: 2026-10-01 gacha
 * Baholangan mehnat: 4 soat
 */
public function kataloginiOling(): array
{
    // ...
}

# Texnik qarz reyestri

| ID  | Tavsif | Ta'siri | Mehnat | Ustuvorlik | Vazifa |
|-----|--------|---------|--------|------------|--------|
| TQ-1 | Katalogda N+1 so'rov | Sahifa 4s ochiladi | 4 soat | Yuqori | #287 |
| TQ-2 | BuyurtmaServisi 800 satr | O'zgartirish xavfli | 3 kun | Yuqori | #291 |
| TQ-3 | To'lov moduli testsiz | Har o'zgarish xavf | 5 kun | O'rta | #295 |
| TQ-4 | PHP 8.0 (eskirgan) | Xavfsizlik yangilanishi yo'q | 2 kun | Yuqori | #301 |
| TQ-5 | jQuery 2.x | Yangi kutubxona qo'shib bo'lmaydi | 10 kun | Past | #310 |

// OLDIN
public function hisobotChiqaring(array $buyurtmalar): string
{
    $natija = "SAVDO HISOBOTI\n";
    $natija .= str_repeat('=', 50) . "\n";
    $natija .= 'Sana: ' . date('d.m.Y') . "\n\n";

    $jami = 0;
    foreach ($buyurtmalar as $b) {
        $jami += $b['summa'];
        $natija .= sprintf("%-30s %10s so'm\n", $b['raqam'], number_format($b['summa']));
    }

    $natija .= str_repeat('-', 50) . "\n";
    $natija .= sprintf("%-30s %10s so'm\n", 'JAMI:', number_format($jami));
    $natija .= sprintf("%-30s %10s\n", 'Buyurtmalar:', count($buyurtmalar));

    return $natija;
}

// KEYIN
public function hisobotChiqaring(array $buyurtmalar): string
{
    return $this->sarlavha()
         . $this->qatorlar($buyurtmalar)
         . $this->yakun($buyurtmalar);
}

private function sarlavha(): string
{
    return "SAVDO HISOBOTI\n"
         . str_repeat('=', self::KENGLIK) . "\n"
         . 'Sana: ' . date('d.m.Y') . "\n\n";
}

private function qatorlar(array $buyurtmalar): string
{
    return implode('', array_map(
        fn (array $b) => sprintf("%-30s %10s so'm\n", $b['raqam'], number_format($b['summa'])),
        $buyurtmalar,
    ));
}

private function yakun(array $buyurtmalar): string
{
    $jami = array_sum(array_column($buyurtmalar, 'summa'));

    return str_repeat('-', self::KENGLIK) . "\n"
         . sprintf("%-30s %10s so'm\n", 'JAMI:', number_format($jami))
         . sprintf("%-30s %10s\n", 'Buyurtmalar:', count($buyurtmalar));
}

// OLDIN
if ($buyurtma['summa'] > 500000 && $mijoz['daraja'] === 'oltin'
    && count($buyurtma['elementlar']) > 3) {
    // ...
}

// KEYIN
$kattaBuyurtma = $buyurtma['summa'] > 500_000;
$imtiyozliMijoz = $mijoz['daraja'] === 'oltin';
$kopMahsulot = count($buyurtma['elementlar']) > 3;

if ($kattaBuyurtma && $imtiyozliMijoz && $kopMahsulot) {
    // ...
}

// OLDIN
if ($sana >= $bayramBoshi && $sana <= $bayramOxiri
    && !in_array($mahsulot['kategoriya'], ['aksiya', 'chegirma'])) {
    $narx *= 0.85;
}

// KEYIN
if ($this->bayramChegirmasiQollanadimi($sana, $mahsulot)) {
    $narx *= self::BAYRAM_CHEGIRMASI;
}

private function bayramChegirmasiQollanadimi(
    DateTimeImmutable $sana,
    array $mahsulot,
): bool {
    if (!$this->bayramKunimi($sana)) {
        return false;
    }

    return !in_array($mahsulot['kategoriya'], self::CHEGIRMASIZ_KATEGORIYALAR, true);
}

// OLDIN
public function narxHisoblang(string $tur, float $asos): float
{
    return match ($tur) {
        'oddiy'    => $asos,
        'ekspress' => $asos * 1.5 + 20000,
        'tungi'    => $asos * 2,
        'bayram'   => $asos * 2.5,
    };
}

// KEYIN
interface Tarif
{
    public function narx(float $asos): float;
}

final class OddiyTarif implements Tarif
{
    public function narx(float $asos): float
    {
        return $asos;
    }
}

final class EkspressTarif implements Tarif
{
    private const QOSHIMCHA = 20_000;

    public function narx(float $asos): float
    {
        return $asos * 1.5 + self::QOSHIMCHA;
    }
}

// OLDIN
public function qidiring(
    ?string $matn, ?int $kategoriya, ?int $narxDan, ?int $narxGacha,
    ?bool $mavjud, string $saralash, int $sahifa, int $chegara,
): array { }

// KEYIN
public function qidiring(QidiruvSorovi $sorov): QidiruvNatijasi { }

// OLDIN
if ($urinishlar > 5) { }
if ($vaqt > 1800) { }
if ($hajm > 5242880) { }

// KEYIN
private const MAKS_URINISH = 5;
private const SESSIYA_MUDDATI = 30 * 60;
private const MAKS_FAYL_HAJMI = 5 * 1024 * 1024;

// OLDIN - klass ba'zan to'liq bo'lmagan holatda
final class Hisobot
{
    private ?array $malumot = null;
    private ?float $jami = null;

    public function yuklang(): void
    {
        $this->malumot = $this->repozitoriy->oling();
        $this->jami = array_sum($this->malumot);
    }

    public function chiqaring(): string
    {
        // yuklang() chaqirilmagan bo'lsa - xato
        return "Jami: {$this->jami}";
    }
}

// KEYIN - obyekt har doim to'liq
final class Hisobot
{
    private function __construct(
        private readonly array $malumot,
        private readonly float $jami,
    ) {}

    public static function yarating(Repozitoriy $repozitoriy): self
    {
        $malumot = $repozitoriy->oling();

        return new self($malumot, array_sum($malumot));
    }

    public function chiqaring(): string
    {
        return "Jami: {$this->jami}";
    }
}

// Yo'naltiruvchi qatlam
final class BuyurtmaYonaltiruvchi
{
    public function __construct(
        private EskiBuyurtmaTizimi $eski,
        private YangiBuyurtmaServisi $yangi,
        private SozlamaBayroqlari $bayroqlar,
    ) {}

    public function yarating(array $malumot): array
    {
        if ($this->bayroqlar->yoqilganmi('yangi_buyurtma_tizimi')) {
            return $this->yangi->yarating($malumot);
        }

        return $this->eski->createOrder($malumot);
    }
}

// Eski kod nima qilishini bilmaymiz - avval yozib olamiz
public function test_eski_hisoblagich_hozirgi_natijalari(): void
{
    $hisoblagich = new EskiNarxHisoblagichi();

    // Ishga tushirib, haqiqiy natijalarni yozib oldik
    $this->assertEquals(115_000, $hisoblagich->calc(100_000, 'A', 1));
    $this->assertEquals(95_000,  $hisoblagich->calc(100_000, 'B', 1));
    $this->assertEquals(230_000, $hisoblagich->calc(200_000, 'A', 1));
    $this->assertEquals(0,       $hisoblagich->calc(0, 'A', 1));
}

// Testlab bo'lmaydigan kod
final class HisobotYaratuvchi
{
    public function yarating(): string
    {
        $bugun = date('Y-m-d');                         // vaqtga bog'liq
        $malumot = (new PDO(/* ... */))->query(/* ... */); // bazaga bog'liq

        return $this->format($malumot, $bugun);
    }
}

// 1-qadam: bog'liqlikni metodga ajratish
final class HisobotYaratuvchi
{
    public function yarating(): string
    {
        return $this->format($this->malumotOling(), $this->bugun());
    }

    protected function bugun(): string
    {
        return date('Y-m-d');
    }

    protected function malumotOling(): array
    {
        return (new PDO(/* ... */))->query(/* ... */)->fetchAll();
    }
}

// Test uchun vorislik
final class SinovHisobotYaratuvchi extends HisobotYaratuvchi
{
    protected function bugun(): string
    {
        return '2026-08-15';
    }

    protected function malumotOling(): array
    {
        return [['raqam' => 'B-001', 'summa' => 100_000]];
    }
}

// 2-qadam: to'liq injeksiya
final class HisobotYaratuvchi
{
    public function __construct(
        private HisobotRepozitoriyi $repozitoriy,
        private SoatInterfeysi $soat,
    ) {}

    public function yarating(): string
    {
        return $this->format(
            $this->repozitoriy->oling(),
            $this->soat->bugun(),
        );
    }
}

YOMON:
"Bizga refaktoring uchun ikki hafta kerak."
→ "Nima uchun? Hozir ham ishlayapti-ku."

YAXSHI:
"Katalog moduli sekin ishlagani uchun har bir yangi filtr qo'shish
 3 kun oladi. Uni tartibga solsak - 4 soat bo'ladi.

 Bizda 8 ta filtr rejalashtirilgan:
   Hozirgi holatda: 24 kun
   Refaktoringdan keyin: 5 kun (2 kun refaktoring + 3 kun ish)

 Ikkinchi filtrdan keyinoq foyda bera boshlaydi."

Har sprintda:
  - Vaqtning 15-20% texnik qarzga
  - Kamida bitta reyestr elementi
  - Skaut qoidasi: har fayl bir oz yaxshilanadi

Har chorakda:
  - Qarz reyestrini qayta ko'rib chiqish
  - Ustuvorliklarni yangilash
  - Katta qarzlar uchun alohida vaqt