Dasturiy arxitektura

// Yuqori bog'liqlik - yomon
class BuyurtmaServisi
{
    public function yarating(array $malumot): void
    {
        $pdo = new PDO('mysql:host=localhost;dbname=dokon', 'root', '');
        $pdo->exec("INSERT INTO buyurtmalar ...");

        mail($malumot['email'], 'Buyurtma', 'Rahmat!');

        file_put_contents('/var/log/buyurtma.log', date('c') . " yaratildi\n", FILE_APPEND);
    }
}

// Past bog'liqlik - yaxshi
class BuyurtmaServisi
{
    public function __construct(
        private BuyurtmaRepozitoriyInterfeysi $repozitoriy,
        private XabarnomaInterfeysi $xabarnoma,
        private LoggerInterface $jurnal,
    ) {}

    public function yarating(BuyurtmaSorovi $sorov): Buyurtma
    {
        $buyurtma = $this->repozitoriy->saqlang(
            Buyurtma::yangi($sorov->mijozId, $sorov->elementlar)
        );

        $this->xabarnoma->yuboring(
            $sorov->email,
            new BuyurtmaYaratildi($buyurtma)
        );

        $this->jurnal->info('Buyurtma yaratildi', ['id' => $buyurtma->id]);

        return $buyurtma;
    }
}

// Taqdimot qatlami
class BuyurtmaKontrolleri
{
    public function __construct(private BuyurtmaServisi $servis) {}

    public function yarating(Request $sorov): Response
    {
        $malumot = $sorov->validate([
            'mahsulot_id' => 'required|integer',
            'soni'        => 'required|integer|min:1',
        ]);

        $buyurtma = $this->servis->yarating(
            BuyurtmaSorovi::sorovdan($malumot)
        );

        return new JsonResponse(['id' => $buyurtma->id], 201);
    }
}

// Biznes mantiq qatlami
class BuyurtmaServisi
{
    public function __construct(
        private BuyurtmaRepozitoriyInterfeysi $buyurtmalar,
        private MahsulotRepozitoriyInterfeysi $mahsulotlar,
    ) {}

    public function yarating(BuyurtmaSorovi $sorov): Buyurtma
    {
        $mahsulot = $this->mahsulotlar->toping($sorov->mahsulotId);

        if ($mahsulot === null) {
            throw new MahsulotTopilmadi($sorov->mahsulotId);
        }

        if (!$mahsulot->zaxiraYetarlimi($sorov->soni)) {
            throw new ZaxiraYetarliEmas($mahsulot, $sorov->soni);
        }

        return $this->buyurtmalar->saqlang(
            Buyurtma::yangi($sorov->mijozId, $mahsulot, $sorov->soni)
        );
    }
}

// Ma'lumotga kirish qatlami
class MysqlBuyurtmaRepozitoriy implements BuyurtmaRepozitoriyInterfeysi
{
    public function __construct(private PDO $pdo) {}

    public function saqlang(Buyurtma $buyurtma): Buyurtma
    {
        $stmt = $this->pdo->prepare(
            'INSERT INTO buyurtmalar (mijoz_id, jami, holat) VALUES (?, ?, ?)'
        );
        $stmt->execute([$buyurtma->mijozId, $buyurtma->jami, $buyurtma->holat]);

        return $buyurtma->idBilan((int) $this->pdo->lastInsertId());
    }
}

manba/
├── Modullar/
│   ├── Katalog/
│   │   ├── Domen/
│   │   ├── Ilova/
│   │   ├── Infratuzilma/
│   │   └── KatalogAPI.php      ← faqat shu orqali murojaat
│   ├── Savat/
│   │   ├── Domen/
│   │   ├── Ilova/
│   │   └── SavatAPI.php
│   └── Buyurtma/
│       ├── Domen/
│       ├── Ilova/
│       └── BuyurtmaAPI.php
└── Umumiy/

// XATO: modul ichki qismiga to'g'ridan-to'g'ri murojaat
use App\Modullar\Katalog\Domen\Mahsulot;
use App\Modullar\Katalog\Infratuzilma\MysqlMahsulotRepozitoriy;

// TO'G'RI: faqat ochiq API orqali
use App\Modullar\Katalog\KatalogAPI;

class SavatServisi
{
    public function __construct(private KatalogAPI $katalog) {}

    public function qoshing(int $mahsulotId, int $soni): void
    {
        $mahsulot = $this->katalog->mahsulotMalumoti($mahsulotId);
        // ...
    }
}

// Buyurtma yaratilganda hodisa e'lon qilinadi
class BuyurtmaServisi
{
    public function yarating(BuyurtmaSorovi $sorov): Buyurtma
    {
        $buyurtma = $this->repozitoriy->saqlang(/* ... */);

        $this->hodisalar->elon(new BuyurtmaYaratildi($buyurtma));

        return $buyurtma;
    }
}

// Turli tinglovchilar mustaqil javob beradi
class EmailYuboruvchi
{
    public function buyurtmaYaratildi(BuyurtmaYaratildi $hodisa): void
    {
        $this->pochta->yuboring(/* ... */);
    }
}

class ZaxiraYangilovchi
{
    public function buyurtmaYaratildi(BuyurtmaYaratildi $hodisa): void
    {
        $this->ombor->kamaytiring(/* ... */);
    }
}

class StatistikaYozuvchi
{
    public function buyurtmaYaratildi(BuyurtmaYaratildi $hodisa): void
    {
        $this->hisoblagich->oshiring('buyurtmalar');
    }
}

# ADR-007: Savat ma'lumotini Redis da saqlash

**Sana:** 2026-08-12
**Holat:** Qabul qilindi
**Qaror qabul qiluvchilar:** Husanboy (arxitektor), Jasur (backend)

## Kontekst

Savat ma'lumoti hozir MySQL da saqlanadi. Yuk oshgani sari
`savat_elementlari` jadvaliga yozish sekinlashmoqda.

O'lchovlar:
- Savatga qo'shish: o'rtacha 180 ms
- Cho'qqi paytida: 900 ms gacha
- Savat ma'lumoti 90% hollarda 24 soatdan ko'p yashamaydi

## Ko'rib chiqilgan variantlar

1. **MySQL da qoldirish + indekslar** - qisman yordam beradi, lekin
   yozish yuki qoladi
2. **Redis** - tez, TTL qo'llab-quvvatlaydi
3. **Brauzer localStorage** - qurilmalar orasida sinxronlashmaydi

## Qaror

Savat ma'lumotini **Redis** da saqlaymiz, TTL 30 kun.

Buyurtma berilganda ma'lumot MySQL ga ko'chiriladi.

## Oqibatlari

**Ijobiy:**
- Savat amallari 5-10 ms
- MySQL yuki kamayadi
- TTL avtomatik tozalash

**Salbiy:**
- Yangi infratuzilma komponenti (Redis klasteri)
- Redis o'chsa savatlar yo'qoladi (qabul qilamiz)
- Jamoa Redis ni o'rganishi kerak

## Muqobil yo'l

Redis ishlamasa, MySQL ga qaytish uchun `SavatOmborInterfeysi`
saqlanadi.