Ishlab chiqish modellari - Dasturiy ta'minot muhandisligi

Loyihani boshlashdan oldin savol tug'iladi: qanday tartibda ishlaymiz? Bu savolga javob beruvchi tayyor sxemalar - ishlab chiqish modellari.

Umumiy bosqichlar #

Har qanday modelda quyidagi ishlar bajariladi:

Bosqichlar bir xil, ularni tashkil qilish usuli farq qiladi

1. Sharshara modeli #

Eng eski va eng sodda model: har bir bosqich to'liq tugagach, keyingisi boshlanadi.

Suv faqat pastga oqadi - orqaga qaytish nazarda tutilmagan

Afzalligi	Kamchiligi
Sodda va tushunarli	O'zgarishga moslashmaydi
Aniq hujjatlar	Ishlaydigan mahsulot juda kech ko'rinadi
Rejalashtirish oson	Xato oxirida topiladi - qimmat
Shartnoma tuzish qulay	Mijoz jarayondan ajralgan

Asosiy muammo

Mijoz mahsulotni birinchi marta oxirida ko'radi. O'shanda "men buni nazarda tutmagan edim" desa - loyiha qaytadan boshlanadi.

Amaliyot shuni ko'rsatadi: mijoz o'zi nima xohlashini ko'pincha ishlaydigan versiyani ko'rgandan keyin aniq tushunadi.

Qachon mos keladi?

Talablar aniq va o'zgarmas (masalan, davlat standarti)
Texnologiya yaxshi ma'lum
Loyiha kichik va qisqa
Qat'iy hujjatlashtirish talab qilinadi (aviatsiya, tibbiyot uskunasi)

2. V-model #

Sharsharaning testlashga urg'u bergan varianti.

Testlar oxirida emas, boshidanoq rejalashtiriladi

V-modelning asosiy g'oyasi

Testlash kodni yozgandan keyin boshlanadigan ish emas.

Talablar yozilayotgan paytda ularni qanday tekshirish rejalashtiriladi. "Bu talab qanday sinaladi?" degan savol talabni aniqroq qilishga majbur qiladi.

3. Iterativ va inkremental model #

Mahsulot bo'laklab quriladi, har bir bo'lak to'liq tsiklni bosib o'tadi.

Bu yondashuv zamonaviy Agile ning asosi

Nima uchun bu yaxshiroq?

Sharshara	Iterativ
Natija 12 oydan keyin	Natija 2 haftadan keyin
Xato oxirida topiladi	Xato darhol topiladi
Mijoz kutadi	Mijoz ishtirok etadi
Yo'nalish o'zgarmaydi	Har iteratsiyada tuzatiladi

4. Spiral model #

Har bir aylanishda xavflarni baholash bosqichi bo'ladi.

Natija

1. Maqsadlarni aniqlash
2. Xavflarni baholash va kamaytirish
3. Ishlab chiqish va tekshirish
4. Keyingi aylanishni rejalashtirish

Xavf - asosiy e'tibor markazida

Spiral model katta va noaniq loyihalar uchun yaratilgan.

Har bir aylanishda: "eng katta xavf nima?" degan savolga javob beriladi va aynan shu xavfni kamaytirishga kuch sarflanadi.

Masalan: "yangi texnologiya ishlaydimi?" degan xavf bo'lsa - avval kichik prototip qilinadi.

5. Agile #

2001-yilda 17 nafar dasturchi Agile manifestini e'lon qildi.

"Chapdagilar ko'proq qimmatli" - o'ngdagilar ham kerak

Agile - qoidalar to'plami emas

Ko'p jamoalar "biz Agile ishlaymiz" deydi, lekin aslida faqat yig'ilishlar o'tkazadi.

Agile - bu fikrlash tarzi. Uning asosi:

Tez fikr-mulohaza olish
O'zgarishdan qo'rqmaslik
Ishlaydigan mahsulotga urg'u
Jamoaning o'zini-o'zi tashkil qilishi

"Har kuni 30 daqiqalik standup" - bu Agile emas, bu shunchaki yig'ilish.

Modellarni solishtirish #

	Sharshara	V-model	Iterativ	Agile
Talablar aniqmi	Ha, boshidan	Ha	Qisman	Yo'q, rivojlanadi
O'zgarish narxi	Juda yuqori	Yuqori	O'rtacha	Past
Birinchi natija	Oxirida	Oxirida	1-2 oy	2 hafta
Mijoz ishtiroki	Boshi va oxiri	Boshi va oxiri	Har iteratsiya	Doimiy
Hujjatlar	Juda ko'p	Juda ko'p	O'rtacha	Minimal
Jamoa hajmi	Katta	Katta	O'rtacha	Kichik (5-9)
Testlash	Oxirida	Har darajada	Har iteratsiyada	Doimiy

Qaysi modelni tanlash? #

Universal to'g'ri javob yo'q - loyiha xususiyatiga qarang

Amaliyotda ko'pincha aralash

Ko'plab jamoalar shunday ishlaydi:

Arxitektura va asosiy talablar - oldindan, sharsharaga o'xshab
Imkoniyatlarni ishlab chiqish - Agile, ikki haftalik sprintlar
Reliz - iterativ, oyiga bir marta

Bu "gibrid" yondashuv deb ataladi va aksariyat kompaniyalarda uchraydi.

Umumiy xatolar #

Modelni noto'g'ri tanlash oqibatlari

Xato	Natija
O'zgaruvchan talabda sharshara	Loyiha oxirida hech kimga kerak bo'lmagan mahsulot
Qat'iy standartli sohada Agile	Sertifikatsiyadan o'tolmaydi
Kichik loyihada og'ir jarayon	Byurokratiya ishdan ko'p vaqt oladi
Katta loyihada jarayonsizlik	Tartibsizlik va texnik qarz
"Agile" nomi bilan rejasizlik	Muddat va byudjet nazoratdan chiqadi

Agile - rejasizlik degani emas

"Bizda Agile, shuning uchun hujjat yozmaymiz va muddat belgilamaymiz" - bu Agile ni noto'g'ri tushunish.

Agile da ham:

Reja bor (lekin moslashuvchan)
Hujjat bor (lekin zarur miqdorda)
Muddat bor (sprint chegaralari)
Sifat talablari bor (hatto qattiqroq)

Amaliy topshiriq

Quyidagi loyihalar uchun mos modelni tanlang va sababini yozing:
- Bank uchun to'lov tizimi
- Startap uchun mobil ilova
- Kosmik kemani boshqarish dasturi
- Ichki hisobot tizimi
- Yangi ijtimoiy tarmoq
Sharshara va Agile ning kuchli tomonlarini jadval qilib yozing.
Agile manifestining to'rtta qadriyatini o'z so'zlaringiz bilan izohlang.
Siz ishlagan loyihada qanday model ishlatilgan? U mos kelganmi?
"Agile ni noto'g'ri qo'llash" holatiga misol o'ylab toping.
V-modelda testlash nima uchun oldindan rejalashtirilishini tushuntiring.

Xulosa #

Barcha modellarda bir xil bosqichlar bor - farq tartibda.
Sharshara - ketma-ket, orqaga qaytish qimmat; aniq talablar uchun.
V-model - sharshara + har bosqichga mos test darajasi.
Iterativ - mahsulot bo'laklab quriladi, har bo'lak ishlaydi.
Spiral - har aylanishda xavflar baholanadi.
Agile - o'zgarishga moslashuv, doimiy fikr-mulohaza, ishlaydigan mahsulotga urg'u.
Agile - fikrlash tarzi, yig'ilishlar to'plami emas.
Universal to'g'ri model yo'q - loyihaga qarab tanlanadi.
Amaliyotda ko'p jamoalar gibrid yondashuvdan foydalanadi.

Keyingi bo'limda talablarni yig'ishni o'rganamiz.