Agile va Scrum - Dasturiy ta'minot muhandisligi

Agile - falsafa. Scrum - uni amalda qo'llash uchun eng ko'p tarqalgan tizim.

Scrum tuzilishi #

Sprint - qat'iy muddatli takrorlanuvchi tsikl

Uchta rol #

Rol	Javobgarligi	Javobgar emas
Mahsulot egasi	Nima qilinishi, ustuvorlik, backlog	Qanday qilinishi
Scrum master	Jarayon, to'siqlarni olib tashlash	Vazifa taqsimlash
Ishlab chiqish jamoasi	Qanday qilinishi, baholash, sifat	Ustuvorlikni belgilash

Scrum master - boshliq emas

Bu eng ko'p uchraydigan chalkashlik.

Scrum master jamoaga vazifa bermaydi va ularni nazorat qilmaydi. Uning ishi:

Marosimlarni tashkil qilish
To'siqlarni olib tashlash ("serverga kirish huquqi yo'q")
Jarayon buzilishidan himoya qilish
Jamoaga o'z-o'zini tashkil qilishga yordam berish

U xizmatkor rahbar (servant leader) sifatida ishlaydi.

Mahsulot egasi - bitta odam

Ustuvorlikni belgilash huquqi bitta odamda bo'lishi kerak.

Aks holda: marketing "A muhim" deydi, sotuv "B muhim" deydi, jamoa esa kimga quloq solishni bilmaydi.

Artefaktlar #

Mahsulot backlogi #

Natija

Ustuvorlik  Hikoya                                    Baho  Holat
    1       Foydalanuvchi ro'yxatdan o'tadi            5    Tayyor
    2       Foydalanuvchi tizimga kiradi               3    Tayyor
    3       Katalogda mahsulotlarni ko'radi            8    Tayyor
    4       Savatga mahsulot qo'shadi                  5    Tayyor
    5       Savatdagi sonni o'zgartiradi               3    Tayyor
    6       Buyurtma beradi                           13    Aniqlashtirilmoqda
    7       Buyurtma holatini kuzatadi                 8    Aniqlashtirilmoqda
    8       Mahsulotga sharh yozadi                    5    G'oya
    9       Sevimlilar ro'yxatini yuritadi             3    G'oya

Backlog - tirik hujjat

U doimiy o'zgaradi:

Yuqoridagilar batafsil va aniq
Pastdagilar umumiy va noaniq

Bu normal: uzoq kelajakdagi ishni batafsil rejalashtirish - vaqtni behuda sarflash.

Sprint backlogi #

Sprintga tanlangan hikoyalar va ularning vazifalari:

Natija

Hikoya: Savatga mahsulot qo'shish (5 ball)
  [x] Savat jadvalini yaratish              (2 soat)
  [x] SavatServisi klassini yozish          (4 soat)
  [ ] Savatga qo'shish tugmasi              (3 soat)
  [ ] AJAX so'rov va javob                  (3 soat)
  [ ] Modul testlari                        (2 soat)
  [ ] Kod tekshiruvi                        (1 soat)

Inkrement #

Sprint oxirida ishlaydigan mahsulot bo'lagi.

"Tayyor" ta'rifi

Jamoa "Tayyor" (Definition of Done) ta'rifini oldindan kelishishi kerak:

Natija

Vazifa "tayyor" hisoblanadi, agar:
  [ ] Kod yozilgan va ishlaydi
  [ ] Modul testlari yozilgan va o'tadi
  [ ] Kod tekshiruvidan o'tgan
  [ ] CI da barcha testlar yashil
  [ ] Sinov muhitiga chiqarilgan
  [ ] Qabul mezonlari tekshirilgan
  [ ] Hujjat yangilangan
  [ ] Mahsulot egasi tasdiqlagan

Bu ta'rif bo'lmasa, "men tugatdim" degan gap har kimda boshqacha ma'no anglatadi.

To'rt marosim #

1. Sprint rejalashtirish #

Qachon: sprint boshida · Davomiyligi: 2 haftalik sprint uchun 4 soatgacha

Natija

Birinchi qism - NIMA?
  - Mahsulot egasi ustuvor hikoyalarni tanishtiradi
  - Jamoa savol beradi va aniqlashtiradi
  - Sprint maqsadi shakllantiriladi

Ikkinchi qism - QANDAY?
  - Jamoa hikoyalarni vazifalarga bo'ladi
  - Har bir vazifa baholanadi
  - Jamoa sig'imni hisoblab, hajmni tasdiqlaydi

Sprint maqsadi bitta jumla bo'lsin

"Foydalanuvchi mahsulot tanlab, savatga qo'shib, buyurtma bera olsin."

Bu jumla sprint davomida qaror qabul qilishga yordam beradi: "bu ish sprint maqsadiga xizmat qiladimi?"

2. Kundalik standup #

Qachon: har kuni, bir xil vaqtda · Davomiyligi: 15 daqiqa

Natija

Har bir a'zo uchta savolga javob beradi:
  1. Kecha nima qildim?
  2. Bugun nima qilaman?
  3. Menga nima xalaqit beryapti?

Standup - hisobot yig'ilishi emas

Yomon	Yaxshi
Scrum masterga hisobot berish	Jamoa a'zolari bir-biriga aytishi
45 daqiqa davom etishi	15 daqiqada tugashi
Muammoni shu yerda hal qilish	"Keyin gaplashamiz" deb belgilash
Texnik tafsilotlar	Umumiy holat

Muhokama kerak bo'lsa - standupdan keyin, faqat kerakli odamlar bilan.

3. Sprint sharhi #

Qachon: sprint oxirida · Davomiyligi: 2 soatgacha

Natija

  - Jamoa qilingan ishni KO'RSATADI (slaydlar emas, ishlaydigan mahsulot)
  - Mahsulot egasi qabul qiladi yoki rad etadi
  - Manfaatdor tomonlar fikr bildiradi
  - Backlog yangilanadi

Demo - ishlaydigan mahsulot

Slayd yoki ekran surati emas - haqiqiy tizimda ko'rsating.

"Bu qism hali ishlamaydi, lekin tasavvur qiling..." degan gap sprint sharhida o'rinsiz.

4. Retrospektiva #

Qachon: sprint sharhidan keyin · Davomiyligi: 1.5 soatgacha

Natija

Uchta savol:
  1. Nima yaxshi ketdi? (davom ettiramiz)
  2. Nima yomon ketdi? (to'xtatamiz)
  3. Nimani yaxshilaymiz? (boshlaymiz)

Natija: keyingi sprintga 1-3 ta aniq harakat

Natija

Retrospektiva #12

Yaxshi:
  + Kod tekshiruvi tez o'tdi (o'rtacha 4 soat)
  + Yangi CI quvuri vaqtni tejadi

Yomon:
  - Ikki marta sinov muhiti buzildi
  - Talablar aniq emasligidan 2 kun yo'qotildi

Harakatlar:
  1. Sinov muhitini tiklash skriptini yozish - Jasur, keyingi sprint
  2. Hikoya sprintga kirishdan oldin qabul mezonlari bo'lishi shart
  3. Sprint rejalashtirishga mahsulot egasi to'liq qatnashsin

Retrospektiva harakatsiz bo'lsa - foydasiz

Eng ko'p uchraydigan xato: har sprintda bir xil muammo muhokama qilinadi, lekin hech nima o'zgarmaydi.

Har bir retrodan kamida bitta aniq harakat chiqsin: kim, nima, qachon.

Baholash #

Hikoya ballari #

Ball - vaqt emas, nisbiy murakkablik o'lchovi

Nima uchun soat emas, ball?

Odamlar nisbiy baholashda aniqroq: "bu vazifa u vazifadan ikki barobar qiyin"
Har kim boshqa tezlikda ishlaydi - ball bundan xoli
Ball majburiyat emas - bu murakkablik bahosi
Vaqt bahosi bosim yaratadi, ball esa muhokamaga ochiq

Ball murakkablik, hajm va noaniqlikni birgalikda hisobga oladi.

Planning Poker #

Natija

1. Mahsulot egasi hikoyani tushuntiradi
2. Har bir a'zo o'z bahosini yashirin tanlaydi
3. Hamma bir vaqtda ochadi
4. Eng katta va eng kichik baho bergan ikkovi izohlaydi
5. Muhokamadan keyin qayta ovoz beriladi
6. Kelishuvga kelguncha takrorlanadi

Bahodagi farq - qimmatli signal

Biri "3", ikkinchisi "13" desa - demak ular turli narsani tushunishmoqda.

Aynan shu muhokama baholashning asosiy foydasi. Raqamdan ko'ra tushunchani birlashtirish muhimroq.

Tezlik #

Natija

Sprint 1:  18 ball
Sprint 2:  23 ball
Sprint 3:  21 ball
Sprint 4:  25 ball
Sprint 5:  22 ball

O'rtacha tezlik: 22 ball

Bu bilan bashorat qilish mumkin:

Natija

Backlogda qolgan: 180 ball
Tezlik:            22 ball / sprint
Kerakli sprintlar: 180 / 22 = 8.2  →  ~9 sprint  →  ~18 hafta

Tezlik - jamoalarni solishtirish vositasi emas

"A jamoa 40 ball, B jamoa 20 ball qildi" - bu hech nima anglatmaydi. Ular boshqacha baholaydi.

Tezlikni faqat bitta jamoaning o'z tarixi bilan solishtiring.

Tezlikni KPI ga aylantirish esa eng yomon qaror: jamoa ballarni sun'iy oshira boshlaydi va raqam ma'nosini yo'qotadi.

Burndown diagrammasi #

Chiziq ideal chiziqdan yuqorida qolsa - sprint xavf ostida

Kanban #

Scrum ga muqobil yondashuv: sprintlar yo'q, doimiy oqim.

WIP limitlari bir vaqtda ko'p ish boshlashning oldini oladi

	Scrum	Kanban
Ritm	Qat'iy sprintlar	Doimiy oqim
Rollar	Uchta belgilangan	Majburiy emas
Reja o'zgarishi	Sprint ichida yo'q	Istalgan vaqtda
O'lchov	Tezlik	Bajarish vaqti
Ish cheklovi	Sprint hajmi	WIP limiti
Mos keladi	Yangi mahsulot	Qo'llab-quvvatlash, DevOps

WIP limiti - Kanban ning yuragi

"Bajarilmoqda" ustunida 3 tadan ko'p vazifa bo'lmasin.

Nima uchun? Bir vaqtda 10 ta ishni boshlagan jamoa hech birini tugatmaydi. Kontekst almashtirish vaqtni yeydi.

Limit to'lgan bo'lsa - yangi ish boshlash o'rniga, tugatishga yordam bering.

Scrum ning umumiy muammolari #

Anti-naqshlar

Muammo	Belgi	Yechim
Sprint o'rtasida yangi ish	"Bu shoshilinch"	Faqat sprint maqsadini buzmasa
Tugallanmagan ish o'tkaziladi	Har sprintda "deyarli tayyor"	Hikoyalarni kichiklashtiring
Retro rasmiy o'tadi	Hech nima o'zgarmaydi	Har retrodan aniq harakat
Standup 45 daqiqa	Muammo shu yerda hal qilinadi	Muhokamani keyinga qoldiring
Tezlik KPI ga aylandi	Ballar sun'iy oshadi	Tezlikni faqat rejalashtirish uchun
Mahsulot egasi yo'q	Ustuvorlik noaniq	Bitta mas'ul tayinlang
Texnik qarz e'tiborsiz	Kod sekin-asta yomonlashadi	Har sprintda 10-20% shu ishga

Sprint o'rtasida o'zgarish

Scrum qoidasi: sprint boshlangach, uning tarkibi o'zgarmaydi.

Bu jamoani doimiy uzilishlardan himoya qiladi. Haqiqatan shoshilinch ish chiqsa - sprint bekor qilinadi va qaytadan rejalashtiriladi.

Amalda ko'p jamoalar sprint hajmining 10-20 foizini "kutilmagan ishlar" uchun bo'sh qoldiradi.

Amaliy topshiriq

Kichik loyiha uchun 12 ta hikoyali mahsulot backlogi tuzing.
Ularni ustuvorlashtiring va Fibonachchi bilan baholang.
Jamoangiz uchun "Tayyor" ta'rifini yozing (kamida 6 band).
Ikki haftalik sprint uchun sprint backlogi tuzing.
Uchta hikoyani vazifalarga bo'ling (har biri 4 soatdan oshmasin).
Do'stlaringiz bilan Planning Poker o'ynang - baholar mos keldimi?
Kanban doskasi tuzing va WIP limitlarini belgilang.
Retrospektiva shablonini to'ldiring (yaxshi, yomon, harakatlar).
Burndown diagrammasi uchun jadval tuzing.
Scrum va Kanban dan qaysi biri loyihangizga mos keladi? Nima uchun?

Xulosa #

Scrum - Agile ni amalda qo'llash uchun eng tarqalgan tizim.
Uchta rol: mahsulot egasi, scrum master, jamoa.
Scrum master - boshliq emas, u to'siqlarni olib tashlaydi.
Artefaktlar: mahsulot backlogi, sprint backlogi, inkrement.
"Tayyor" ta'rifi kelishilmasa, hech kim tugatganini bilmaydi.
To'rt marosim: rejalashtirish, standup, sharh, retrospektiva.
Hikoya ballari - vaqt emas, nisbiy murakkablik.
Tezlik faqat bitta jamoaning o'z tarixi bilan solishtiriladi.
Kanban - sprintsiz doimiy oqim, WIP limitlari bilan.
Har retrospektivadan aniq harakat chiqishi shart.

Keyingi bo'limda loyihani rejalashtirish va baholashni ko'ramiz.

Scrum tuzilishi #

Uchta rol #

Artefaktlar #

Mahsulot backlogi #

Sprint backlogi #

Inkrement #

To'rt marosim #

1. Sprint rejalashtirish #

2. Kundalik standup #

3. Sprint sharhi #

4. Retrospektiva #

Baholash #

Hikoya ballari #

Planning Poker #

Tezlik #

Burndown diagrammasi #

Kanban #

Scrum ning umumiy muammolari #

Xulosa #

Xatolik topdingizmi?