Massiv, kortej va obyekt turlari

3-bobda massivning asosini ko'rdik. Endi ma'lumot tuzilmalarini aniqroq tasvirlaydigan vositalarga o'tamiz.

Bu bobda ikkita xatti-harakat bor - ular hujjatda yozilgan, lekin duch kelmaguningizcha kutilmagan bo'lib tuyuladi.

Kortej - uzunligi va tartibi qat'iy #

Massivda barcha elementlar bir xil turda. Kortejda esa har bir o'rin o'z turiga ega:

const nuqta: [number, number] = [10, 20];
const juft: [string, number] = ["Olma", 12000];

console.log(nuqta[0] + nuqta[1]);
console.log(juft[0], juft[1]);

tsx src/kortej.ts

30
Olma 12000

Uzunlik ham, tartib ham tekshiriladi:

const nuqta: [number, number] = [10, 20, 30];
const teskari: [string, number] = [12000, "Olma"];
const kam: [string, number] = ["Olma"];

tsc --noEmit 2>&1 | fold -sw 74

src/kortej2.ts(1,7): error TS2322: Type '[number, number, number]' is not
assignable to type '[number, number]'.
  Source has 3 element(s) but target allows only 2.
src/kortej2.ts(2,36): error TS2322: Type 'number' is not assignable to
type 'string'.
src/kortej2.ts(2,43): error TS2322: Type 'string' is not assignable to
type 'number'.
src/kortej2.ts(3,7): error TS2322: Type '[string]' is not assignable to
type '[string, number]'.
  Source has 1 element(s) but target requires 2.

Uchta xato, uchta boshqa sabab: ortiqcha element, noto'g'ri tartib va yetishmaydigan element.

Nomlangan elementlar #

[number, number] o'qishga noqulay - qaysi biri kenglik?

type Joylashuv = [kenglik: number, uzunlik: number];
const n: Joylashuv = [41.3, 69.2];
console.log(n[0], n[1]);

tsx src/nomli.ts

41.3 69.2

Nomlar faqat hujjat uchun - ular ish vaqtiga ta'sir qilmaydi va n.kenglik deb yozib bo'lmaydi. Lekin tahrirlovchi maslahatida va xato xabarlarida ko'rinadi.

Ixtiyoriy va qolgan elementlar #

type Sozlama = [nomi: string, port?: number];
const a: Sozlama = ["dokon"];
const b: Sozlama = ["dokon", 8080];

type Qator = [string, ...number[]];
const q: Qator = ["natijalar", 1, 2, 3];

console.log(a.length, b.length, q.length);

tsx src/ixtiyoriy.ts

1 2 4

readonly massiv #

const sonlar: readonly number[] = [1, 2, 3];
sonlar.push(4);
sonlar[0] = 9;

tsc --noEmit 2>&1 | fold -sw 74

src/readonly.ts(2,8): error TS2339: Property 'push' does not exist on
type 'readonly number[]'.
src/readonly.ts(3,1): error TS2542: Index signature in type 'readonly
number[]' only permits reading.

E'tibor bering: push umuman mavjud emas deb aytilyapti. readonly number[] - bu boshqa tur, unda o'zgartiruvchi metodlar yo'q.

const esa massivning o'zini emas, faqat o'zgaruvchini qotiradi - const sonlar = [1,2] bo'lsa ham sonlar.push(3) ishlayveradi.

Obyekt turlari #

type Mahsulot = {
  nomi: string;
  narx: number;
  tavsif?: string;
  readonly id: number;
};

const m: Mahsulot = { id: 1, nomi: "Olma", narx: 12000 };
console.log(m.nomi, m.tavsif);

tsx src/obyekt.ts

Olma undefined

Uchta belgi:

readonly ni buzishga urinamiz:

type Mahsulot = { readonly id: number; nomi: string };
const m: Mahsulot = { id: 1, nomi: "Olma" };
m.nomi = "Anor";
m.id = 2;

tsc --noEmit 2>&1 | fold -sw 74

src/readonly2.ts(4,3): error TS2540: Cannot assign to 'id' because it is
a read-only property.

nomi o'zgardi, id esa yo'q.

Ixtiyoriy maydon - undefined bo'lishi mumkin #

type Mahsulot = { nomi: string; tavsif?: string };
const m: Mahsulot = { nomi: "Olma" };
const uzunlik: number = m.tavsif.length;

tsc --noEmit 2>&1 | fold -sw 74

src/ixt2.ts(3,25): error TS18048: 'm.tavsif' is possibly 'undefined'.

Bu strictNullChecks ning ishi. U bo'lmasa, kod jimgina o'tib ketardi va ish vaqtida yiqilardi.

Tekshirish usullarini 7-bobda ko'ramiz.

Kutilmagan qoida: ortiqcha maydon tekshiruvi #

Bu TypeScript dagi eng ko'p savol tug'diradigan xatti-harakat.

Obyekt literali ortiqcha maydon uchun tekshiriladi:

type Mahsulot = { nomi: string; narx: number };
const m: Mahsulot = { nomi: "Olma", narx: 12000, rang: "qizil" };

tsc --noEmit 2>&1 | fold -sw 74

src/ortiqcha.ts(2,50): error TS2353: Object literal may only specify
known properties, and 'rang' does not exist in type 'Mahsulot'.

Endi aynan o'sha obyekt, lekin o'zgaruvchi orqali:

type Mahsulot = { nomi: string; narx: number };
const xom = { nomi: "Olma", narx: 12000, rang: "qizil" };
const m: Mahsulot = xom;
console.log(m.nomi);

tsc --noEmit && echo "tsc: xato yo'q"
tsx src/ortiqcha2.ts

tsc: xato yo'q
Olma

Xato yo'q. Bir xil ma'lumot, bir xil tur - boshqa natija.

Indeks imzosi #

Kalitlari oldindan noma'lum obyekt uchun:

type Narxlar = { [mahsulot: string]: number };
const n: Narxlar = { olma: 12000, anor: 25000 };
n.uzum = 30000;
console.log(n.olma, n.uzum);
console.log(n.yoq);

tsx src/indeks.ts

12000 30000
undefined

Oxirgi qatorga e'tibor bering: mavjud bo'lmagan kalit undefined qaytardi - lekin turi number deb aytilgan.

Bu jiddiy xavf:

type Narxlar = { [mahsulot: string]: number };
const n: Narxlar = { olma: 12000 };
const x: number = n.yoq;
console.log(x.toFixed(2));

tsc --noEmit && echo "tsc: xato yo'q"
tsx src/indeks2.ts 2>&1 | grep -oE "TypeError.*" | head -1

tsc: xato yo'q
TypeError: Cannot read properties of undefined (reading 'toFixed')

Kompilyator jim, dastur yiqildi. Yechim - qo'shimcha sozlama:

tsc --noEmit --noUncheckedIndexedAccess 2>&1 | fold -sw 74

src/indeks2.ts(3,7): error TS2322: Type 'number | undefined' is not
assignable to type 'number'.
  Type 'undefined' is not assignable to type 'number'.

"noUncheckedIndexedAccess": true

Ichma-ich tuzilmalar #

type Buyurtma = {
  id: number;
  mijoz: { nomi: string; telefon: string };
  mahsulotlar: { nomi: string; soni: number }[];
};

const b: Buyurtma = {
  id: 1,
  mijoz: { nomi: "Husanboy", telefon: "+998901234567" },
  mahsulotlar: [
    { nomi: "Olma", soni: 3 },
    { nomi: "Anor", soni: 1 },
  ],
};

console.log(b.mijoz.nomi, b.mahsulotlar.length);

tsx src/ichki.ts

Husanboy 2

Ichma-ich yozish ishlaydi, lekin tur kattalashgan sari o'qish qiyinlashadi. Amalda uni bo'laklarga ajratish afzal:

type Mijoz = { nomi: string; telefon: string };
type Qator = { nomi: string; soni: number };
type Buyurtma = { id: number; mijoz: Mijoz; mahsulotlar: Qator[] };

Har bir bo'lak alohida nom oladi va boshqa joyda qayta ishlatiladi. 8-bobda type va interface ni solishtiramiz.

Xulosa #

• Kortej - uzunligi va har bir o'rindagi turi qat'iy massiv: [number, number].
• Kortejda uzunlik, tartib va yetishmaydigan element - hammasi tekshiriladi.
• [kenglik: number, ...] nomlari faqat hujjat uchun; ish vaqtida ular yo'q.
• Kortejda ixtiyoriy (port?) va qolgan (...number[]) elementlar bo'lishi mumkin.
• readonly number[] - boshqa tur: unda push umuman mavjud emas. const esa faqat o'zgaruvchini qotiradi.
• Obyektda ? ixtiyoriy maydonni, readonly o'zgarmas maydonni belgilaydi.
• Ixtiyoriy maydon undefined bo'lishi mumkin - strictNullChecks buni ishlatishdan oldin tekshirishni majbur qiladi.
• Ortiqcha maydon faqat obyekt literalida tekshiriladi; o'zgaruvchi orqali berilganda tekshirilmaydi.
• Indeks imzosi mavjud bo'lmagan kalitni ham e'lon qilingan turda ko'rsatadi - bu ish vaqtida yiqilishga olib keladi.
• noUncheckedIndexedAccess buni tuzatadi, lekin u strict ga kirmaydi - alohida yoqish kerak.