Asosiy turlar va tur xulosasi

TypeScript da turni har joyga yozish shart emas. Aksincha, tajribali kod ko'pincha juda kam tur yozuvi bilan yoziladi.

Bu bobda kompilyator nimani o'zi biladi va siz nimani aytishingiz kerakligini ajratamiz.

Ibtidoiy turlar #

const nomi: string = "Olma";
const narx: number = 12000;
const bormi: boolean = true;
const katta: bigint = 9007199254740993n;
const belgi: symbol = Symbol("id");

console.log(typeof nomi, typeof narx, typeof bormi);
console.log(typeof katta, typeof belgi);

tsx src/turlar.ts

string number boolean
bigint symbol

Tur xulosasi #

Turni yozmasangiz, TypeScript uni qiymatdan topadi:

let nomi = "Olma";
let narx = 12000;

const a: typeof nomi = 5;
const b: typeof narx = "matn";

tsc --noEmit 2>&1 | fold -sw 74

src/xulosa.ts(4,7): error TS2322: Type 'number' is not assignable to type
'string'.
src/xulosa.ts(5,7): error TS2322: Type 'string' is not assignable to type
'number'.

Hech qayerda : string yozilmagan, lekin TypeScript nomi ni string, narx ni number deb biladi.

typeof nomi - bu tur darajasidagi operator: u o'zgaruvchining turini oladi. Uni 15-bobda batafsil ko'ramiz.

let va const - turlari boshqacha #

Bu ko'pchilik kutmaydigan tafsilot:

let o1 = "Olma";
const o2 = "Olma";

const x: "Anor" = o2;

tsc --noEmit 2>&1 | fold -sw 74

src/literal.ts(4,7): error TS2322: Type '"Olma"' is not assignable to
type '"Anor"'.

Xato xabaridagi turga qarang: '"Olma"' - bu string emas, balki aynan o'sha matn.

const o'zgarmaydi, demak TypeScript uning turini imkon qadar tor qiladi. Bunga literal tur deyiladi va u 14-bobning asosiy mavzusi.

Tor turni kengroq joyga berish esa muammosiz:

const o2 = "Olma";
const y: string = o2;
const z: "Olma" | "Anor" = o2;
console.log(y, z);

tsx src/keng.ts

Olma Olma

Chunki "Olma" - bu ham string, ham "Olma" | "Anor" ning bir qismi.

any - eshikni ochib qo'yish #

any "bu qiymatni tekshirma" degani:

let q: any = "matn";
q = 5;
q = { nomi: "Olma" };
console.log(q.yoq.narx);

tsc --noEmit && echo "any: hech qanday xato yo'q"

any: hech qanday xato yo'q

Kompilyator rozi. Ishga tushiramiz:

tsx src/hech.ts 2>&1 | grep -oE "TypeError.*" | head -1

TypeError: Cannot read properties of undefined (reading 'narx')

Aynan shu xatodan qochish uchun TypeScript ishlatilgan edi. any yozilishi bilan himoya o'chdi.

const ma: any = JSON.parse(matn);
const nomi = ma.foydalanuvchi.nomi;   // nomi ham any
const uzunlik = nomi.length;          // bu ham any

Yashirin any #

Ba'zan any siz yozmasdan paydo bo'ladi:

function salom(nomi) {
  return "Salom, " + nomi;
}

tsc --noEmit 2>&1 | fold -sw 74

src/yashirin.ts(1,16): error TS7006: Parameter 'nomi' implicitly has an
'any' type.

strict (aniqrog'i noImplicitAny) buni ushlaydi. O'chirilgan bo'lsa, funksiya jimgina tekshiruvsiz qolardi - 2-bobdagi tuzoq aynan shu haqda edi.

Massivlar #

Ikki xil yozuv, bir xil ma'no:

const sonlar: number[] = [1, 2, 3];
const nomlar: Array<string> = ["Olma", "Anor"];
const aralash = [1, "matn", true];

console.log(sonlar.length, nomlar.length);
console.log(typeof aralash[0], typeof aralash[1]);

tsx src/massiv.ts

3 2
number string

number[] qisqaroq va ko'proq ishlatiladi. Array<string> esa generiklarni o'rganganda tanish ko'rinadi (9-bob).

Aralash massivda TypeScript birlashma turini chiqaradi:

const aralash = [1, "matn", true];
const x: number = aralash[0];

tsc --noEmit 2>&1 | fold -sw 74

src/massiv2.ts(2,7): error TS2322: Type 'string | number | boolean' is
not assignable to type 'number'.
  Type 'string' is not assignable to type 'number'.

Ikkinchi qator - qaysi qism mos kelmaganini aytadi. Murakkab turlarda bu qo'shimcha qatorlar eng foydali qismi bo'ladi.

Bo'sh massiv - o'suvchi tur #

Bu qiziq holat:

const bosh = [];
bosh.push(1);
bosh.push("matn");
const s: string = bosh[0];

tsc --noEmit 2>&1 | fold -sw 74

src/bosh.ts(4,7): error TS2322: Type 'string | number' is not assignable
to type 'string'.
  Type 'number' is not assignable to type 'string'.

push larga e'tiroz yo'q. TypeScript bo'sh massivning turini "o'sib boradigan" deb hisoblaydi va qo'shilgan qiymatlardan string | number ni yig'adi.

Turi oldindan berilsa esa xato darhol chiqadi:

const sonlar: number[] = [];
sonlar.push(1);
sonlar.push("matn");

tsc --noEmit 2>&1 | fold -sw 74

src/bosh2.ts(3,13): error TS2345: Argument of type 'string' is not
assignable to parameter of type 'number'.

Endi xato uchinchi qatorda, ya'ni muammo sodir bo'lgan joyda - oldingi misolda esa u to'rtinchi qatorgacha yashiringan edi.

const buyurtmalar: Buyurtma[] = [];

Qachon tur yozish kerak? #

const narx = 12000;

function chegirma(narx: number, foiz: number): number {
  return narx - narx * foiz / 100;
}

const natija = chegirma(narx, 20);
console.log(natija);

tsx src/qachon.ts

9600

Uch o'zgaruvchidan faqat funksiya chegarasida tur yozilgan. narx va natija - xulosa bilan.

Xulosa #

• Ibtidoiy turlar: string, number, boolean, bigint, symbol, null, undefined.
• number bitta - butun va kasr uchun alohida tur yo'q; pulni eng kichik birlikda butun son qilib saqlang.
• TypeScript turni qiymatdan o'zi topadi - har joyga yozish shart emas.
• let kengroq tur beradi (string), const esa literal tur ("Olma"), chunki u o'zgarmaydi.
• any tekshiruvni butunlay o'chiradi va zanjir bo'ylab tarqaladi; turi noma'lum qiymat uchun unknown yaxshiroq.
• noImplicitAny yashirin any ni ushlaydi - turi yozilmagan parametrlarni.
• Massiv uchun number[] va Array<number> bir xil.
• Aralash massiv birlashma turini beradi; xato xabarining ikkinchi qatori qaysi qism mos kelmaganini aytadi.
• Bo'sh massiv "o'suvchi" turga ega - xato ishlatilgan joyda chiqadi, shuning uchun turini darhol yozing.
• Qoida: chegaralarda tur yozing, ichkarida xulosaga ishoning.