Tarixni ko'rish va farqlarni solishtirish - Git va GitHub

Kommitlar to'planib borgach, ularni ko'rish va qidirish kerak bo'ladi. Git buning uchun juda kuchli vositalar beradi.

`git log` asoslari #

Terminal

git log

Natija

commit c9d2e71a4f8b2c5d9e0f3a6b1c4d7e0f2a5b8c31 (HEAD -> main)
Author: Husanboy Qodirov <[email protected]>
Date:   Mon Jun 10 14:22:31 2026 +0500

    Kitoblar sahifasi qo'shildi

commit 1f4c6d9e8a2b5c7d0f3a6b9c2e5d8f1a4b7c0d3e
Author: Husanboy Qodirov <[email protected]>
Date:   Mon Jun 10 13:05:12 2026 +0500

    Loyiha boshlandi

Uzun ro'yxatdan chiqish

git log chiqishi ekranga sig'masa, less ochiladi:

Tugma	Amal
`Space`	Keyingi sahifa
`b`	Oldingi sahifa
`/` matn	Qidirish
`q`	Chiqish

Qisqa ko'rinish #

Terminal

git log --oneline

Natija

c9d2e71 Kitoblar sahifasi qo'shildi
5a8b3f0 Bosh sahifa yaratildi
1f4c6d9 Loyiha boshlandi

Bu eng ko'p ishlatiladigan variant.

Grafik bilan #

Terminal

git log --oneline --graph --decorate --all

Natija

* c9d2e71 (HEAD -> main) Kitoblar sahifasi qo'shildi
| * 8f3a1d0 (yangi-dizayn) Ranglar o'zgartirildi
| * 2c7b4e9 Yangi shrift qo'shildi
|/
* 5a8b3f0 Bosh sahifa yaratildi
* 1f4c6d9 Loyiha boshlandi

Bayroq	Nima qiladi
`--oneline`	Har bir kommit bitta satrda
`--graph`	ASCII grafik - tarmoqlar ko'rinadi
`--decorate`	Tarmoq va teg nomlarini ko'rsatadi
`--all`	Faqat joriy tarmoq emas, hammasi

Buni qisqartma qiling

Bu buyruq juda foydali, lekin uzun. Qisqartma yarating:

Terminal

git config --global alias.tarix "log --oneline --graph --decorate --all"

Endi shunchaki git tarix yozasiz.

Filtrlash #

Terminal

# Oxirgi 5 ta
git log -5

# Muallif bo'yicha
git log --author="Husanboy"

# Xabar matni bo'yicha
git log --grep="savat"

# Sana bo'yicha
git log --since="2026-06-01"
git log --until="2026-06-10"
git log --since="2 weeks ago"
git log --after="yesterday"

# Bitta fayl tarixi
git log -- manba/index.php

# Papka tarixi
git log -- manba/

# Kod ichida qidirish - qaysi kommitda "savat" so'zi qo'shilgan/o'chirilgan
git log -S "savat"

# Doimiy ifoda bilan
git log -G "function hisobla.*"

--grep va -S farqi

--grep - kommit xabarida qidiradi.

-S - kod ichida qidiradi: qaysi kommitda shu matn qo'shilgan yoki o'chirilgan. Bu "bu funksiya qayerdan paydo bo'ldi?" degan savolga javob topishning eng tez usuli.

Statistika bilan #

Terminal

git log --stat -2

Natija

commit c9d2e71 (HEAD -> main)
Author: Husanboy Qodirov <[email protected]>
Date:   Mon Jun 10 14:22:31 2026 +0500

    Kitoblar sahifasi qo'shildi

 manba/kitoblar.php | 24 ++++++++++++++++++++++++
 README.md          |  2 +-
 2 files changed, 25 insertions(+), 1 deletion(-)

Terminal

# Yanada qisqaroq
git log --shortstat --oneline -3

Natija

c9d2e71 Kitoblar sahifasi qo'shildi
 2 files changed, 25 insertions(+), 1 deletion(-)
5a8b3f0 Bosh sahifa yaratildi
 1 file changed, 8 insertions(+)
1f4c6d9 Loyiha boshlandi
 1 file changed, 1 insertion(+)

O'z formatingiz #

Terminal

git log --pretty=format:"%h %ad | %an | %s" --date=short

Natija

c9d2e71 2026-06-10 | Husanboy Qodirov | Kitoblar sahifasi qo'shildi
5a8b3f0 2026-06-10 | Husanboy Qodirov | Bosh sahifa yaratildi
1f4c6d9 2026-06-10 | Husanboy Qodirov | Loyiha boshlandi

Belgi	Ma'nosi
`%H`	To'liq xesh
`%h`	Qisqa xesh
`%an`	Muallif ismi
`%ae`	Muallif emaili
`%ad`	Sana
`%ar`	Nisbiy sana ("2 kun oldin")
`%s`	Kommit sarlavhasi
`%b`	Kommit tavsifi
`%d`	Tarmoq va teg nomlari

Terminal

# Chiroyli rangli format
git log --pretty=format:"%C(yellow)%h%Creset %C(green)%ar%Creset %C(blue)%an%Creset %s" -5

`git show` - bitta kommitni ko'rish #

Terminal

git show c9d2e71

Natija

commit c9d2e71a4f8b2c5d9e0f3a6b1c4d7e0f2a5b8c31
Author: Husanboy Qodirov <[email protected]>
Date:   Mon Jun 10 14:22:31 2026 +0500

    Kitoblar sahifasi qo'shildi

diff --git a/manba/kitoblar.php b/manba/kitoblar.php
new file mode 100644
index 0000000..e7c9f1a
--- /dev/null
+++ b/manba/kitoblar.php
@@ -0,0 +1,3 @@
+<?php
+$kitoblar = ['O\'tkan kunlar', 'Mehrobdan chayon'];
+echo implode(', ', $kitoblar);

Terminal

# Oxirgi kommit
git show

# Oxirgidan oldingi
git show HEAD~1

# Uch kommit oldingi
git show HEAD~3

# Faqat bitta faylni
git show HEAD:manba/index.php

# Faqat o'zgargan fayllar ro'yxati
git show --stat HEAD

HEAD~ va HEAD^ farqi

HEAD~1 - bitta ota-kommit orqaga
HEAD~3 - uchta orqaga
HEAD^ - HEAD~1 bilan bir xil (odatiy holatda)
HEAD^2 - ikkinchi ota (faqat merge kommitida ma'noga ega)

Kundalik ishda ~ yetarli.

`git diff` - farqlarni ko'rish #

Qaysi ikki hudud solishtirilishini bilib oling

Terminal

# Ish papkasi va sahna orasidagi farq
git diff

# Sahna va oxirgi kommit orasidagi farq
git diff --staged
git diff --cached      # bir xil

# Ish papkasi va oxirgi kommit orasidagi hamma farq
git diff HEAD

# Ikki kommit orasidagi farq
git diff 1f4c6d9 c9d2e71

# Ikki tarmoq orasidagi farq
git diff main yangi-dizayn

# Bitta fayl uchun
git diff manba/index.php

Diff ni o'qish #

Natija

diff --git a/manba/index.php b/manba/index.php
index e7c9f1a..b3d5f80 100644
--- a/manba/index.php
+++ b/manba/index.php
@@ -3,7 +3,9 @@
 $sarlavha = 'Kutubxona';
 
-echo $sarlavha;
+echo '<h1>' . $sarlavha . '</h1>';
+
+$kitoblar_soni = 128;
 
 // Oxiri

Element	Ma'nosi
`a/...`	Eski versiya
`b/...`	Yangi versiya
`@@ -3,7 +3,9 @@`	Eski faylning 3-satridan 7 satr, yangisining 3-satridan 9 satr
`-` bilan boshlangan	O'chirilgan satr
`+` bilan boshlangan	Qo'shilgan satr
Bo'sh joy bilan	O'zgarmagan (kontekst uchun)

Bo'sh joy o'zgarishlarini yashirish

Faqat otstuplar o'zgargan bo'lsa, diff juda katta bo'lib ketadi:

Terminal

git diff -w              # bo'sh joyni e'tiborsiz qoldirish
git diff --word-diff     # so'z darajasida farq
git diff --stat          # faqat statistika

Kim yozgan? `git blame` #

Terminal

git blame manba/index.php

Natija

1f4c6d9e (Husanboy Qodirov 2026-06-10 13:05:12 +0500  1) <?php
5a8b3f00 (Jasur Toshmatov  2026-06-11 09:14:33 +0500  2) $sarlavha = 'Kutubxona';
c9d2e71a (Husanboy Qodirov 2026-06-12 14:22:31 +0500  3) echo '<h1>' . $sarlavha . '</h1>';

Har bir satr yonida - uni oxirgi marta o'zgartirgan kommit, muallif va sana.

Terminal

# Faqat 10-20 satrlar
git blame -L 10,20 manba/index.php

# Bo'sh joy o'zgarishlarini e'tiborsiz qoldirish
git blame -w manba/index.php

blame - ayblash uchun emas

Nomiga qaramay, bu vosita "kim aybdor" degan savol uchun emas.

U "bu satr nima uchun shunday yozilgan?" degan savolga javob beradi: kommitni topib, uning xabarini o'qiysiz va sababni bilasiz.

Bu yana bir bor yaxshi kommit xabari yozish naqadar muhimligini ko'rsatadi.

Statistika #

Terminal

# Kim nechta kommit qilgan
git shortlog -sn

Natija

    47  Husanboy Qodirov
    31  Jasur Toshmatov
    12  Malika Yusupova

Terminal

# Jami kommitlar soni
git rev-list --count HEAD

Natija

Terminal

# Bugungi kommitlar
git log --since="midnight" --oneline

Fayl tarixini kuzatish #

Terminal

# Fayl nomi o'zgargan bo'lsa ham kuzatish
git log --follow -- manba/kitoblar.php

# Har bir kommitdagi o'zgarish bilan
git log -p -- manba/kitoblar.php

# Faqat oxirgi 3 o'zgarish
git log -p -3 -- manba/kitoblar.php

--follow nima uchun kerak?

Git fayl nomi o'zgarishini alohida saqlamaydi - u buni taxmin qiladi. --follow bayrog'isiz nomi o'zgargan faylning eski tarixi ko'rinmaydi.

Amaliy misollar #

Terminal

# "Bu xato qachon paydo bo'ldi?"
git log -S "hisobla(" --oneline -- manba/savat.php

# "Kecha kim nima qildi?"
git log --since="yesterday" --pretty=format:"%an: %s"

# "Bu haftada nechta fayl o'zgardi?"
git diff --stat HEAD@{7.days.ago} HEAD

# "Ikki reliz orasida nima o'zgardi?"
git log --oneline v1.0..v2.0

# "Bu tarmoqda qanday yangilik bor?"
git log --oneline main..yangi-dizayn

.. sintaksisi

A..B - "B da bor, lekin A da yo'q kommitlar" degani.

Terminal

git log main..feature    # feature da qo'shilgan yangi ishlar
git log feature..main    # feature ortda qolgan kommitlar

Bu Pull Request tayyorlashda juda foydali.

Amaliy topshiriq

Repozitoriyingizda kamida 5 ta kommit yarating.
git log --oneline --graph --decorate --all ni ishga tushiring va qisqartma yarating.
--author va --grep bilan filtrlab ko'ring.
Bitta faylni o'zgartiring va git diff bilan farqni ko'ring.
git add qiling va git diff endi bo'sh ekaniga e'tibor bering.
git diff --staged bilan sahnadagi farqni ko'ring.
git show HEAD~2 bilan eski kommitni oching.
git blame bilan bitta faylning har bir satri kim tomonidan yozilganini ko'ring.
git log -S "biror_soz" bilan kod ichida qidirib ko'ring.

Xulosa #

git log --oneline --graph --decorate --all - eng foydali variant.
--author, --grep, --since bilan tarixni filtrlash mumkin.
-S kod ichida qidiradi, --grep kommit xabarida.
git show - bitta kommitning to'liq mazmuni.
git diff - ish papkasi va sahna orasidagi farq.
git diff --staged - sahna va oxirgi kommit orasidagi farq.
git blame - har bir satr qaysi kommitdan kelganini ko'rsatadi.
A..B sintaksisi ikki nuqta orasidagi kommitlarni beradi.

Keyingi bo'limda fayllarni ko'chirish, o'chirish va .gitignore ni o'rganamiz.

git log asoslari #

Qisqa ko'rinish #

Grafik bilan #

Filtrlash #

Statistika bilan #

O'z formatingiz #

git show - bitta kommitni ko'rish #

git diff - farqlarni ko'rish #

Diff ni o'qish #

Kim yozgan? git blame #

Statistika #

Fayl tarixini kuzatish #

Amaliy misollar #

Xulosa #

Xatolik topdingizmi?

`git log` asoslari #

`git show` - bitta kommitni ko'rish #

`git diff` - farqlarni ko'rish #

Kim yozgan? `git blame` #