Git ni o'rnatish va sozlash - Git va GitHub

Git ni ishlatishdan oldin uni o'rnatish va bir marta sozlash kerak.

Windows ga o'rnatish #

git-scm.com/download/win saytiga kiring
O'rnatuvchi avtomatik yuklanadi
Faylni ishga tushiring

O'rnatish jarayonida bir necha savol beriladi. Muhimlari:

Savol	Tavsiya etilgan javob
Default editor	Notepad++ yoki Sublime Text
Initial branch name	`main` (Override qilib tanlang)
PATH environment	"Git from the command line and also from 3rd-party software"
Line ending conversions	"Checkout Windows-style, commit Unix-style"
Terminal emulator	"Use Windows' default console window"

Git Bash nima?

Windows uchun Git bilan birga Git Bash terminali ham o'rnatiladi. U Linux buyruqlarini (ls, cat, grep, pwd) Windows da ishlatish imkonini beradi.

Bu darslikdagi barcha misollar Git Bash da ishlaydi.

macOS ga o'rnatish #

Terminal

# Homebrew orqali
brew install git

# Yoki Xcode vositalari bilan
xcode-select --install

Linux ga o'rnatish #

Terminal

# Ubuntu, Debian
sudo apt update
sudo apt install git

# Fedora
sudo dnf install git

# Arch
sudo pacman -S git

Tekshirish #

Terminal

git --version

Natija

git version 2.45.2

Agar versiya ko'rinsa - o'rnatish muvaffaqiyatli.

"git is not recognized" xatosi

Windows da bu xato Git PATH ga qo'shilmaganini bildiradi.

Yechim: Git ni qayta o'rnating va "PATH environment" bosqichida o'rtadagi variantni tanlang. Yoki Git Bash terminalidan foydalaning - u yerda hamma vaqt ishlaydi.

Birinchi sozlash - ism va email #

Git har bir kommitga muallif ma'lumotini yozadi. Buni bir marta sozlaymiz:

Terminal

git config --global user.name "Husanboy Qodirov"
git config --global user.email "[email protected]"

Terminal

# Tekshirish
git config --global user.name
git config --global user.email

Natija

Husanboy Qodirov
[email protected]

Email ochiq ko'rinadi

Kommitdagi email hamma uchun ochiq bo'ladi. Ochiq loyihalarda shaxsiy emailingizni ishlatmaslik uchun GitHub bergan maxfiy manzilni qo'ying:

Terminal

git config --global user.email "[email protected]"

Bu manzilni GitHub sozlamalarining "Emails" bo'limida topasiz.

Sozlamalar darajalari #

Git sozlamalari uch darajada saqlanadi:

Bitta repozitoriyda boshqa email ishlatish uchun --local ishlating

Terminal

# Ish loyihasida korporativ email
cd ~/ish/loyiha
git config user.email "[email protected]"

# Bu faqat shu papkada amal qiladi

Barcha sozlamalarni ko'rish #

Terminal

# Hammasi
git config --list

# Qaysi fayldan kelganini ham ko'rsatish
git config --list --show-origin

# Bitta sozlamani
git config user.name

Natija

user.name=Husanboy Qodirov
[email protected]
core.editor=notepad++ -multiInst -notabbar -nosession -noPlugin
init.defaultbranch=main
color.ui=auto

Muharrirni sozlash #

Git ba'zan matn muharririni ochadi (kommit xabari, merge izohi uchun). Standart holatda bu Vim bo'lishi mumkin - undan chiqish boshlovchilar uchun qiyin.

Terminal

# Notepad++
git config --global core.editor "'C:/Program Files/Notepad++/notepad++.exe' -multiInst -notabbar -nosession -noPlugin"

# Sublime Text
git config --global core.editor "'C:/Program Files/Sublime Text/sublime_text.exe' -w"

# VS Code
git config --global core.editor "code --wait"

# Nano (Linux, macOS - eng soddasi)
git config --global core.editor "nano"

Vim ichida qolib ketsangiz

Agar tasodifan Vim ochilib qolsa:

Esc tugmasini bosing
:wq yozing va Enter bosing - saqlab chiqadi
Yoki :q! - saqlamasdan chiqadi

Asosiy tarmoq nomi #

Ilgari standart tarmoq nomi master edi, hozir main ishlatiladi:

Terminal

git config --global init.defaultBranch main

Satr oxiri masalasi #

Windows da satr oxiri CRLF (\r\n), Linux va macOS da LF (\n). Bu farq tufayli fayl butunlay o'zgargandek ko'rinishi mumkin.

Terminal

# Windows uchun
git config --global core.autocrlf true

# macOS, Linux uchun
git config --global core.autocrlf input

Sozlama	Nima qiladi
`true`	Kommitda `LF` ga, chiqarishda `CRLF` ga aylantiradi
`input`	Kommitda `LF` ga aylantiradi, chiqarishda tegmaydi
`false`	Hech nima qilmaydi

"Butun fayl o'zgaribdi"

Agar git diff da hech nima o'zgartirmagan fayl butunlay qizil-yashil bo'lib chiqsa - bu deyarli har doim satr oxiri muammosi.

Jamoada ishlayotgan bo'lsangiz, loyiha ildiziga .gitattributes fayl qo'ying:

Natija

* text=auto
*.sh text eol=lf
*.bat text eol=crlf

Bu sozlamani butun jamoa uchun bir xil qiladi.

Ranglar va foydali sozlamalar #

Terminal

# Rangli chiqish
git config --global color.ui auto

# Bekor qilingan fayllarni chiroyli ko'rsatish
git config --global core.pager "less -FRX"

# Push qilishda faqat joriy tarmoq yuborilsin
git config --global push.default simple

# Pull qilishda rebase ishlatilsin (keyingi bo'limlarda tushuntiriladi)
git config --global pull.rebase false

Qisqartmalar (alias) #

Uzun buyruqlarni qisqartirish mumkin:

Terminal

git config --global alias.st status
git config --global alias.co checkout
git config --global alias.br branch
git config --global alias.cm "commit -m"
git config --global alias.last "log -1 HEAD"
git config --global alias.tarix "log --oneline --graph --decorate --all"

Endi shunday yozish mumkin:

Terminal

git st          # git status
git cm "xabar"  # git commit -m "xabar"
git tarix       # chiroyli grafik tarix

O'zbekcha qisqartmalar

Qisqartma nomini istalgancha qo'yishingiz mumkin:

Terminal

git config --global alias.holat status
git config --global alias.saqla "commit -m"

Lekin jamoada ishlaganda standart nomlarni bilish shart - hujjatlar va maqolalarda ular ishlatiladi.

Sozlama faylini to'g'ridan-to'g'ri tahrirlash #

Terminal

git config --global --edit

Fayl shunday ko'rinadi:

INI

[user]
    name = Husanboy Qodirov
    email = [email protected]
[core]
    editor = nano
    autocrlf = true
[init]
    defaultBranch = main
[alias]
    st = status
    tarix = log --oneline --graph --decorate --all
[color]
    ui = auto

Bu faylni zaxira qiling

~/.gitconfig faylini nusxalab qo'ying. Yangi kompyuterda ishlashni boshlaganingizda uni ko'chirib qo'ysangiz - hamma sozlamalar joyida bo'ladi.

Ko'p dasturchilar bu faylni alohida "dotfiles" repozitoriysida saqlaydi.

Yordam olish #

Terminal

# To'liq qo'llanma
git help commit
git commit --help

# Qisqa yordam
git commit -h

# Barcha buyruqlar ro'yxati
git help -a

Natija

usage: git commit [-a | --interactive | --patch] [-s] [-v]
           [-u<mode>] [--amend] [--dry-run] [-c <commit> | -C <commit>]
           [-F <file> | -m <msg>] [--reset-author] [--allow-empty]
           ...
    -m, --message <message>
                          commit message
    -a, --all             commit all changed files
    --amend               amend previous commit

Amaliy topshiriq

Git ni o'rnating va git --version bilan tekshiring.
Ism va emailingizni --global darajada sozlang.
init.defaultBranch ni main qilib qo'ying.
O'zingizga qulay muharrirni sozlang.
Windows da bo'lsangiz core.autocrlf ni true qiling.
Kamida uchta qisqartma yarating.
git config --list --show-origin ni ishga tushiring va sozlamalar qaysi fayllarda saqlanganini ko'ring.
git help log buyrug'ini ishga tushiring va hujjatni ko'zdan kechiring.

Xulosa #

Git barcha operatsion tizimlar uchun bepul va rasmiy saytdan olinadi.
user.name va user.email - birinchi va majburiy sozlamalar.
Sozlamalar uch darajada: --system, --global, --local.
Quyi daraja yuqori darajani bekor qiladi.
Windows da core.autocrlf true satr oxiri muammosini hal qiladi.
alias bilan uzun buyruqlarni qisqartirish mumkin.
git help <buyruq> - istalgan buyruq haqida to'liq ma'lumot.

Keyingi bo'limda birinchi repozitoriyni yaratamiz va birinchi kommitni qilamiz.

Windows ga o'rnatish #

macOS ga o'rnatish #

Linux ga o'rnatish #

Tekshirish #

Birinchi sozlash - ism va email #

Sozlamalar darajalari #

Barcha sozlamalarni ko'rish #

Muharrirni sozlash #

Asosiy tarmoq nomi #

Satr oxiri masalasi #

Ranglar va foydali sozlamalar #

Qisqartmalar (alias) #

Sozlama faylini to'g'ridan-to'g'ri tahrirlash #

Yordam olish #

Xulosa #

Xatolik topdingizmi?