Birinchi repozitoriy va birinchi kommit - Git va GitHub

Endi haqiqiy ish boshlanadi. Kichik loyiha yaratamiz va uni Git nazoratiga olamiz.

Repozitoriy nima? #

Repozitoriy (qisqacha repo) - Git kuzatib boradigan papka. Uning ichida .git nomli yashirin papka bo'ladi - butun tarix o'sha yerda.

Terminal

mkdir birinchi-loyiha
cd birinchi-loyiha
git init

Natija

Initialized empty Git repository in C:/Users/husanboy/birinchi-loyiha/.git/

Terminal

ls -a

Natija

.  ..  .git

.git papkasini o'chirmang

Bu papkada loyihaning butun tarixi saqlanadi. Uni o'chirsangiz - barcha kommitlar, tarmoqlar va tarix yo'qoladi. Papkadagi fayllar qoladi, lekin ular oddiy fayllarga aylanadi.

Uni ko'chirish yoki nomini o'zgartirish ham mumkin emas.

Holatni tekshirish #

Git bilan ishlashda eng ko'p ishlatiladigan buyruq:

Terminal

git status

Natija

On branch main

No commits yet

nothing to commit (create/copy files and use "git add" to track)

git status ni tez-tez chaqiring

Bu buyruq zararsiz - u hech nimani o'zgartirmaydi, faqat holatni ko'rsatadi. Har bir amaldan keyin uni chaqirish odat qiling. Git ko'pincha keyingi qadamni ham maslahat beradi.

Birinchi fayl #

Terminal

echo "# Birinchi loyiham" > README.md
git status

Natija

On branch main

No commits yet

Untracked files:
  (use "git add <file>..." to include in what will be committed)
        README.md

nothing added to commit but untracked files present (use "git add" to track)

Git yangi faylni ko'rdi, lekin uni hali kuzatmayapti (untracked).

Uch hudud #

Git bilan ishlash tushunish uchun uch hududni bilish kerak:

Fayl ish papkasidan sahnaga, sahnadan repozitoriyga o'tadi

Nima uchun "sahna" kerak?

Boshlovchilarga bu ortiqcha bosqichdek tuyuladi. Lekin u juda foydali:

Siz uchta faylni o'zgartirdingiz - ikkitasi bitta vazifaga, uchinchisi butunlay boshqa vazifaga tegishli. Sahna tufayli birinchi ikkitasini alohida kommit qilishingiz va uchinchisini keyingi kommitga qoldirishingiz mumkin.

Natijada tarix toza va tushunarli bo'ladi.

Sahnaga qo'yish #

Terminal

git add README.md
git status

Natija

On branch main

No commits yet

Changes to be committed:
  (use "git rm --cached <file>..." to unstage)
        new file:   README.md

Endi fayl yashil rangda - u sahnada.

Terminal

# Bir nechta fayl
git add index.html style.css

# Butun papka
git add .

# Faqat .php fayllar
git add *.php

# Butun loyiha (ildizdan)
git add -A

Buyruq	Nima qo'shadi
`git add fayl.txt`	Bitta fayl
`git add .`	Joriy papka va uning ichidagilar
`git add -A`	Butun repozitoriy bo'ylab hamma o'zgarish
`git add -u`	Faqat allaqachon kuzatilayotgan fayllar
`git add -p`	Interaktiv - fayl ichidagi qismlarni tanlab

git add . ehtiyotkorlik talab qiladi

Bu buyruq hamma narsani qo'shadi - shu jumladan tasodifan yaratilgan vaqtinchalik fayllar, parollar, katta arxivlar.

Har doim git status bilan nima qo'shilganini tekshiring. Keyingi bo'limlarda .gitignore bilan keraksiz fayllarni chetlab o'tishni o'rganamiz.

Birinchi kommit #

Kommit - loyihaning ma'lum bir vaqtdagi saqlangan holati.

Terminal

git commit -m "Loyiha yaratildi va README qo'shildi"

Natija

[main (root-commit) a3f5b2c] Loyiha yaratildi va README qo'shildi
 1 file changed, 1 insertion(+)
 create mode 100644 README.md

Terminal

git status

Natija

On branch main
nothing to commit, working tree clean

working tree clean - hamma o'zgarish saqlangan. Bu ko'rishni yoqtirasiz.

Kommit xabari qanday yozilishi kerak? #

Yaxshi kommit xabari qoidalari

Birinchi satr - 50 belgidan qisqa, xulosa
Buyruq mayli ishlating: "qo'shildi" emas, "qo'sh" yoki "qo'shildi" (jamoada bir xil uslub tanlang)
Nima qilinganini emas, nima uchun qilinganini yozing
Nuqta qo'yish shart emas

Yomon	Yaxshi
`o'zgarish`	`Login formasiga validatsiya qo'shildi`
`fix`	`Savatda narx noto'g'ri hisoblangani tuzatildi`
`asdf`	`Foydalanuvchi profili sahifasi yaratildi`
`ishladi!!!`	`Buyurtma yaratishda tranzaksiya qo'shildi`

Uzun xabar yozish kerak bo'lsa:

Terminal

git commit

Muharrir ochiladi:

Natija

Savat hisob-kitobi qayta yozildi

Ilgari narx float turida saqlanardi va yaxlitlash xatolari
tufayli jami summa bir-ikki so'mga farq qilardi.

Endi barcha hisob DECIMAL turida bajariladi.
Muammoni Jasur aniqladi.

Bo'sh satr muhim

Birinchi satr va matn orasida bo'sh satr bo'lishi shart. Git birinchi satrni sarlavha, qolganini tavsif deb qabul qiladi.

git log --oneline da faqat sarlavha ko'rinadi.

Ikkinchi kommit #

Terminal

echo "Bu mening birinchi Git loyiham." >> README.md
git status

Natija

On branch main
Changes not staged for commit:
  (use "git add <file>..." to update what will be committed)
  (use "git restore <file>..." to discard changes in working directory)
        modified:   README.md

no changes added to commit (use "git add" and/or "git commit -a")

E'tibor bering: endi Untracked emas, modified. Git bu faylni allaqachon biladi.

Terminal

git add README.md
git commit -m "README ga loyiha tavsifi qo'shildi"

Natija

[main 7b1e9d4] README ga loyiha tavsifi qo'shildi
 1 file changed, 1 insertion(+)

Qisqartma: add va commit birga #

Faqat allaqachon kuzatilayotgan fayllar uchun:

Terminal

git commit -am "README yangilandi"

-a bayrog'i barcha o'zgargan fayllarni avtomatik sahnaga qo'yadi.

-a yangi fayllarni qo'shmaydi

Yangi yaratilgan fayl (untracked) -a bilan qo'shilmaydi. Uni albatta git add bilan qo'shish kerak.

Bu ko'p uchraydigan chalkashlik: "Men kommit qildim, lekin fayl yo'q!"

Fayl holatlari #

Kundalik ish - shu tsiklning takrorlanishi

Qisqa holat #

Uzun chiqishdan charchasangiz:

Terminal

git status -s

Natija

 M README.md
A  index.html
?? vaqtinchalik.log
MM style.css

Belgi	Ma'nosi
`??`	Kuzatilmaydi
`A`	Sahnaga qo'shilgan yangi fayl
`M` (o'ngda)	Ish papkasida o'zgartirilgan
`M` (chapda)	Sahnada o'zgartirilgan
`MM`	Sahnaga qo'yilgan, keyin yana o'zgartirilgan
`D`	O'chirilgan
`R`	Nomi o'zgartirilgan

To'liq misol #

Terminal

mkdir kutubxona && cd kutubxona
git init

echo "# Kutubxona tizimi" > README.md
git add README.md
git commit -m "Loyiha boshlandi"

mkdir manba
echo "<?php echo 'Salom';" > manba/index.php
git add manba/
git commit -m "Bosh sahifa yaratildi"

echo "Kitoblarni boshqarish tizimi." >> README.md
echo "<?php echo 'Kitoblar';" > manba/kitoblar.php
git add .
git commit -m "Kitoblar sahifasi va tavsif qo'shildi"

git log --oneline

Natija

c9d2e71 Kitoblar sahifasi va tavsif qo'shildi
5a8b3f0 Bosh sahifa yaratildi
1f4c6d9 Loyiha boshlandi

Amaliy topshiriq

mening-saytim nomli papka yarating va git init qiling.
index.html fayl yarating va kommit qiling.
style.css va script.js yarating, ikkalasini bitta kommitda saqlang.
index.html ni o'zgartiring va git status -s bilan holatni ko'ring.
Faqat index.html ni sahnaga qo'ying, git status bilan tekshiring.
Kommit qiling va git log --oneline bilan uchta kommitni ko'ring.
Uzun kommit xabari yozib ko'ring: sarlavha, bo'sh satr, tavsif.
git commit -am bilan yangi fayl qo'shilmasligini o'zingiz sinab ko'ring.

Xulosa #

git init - papkani repozitoriyga aylantiradi, .git papkasini yaratadi.
git status - eng ko'p ishlatiladigan buyruq, uni tez-tez chaqiring.
Git da uch hudud: ish papkasi, sahna, repozitoriy.
git add - fayllarni sahnaga qo'yadi.
git commit -m "xabar" - sahnadagi hamma narsani doimiy saqlaydi.
-a bayrog'i faqat kuzatilayotgan fayllarni qo'shadi, yangilarini emas.
Kommit xabari qisqa, aniq va mazmunli bo'lishi kerak.
git status -s - qisqa va tez ko'rinish.

Keyingi bo'limda Git ichida aslida nima saqlanishini ko'rib chiqamiz.

Repozitoriy nima? #

Holatni tekshirish #

Birinchi fayl #

Uch hudud #

Sahnaga qo'yish #

Birinchi kommit #

Kommit xabari qanday yozilishi kerak? #

Ikkinchi kommit #

Qisqartma: add va commit birga #

Fayl holatlari #

Qisqa holat #

To'liq misol #

Xulosa #

Xatolik topdingizmi?