Foydalanuvchilar va guruhlar

Serverda har bir odam va har bir xizmat - alohida foydalanuvchi. Bu tasodifiy emas: buzilgan xizmat faqat o'z foydalanuvchisining huquqini oladi, butun serverni emas.

Foydalanuvchi - bu raqam #

Linux uchun foydalanuvchi nomi - qulaylik. Yadro faqat UID (User ID) raqamini biladi.

# Bo'limni bir necha marta bajarish uchun avval tozalaymiz
for u in malika nodira aziza ilova; do userdel -r "$u"; done 2>/dev/null
for g in dasturchilar muharrirlar; do groupdel "$g"; done 2>/dev/null

groupadd -g 1200 dasturchilar
groupadd -g 1201 muharrirlar
useradd -u 1101 -m -s /bin/bash -c "Malika Yusupova" -g dasturchilar malika
useradd -u 1102 -m -s /bin/bash -c "Nodira Karimova" -g dasturchilar nodira
usermod -aG muharrirlar nodira
useradd --system --no-create-home --shell /usr/sbin/nologin ilova

id malika

uid=1101(malika) gid=1200(dasturchilar) groups=1200(dasturchilar)

id nodira

uid=1102(nodira) gid=1200(dasturchilar) groups=1200(dasturchilar),1201(muharrirlar)

Nodira ikkita guruhda: dasturchilar (asosiy) va muharrirlar (qo'shimcha).

awk -F: '$3 == 0 {print $1}' /etc/passwd

root

/etc/passwd - ochiq ma'lumot #

getent passwd malika

malika:x:1101:1200:Malika Yusupova:/home/malika:/bin/bash

Yettita maydon, : bilan ajratilgan:

getent passwd malika | cut -d: -f1,3,7

malika:1101:/bin/bash

/etc/shadow - parollar #

stat -c "%a %U:%G %n" /etc/shadow

640 root:shadow /etc/shadow

Ruxsat 640 va guruh shadow - ya'ni oddiy foydalanuvchi uni umuman o'qiy olmaydi.

getent shadow malika | cut -d: -f1,2

malika:!

! - "parol o'rnatilmagan, parol bilan kirish taqiqlangan". Bu yangi yaratilgan hisobning normal holati.

awk -F: '$2 == "" {print $1}' /etc/shadow | wc -l

0

passwd -S malika | awk '{print $1, $2, $4, $5, $6, $7}'

malika L 0 99999 7 -1

Guruhlar #

getent group dasturchilar muharrirlar

dasturchilar:x:1200:
muharrirlar:x:1201:nodira

getent group dasturchilar | cut -d: -f4
awk -F: '$4 == 1200 {print $1}' /etc/passwd | sort

malika
nodira

usermod -aG muharrirlar nodira    # QO'SHADI
usermod -G  muharrirlar nodira    # ALMASHTIRADI

Foydalanuvchi yaratish #

useradd -u 1103 -m -s /bin/bash -c "Aziza Tosheva" -G dasturchilar aziza
id aziza
getent passwd aziza | cut -d: -f6

uid=1103(aziza) gid=1103(aziza) groups=1103(aziza),1200(dasturchilar)
/home/aziza

Xizmat foydalanuvchisi #

Ilova uchun alohida foydalanuvchi yaratish - to'g'ri odat.

useradd --system --no-create-home --shell /usr/sbin/nologin ilova

getent passwd ilova | cut -d: -f7
getent passwd ilova | awk -F: '{print ($3 < 1000) ? "UID 1000 dan kichik" : "UID 1000 dan katta"}'

/usr/sbin/nologin
UID 1000 dan kichik

--system bayrog'i UID ni 1000 dan pastdagi bo'sh raqamlardan tanladi (odatda 999 dan pastga qarab), qobiq esa /usr/sbin/nologin bo'ldi.

Aniq raqam tizimda qaysi hisoblar bor-yo'qligiga bog'liq - shuning uchun uni yodda tutish shart emas, diapazon muhim.

su ilova -c "echo salom" 2>&1 | head -1

This account is currently not available.

runuser -u ilova -- echo salom

salom

Foydalanuvchini o'chirish #

userdel -r aziza 2>/dev/null; userdel ilova 2>/dev/null
getent passwd aziza | wc -l

0

Xulosa #

• Yadro uchun foydalanuvchi - bu UID raqami, nom emas.
• UID 0 = root, nomi qanday bo'lishidan qat'i nazar.
• 1-999 tizim xizmatlari, 1000+ odamlar.
• Har xizmatga alohida foydalanuvchi - eng kam imtiyoz tamoyili.
• /etc/passwd ochiq, /etc/shadow faqat root uchun (640).
• ! - parol bloklangan; bo'sh maydon - eshik ochiq.
• Asosiy guruh /etc/group da ko'rinmaydi - u /etc/passwd da.
• usermod -aG qo'shadi, -G almashtiradi - bu xato qimmatga tushadi.
• Xizmat hisobiga --system va nologin.
• Xodim ketganda: avval bloklang, keyin o'chiring.

Keyingi bo'limda sudo ni ko'ramiz - root huquqini cheklangan va jurnalga yozilgan shaklda berish usuli.