Metodlar - Java dasturlash tili

Metod - nom berilgan kod bo'lagi. U bir ishni bajaradi va kerak bo'lganda chaqiriladi.

Oddiy metod #

Java

public class Salomlashuv {
    public static void main(String[] args) {
        Salomlash("Husanboy");
        Salomlash("Malika");
    }

    static void Salomlash(String ism) {
        System.out.println("Assalomu alaykum, " + ism + "!");
    }
}

Natija

Assalomu alaykum, Husanboy!
Assalomu alaykum, Malika!

Qiymat qaytarish #

Java

public class Hisob {
    public static void main(String[] args) {
        int natija = Qoshish(7, 5);
        System.out.println("7 + 5 = " + natija);
        System.out.println("Kvadrat: " + Kvadrat(6));
    }

    static int Qoshish(int a, int b) {
        return a + b;
    }

    static int Kvadrat(int son) {
        return son * son;
    }
}

Natija

7 + 5 = 12
Kvadrat: 36

void - hech narsa qaytarmaydi. Boshqa har qanday tur - shu turdagi qiymat qaytariladi va return majburiy.

Java'da lokal funksiya yo'q

C# yoki Python'dagi kabi metod ichida metod e'lon qilib bo'lmaydi. Har bir metod sinfga tegishli bo'lishi shart.

Shuning uchun yuqoridagi misollarda yordamchi metodlar main bilan bir xil sinfda, uning yonida turibdi.

static va obyekt metodlari #

Java

public class Ikki {
    private int hisoblagich = 0;

    public static void main(String[] args) {
        System.out.println("Statik: " + Kvadrat(5));

        Ikki obyekt = new Ikki();
        obyekt.Oshir();
        obyekt.Oshir();
        System.out.println("Obyekt hisoblagichi: " + obyekt.Qiymat());
    }

    static int Kvadrat(int son) {
        return son * son;
    }

    void Oshir() {
        hisoblagich++;
    }

    int Qiymat() {
        return hisoblagich;
    }
}

Natija

Statik: 25
Obyekt hisoblagichi: 2

Tur	Chaqirish	Qachon
`static`	`Sinf.Metod()`	Obyekt holatiga bog'liq emas
Oddiy	`obyekt.Metod()`	Obyekt maydonlari bilan ishlaydi

main statik, shuning uchun...

main metodi static - ya'ni u obyektsiz ishga tushadi. Shu sababli u faqat boshqa static a'zolarga to'g'ridan-to'g'ri murojaat qila oladi.

Yangi boshlovchilarning eng ko'p uchraydigan xatosi:

Natija

error: non-static method Oshir() cannot be referenced
from a static context

Bu main ichidan oddiy metodni to'g'ridan-to'g'ri chaqirishga urinilganda chiqadi.

Ikki yechim:

Yuqoridagi misoldagidek obyekt yarating: new Ikki().Oshir();
Metodni ham static qiling - agar u obyekt holatiga bog'liq bo'lmasa.

Argumentlar qiymat bo'yicha uzatiladi #

Bu 3-bo'limda ko'rgan qoidaning metodlarga tegishli qismi:

Java

import java.util.Arrays;

public class Uzatish {
    public static void main(String[] args) {
        int son = 5;
        Ozgartir(son);
        System.out.println("Primitiv: " + son);

        int[] massiv = {1, 2, 3};
        IchiniOzgartir(massiv);
        System.out.println("Massiv ichi: " + Arrays.toString(massiv));

        Almashtir(massiv);
        System.out.println("Almashtirgach: " + Arrays.toString(massiv));
    }

    static void Ozgartir(int x) {
        x = 99;
    }

    static void IchiniOzgartir(int[] m) {
        m[0] = 99;
    }

    static void Almashtir(int[] m) {
        m = new int[]{7, 7, 7};
    }
}

Natija

Primitiv: 5
Massiv ichi: [99, 2, 3]
Almashtirgach: [99, 2, 3]

Uchala holatda ham qiymat nusxalandi:

primitivda qiymatning o'zi - o'zgarish tashqarida ko'rinmadi;
massivda havola nusxalandi - obyekt ichini o'zgartirish ko'rindi;
havolaning o'zini almashtirish esa faqat metod ichida qoldi.

Java'da ref yoki out yo'q

C# dagi ref va out kabi vositalar Java'da umuman mavjud emas.

Bir nechta qiymat qaytarish kerak bo'lsa uchta yo'l bor:

record qaytaring (11-bo'lim) - eng toza yechim;
Massiv yoki List qaytaring;
Obyekt maydonlarini to'ldiring.

Birinchisi tavsiya etiladi: natija nomlangan bo'ladi va tur tekshiriladi.

Ortiqcha yuklash #

Bir xil nomli, lekin turli parametrli metodlar:

Java

public class Maydon {
    public static void main(String[] args) {
        System.out.println(Hisobla(5));
        System.out.println(Hisobla(4, 6));
        System.out.println(Hisobla("kvadrat", 3));
    }

    static int Hisobla(int tomon) {
        return tomon * tomon;
    }

    static int Hisobla(int eni, int boyi) {
        return eni * boyi;
    }

    static String Hisobla(String nom, int tomon) {
        return nom + ": " + (tomon * tomon);
    }
}

Natija

25
24
kvadrat: 9

Kompilyator argumentlarga qarab qaysi metodni chaqirishni aniqlaydi.

Qaytish turi ortiqcha yuklash uchun yetarli emas

Quyidagi ikki metod bir xil hisoblanadi va kompilyatsiya qilinmaydi:

Java

static int Hisobla(int a) { return a; }
static String Hisobla(int a) { return "" + a; }

Natija

error: method Hisobla(int) is already defined

Metodlar parametrlari bilan farqlanishi kerak - turi, soni yoki tartibi bilan. Faqat qaytish turini o'zgartirish yetmaydi.

varargs - istalgancha argument #

Java

public class Yigindi {
    public static void main(String[] args) {
        System.out.println(Jami());
        System.out.println(Jami(5));
        System.out.println(Jami(1, 2, 3, 4, 5));

        int[] massiv = {10, 20};
        System.out.println(Jami(massiv));
    }

    static int Jami(int... sonlar) {
        int natija = 0;
        for (int son : sonlar) {
            natija += son;
        }
        return natija;
    }
}

Natija

Uch nuqta (...) "istalgancha argument" degani. Metod ichida u oddiy massiv bo'ladi, shuning uchun massivni to'g'ridan-to'g'ri uzatish ham mumkin.

varargs qoidalari

Metodda faqat bitta varargs parametri bo'lishi mumkin;
U oxirgi parametr bo'lishi shart.

Java

static void Yoz(String sarlavha, int... sonlar) { }   // to'g'ri
static void Yoz(int... sonlar, String sarlavha) { }   // XATO

System.out.printf va List.of aynan shu mexanizmdan foydalanadi.

Rekursiya #

Metod o'zini chaqirishi mumkin:

Java

public class Rekursiya {
    public static void main(String[] args) {
        System.out.println("5! = " + Faktorial(5));
        System.out.println("0! = " + Faktorial(0));

        StringBuilder qator = new StringBuilder();
        for (int i = 0; i < 8; i++) {
            if (i > 0) {
                qator.append(" ");
            }
            qator.append(Fibonachchi(i));
        }
        System.out.println(qator);
    }

    static long Faktorial(int n) {
        if (n < 0) {
            throw new IllegalArgumentException("Manfiy son bo'lmasin");
        }
        return n <= 1 ? 1 : n * Faktorial(n - 1);
    }

    static int Fibonachchi(int n) {
        return n < 2 ? n : Fibonachchi(n - 1) + Fibonachchi(n - 2);
    }
}

Natija

5! = 120
0! = 1
0 1 1 2 3 5 8 13

Rekursiyada to'xtash sharti majburiy

Har bir rekursiv metodda bazaviy holat bo'lishi kerak - o'zini chaqirmaydigan tarmoq.

U bo'lmasa yoki unga yetib bo'lmasa, stek to'lib ketadi:

Java

public class Cheksiz {
    public static void main(String[] args) {
        try {
            Ozini(1);
        } catch (StackOverflowError x) {
            System.out.println("Xato: " + x.getClass().getSimpleName());
        }
    }

    static int Ozini(int n) {
        return Ozini(n + 1);        // to'xtash sharti yo'q
    }
}

Natija

Xato: StackOverflowError

Diqqat: bu Exception emas, Error. Odatda Error ni ushlamaydilar - bu dasturchi xatosi bo'lib, tuzatilishi kerak. Yuqorida u faqat namoyish uchun ushlangan.

Rekursiya chuqurligi taxminan o'n minglar atrofida cheklangan - aniq son JVM sozlamalariga bog'liq.

Rekursiv Fibonachchi juda sekin

Yuqoridagi Fibonachchi chiroyli ko'rinadi, lekin u bir xil qiymatlarni qayta-qayta hisoblaydi.

Fibonachchi(40) uchun u milliarddan ortiq chaqiruv qiladi va bir necha soniya ishlaydi. Sikl bilan esa bu bir zumda bajariladi:

Java

public class Tez {
    public static void main(String[] args) {
        System.out.println("Sikl bilan 40: " + Fib(40));
    }

    static long Fib(int n) {
        long a = 0, b = 1;
        for (int i = 0; i < n; i++) {
            long keyingi = a + b;
            a = b;
            b = keyingi;
        }
        return a;
    }
}

Natija

Sikl bilan 40: 102334155

Qoida: rekursiya daraxt va ichma-ich tuzilmalar uchun tabiiy, oddiy takrorlash uchun esa sikl afzal.

Metod nomlash qoidalari #

Qoida	Misol
Kichik harfdan boshlanadi (camelCase)	`hisoblaYigindi`
Fe'l bilan boshlanadi	`yoz`, `hisobla`, `tekshir`
`boolean` qaytarsa `is` yoki `has`	`isBosh`, `hasBaho`
Sinf nomi katta harfdan (PascalCase)	`TalabaJurnali`

Bu darslikdagi nomlash

Java'da rasmiy an'ana - metodlar kichik harfdan boshlanadi: hisoblaYigindi.

Bu darslikda o'qish qulayligi uchun metod nomlari katta harfdan yozilgan (Qoshish, Kvadrat) - shunda ular o'zgaruvchilardan aniq ajralib turadi.

Haqiqiy Java loyihasida esa camelCase ishlating, aks holda kod boshqa dasturchilarga g'alati ko'rinadi.

Amaliy topshiriq

Ikki sondan kattasini qaytaruvchi metod yozing.
main dan oddiy (nostatik) metodni chaqirib, xatoni ko'ring.
Uni ikki xil usulda tuzating.
Metodga primitiv va massiv uzatib, farqni tekshiring.
Bir nomli uchta metodni turli parametrlar bilan yozing.
Faqat qaytish turi bilan farqlanadigan ikki metod yozib, xatoni ko'ring.
varargs bilan istalgancha sonning o'rtachasini hisoblang.
Rekursiv faktorial yozing va manfiy son uchun istisno tashlang.
To'xtash shartsiz rekursiya yozib, StackOverflowError ni ko'ring.
Fibonachchini rekursiv va sikl bilan yozib, 40 uchun vaqtni solishtiring.

Xulosa #

Java'da lokal funksiya yo'q - har bir metod sinfga tegishli.
static metod obyektsiz chaqiriladi; main ham statik, shuning uchun u nostatik a'zolarga to'g'ridan-to'g'ri murojaat qila olmaydi.
Argumentlar har doim qiymat bo'yicha uzatiladi; obyektda nusxalanadigan qiymat - havola.
Java'da ref va out yo'q - bir nechta qiymat uchun record qaytaring.
Ortiqcha yuklash parametrlar bilan aniqlanadi; faqat qaytish turi yetarli emas.
varargs oxirgi parametr bo'lishi shart va bittadan ortiq bo'lmaydi.
Rekursiyada bazaviy holat majburiy, aks holda StackOverflowError.
Oddiy takrorlash uchun sikl, daraxt tuzilmalari uchun rekursiya.

Keyingi bo'limda sinflar va obyektlarga o'tamiz.

Oddiy metod #

Qiymat qaytarish #

static va obyekt metodlari #

Argumentlar qiymat bo'yicha uzatiladi #

Ortiqcha yuklash #

varargs - istalgancha argument #

Rekursiya #

Metod nomlash qoidalari #

Xulosa #

Xatolik topdingizmi?