Muhitni sozlash va birinchi test - Dasturiy ta'minotni testlash

Bu bo'limda bitta test yozamiz va uni ishga tushiramiz. Keyin uni ataylab buzamiz - chunki testning eng foydali chiqishi u yiqilgan paytdagi chiqishi.

Kerakli narsalar #

Sizda Python 3.9 yoki undan yangisi bo'lsa yetarli. Tekshirib olamiz:

Terminal

python3 --version

Natija

Python 3.13.12

Windows da buyruq boshqacha

Windows da odatda python3 emas, python yoziladi:

python --version

Keyingi buyruqlarda ham shunday: python3 o'rniga python, .venv/bin o'rniga .venv\Scripts. Qolgan hammasi bir xil.

Loyiha papkasi va virtual muhit #

Yangi papka yaratib, uning ichida virtual muhit ochamiz. Virtual muhit - shu loyiha uchun alohida ajratilgan Python: unga o'rnatilgan kutubxonalar kompyuterdagi boshqa loyihalarga tegmaydi.

Terminal

mkdir loyiha
cd loyiha
python3 -m venv .venv

Endi uni faollashtiramiz:

Terminal

source .venv/bin/activate

Buyruq qatorining boshida (.venv) yozuvi paydo bo'ladi - demak muhit faol. Windows da faollashtirish buyrug'i: .venv\Scripts\activate.

pytest ni o'rnatish #

Terminal

pip install pytest

Natija

Collecting pytest
  Downloading pytest-9.1.1-py3-none-any.whl.metadata (7.6 kB)
Collecting iniconfig>=1.0.1 (from pytest)
  Downloading iniconfig-2.3.0-py3-none-any.whl.metadata (2.5 kB)
Collecting packaging>=22 (from pytest)
  Downloading packaging-26.3-py3-none-any.whl.metadata (3.5 kB)
Collecting pluggy<2,>=1.5 (from pytest)
  Downloading pluggy-1.6.0-py3-none-any.whl.metadata (4.8 kB)
Collecting pygments>=2.7.2 (from pytest)
  Downloading pygments-2.21.0-py3-none-any.whl.metadata (2.5 kB)
Downloading pytest-9.1.1-py3-none-any.whl (386 kB)
Downloading pluggy-1.6.0-py3-none-any.whl (20 kB)
Downloading iniconfig-2.3.0-py3-none-any.whl (7.5 kB)
Downloading packaging-26.3-py3-none-any.whl (129 kB)
Downloading pygments-2.21.0-py3-none-any.whl (1.3 MB)
Installing collected packages: pygments, pluggy, packaging, iniconfig, pytest

Successfully installed iniconfig-2.3.0 packaging-26.3 pluggy-1.6.0 pygments-2.21.0 pytest-9.1.1

Beshta paket o'rnatildi: pytest va uning to'rtta yordamchisi. Versiyani tekshiramiz:

Terminal

pytest --version

Natija

pytest 9.1.1

Tekshiriladigan kod #

Talabalarning o'rtacha bahosini hisoblaydigan kichkina funksiya yozamiz:

Python

def ortacha(baholar):
    return sum(baholar) / len(baholar)

Birinchi test #

Test ham oddiy Python fayli. Uni test_ bilan boshlanadigan nom bilan saqlash kerak - pytest fayllarni shu belgi bo'yicha topadi:

Python

from hisob import ortacha


def test_uchta_baho():
    assert ortacha([70, 80, 90]) == 80


def test_bitta_baho():
    assert ortacha([65]) == 65

Bu yerda uchta qoida bor va ularning hammasi nomlar bilan bog'liq:

Nima	Qoida	Misol
Fayl nomi	`test_` bilan boshlanadi yoki `_test.py` bilan tugaydi	`test_hisob.py`
Funksiya nomi	`test_` bilan boshlanadi	`def test_uchta_baho()`
Sinf nomi	`Test` bilan boshlanadi	`class TestHisob:`

Qolgan hamma narsa - oddiy Python. assert - tilning o'z kalit so'zi, pytest uni o'zgartirmaydi.

Ishga tushirish #

Terminal

pytest

Natija

========================= test session starts ==========================
platform linux -- Python 3.13.12, pytest-9.1.1, pluggy-1.6.0
rootdir: /home/dasturchi/loyiha
collected 2 items

test_hisob.py ..                                                 [100%]

========================== 2 passed in 0.01s ===========================

Chiqishni qismlarga ajratib o'qiymiz:

Yashil yakuniy qator - hammasi joyida degani

Diqqat: biz pytest ga hech qanday fayl nomini bermadik. U o'zi qidirdi: joriy papkadan boshlab test_*.py fayllarini topdi, ularning ichidan test_ bilan boshlanadigan funksiyalarni yig'di va hammasini ishga tushirdi.

Test yiqilganda #

Endi eng muhim qismga o'tamiz. Kodga xato kiritamiz - o'rtachani hisoblash o'rniga faqat yig'indini qaytaramiz:

Python

def ortacha(baholar):
    return sum(baholar)

Terminal

pytest

Natija

========================= test session starts ==========================
platform linux -- Python 3.13.12, pytest-9.1.1, pluggy-1.6.0
rootdir: /home/dasturchi/loyiha
collected 2 items

test_hisob.py F.                                                 [100%]

=============================== FAILURES ===============================
___________________________ test_uchta_baho ____________________________

    def test_uchta_baho():
>       assert ortacha([70, 80, 90]) == 80
E       assert 240 == 80
E        +  where 240 = ortacha([70, 80, 90])

test_hisob.py:5: AssertionError
======================= short test summary info ========================
FAILED test_hisob.py::test_uchta_baho - assert 240 == 80
===================== 1 failed, 1 passed in 0.01s ======================

Endi . o'rniga F harfi chiqdi - failed. Lekin eng muhimi hisobotning o'rtasida:

> belgisi - yiqilgan aynan shu qator;
E bilan boshlangan qatorlar - xato haqidagi tushuntirish.

Shu ikki qatorga diqqat qiling:

Qator	Nimani aytadi
`assert 240 == 80`	Solishtirish natijasi: chap tomon 240, o'ng tomon 80
`where 240 = ortacha([70, 80, 90])`	240 qayerdan kelgani - qaysi chaqiruvdan

Ya'ni pytest assert ichidagi ifodani qismlarga ajratdi va har birining haqiqiy qiymatini ko'rsatdi. Kodni ochib qarash shart emas - xato hisobotining o'zi yetarli.

Eng pastdagi short test summary info bo'limi ayniqsa foydali: yuzlab test ichidan yiqilganlari bitta ro'yxatda jamlanadi.

Bu xususiyat pytest ning eng kuchli tomoni

Odatiy Python da assert x == y yiqilsa, siz faqat AssertionError degan quruq xabarni olasiz - qiymatlar ko'rinmaydi.

pytest test fayllarini yuklashdan oldin ularni qayta yozadi (assertion rewriting) va har bir assert ga qiymatlarni chop etadigan kod qo'shadi. Shuning uchun assertEquals, assertTrue kabi o'nlab maxsus metodlarni o'rganish shart emas - oddiy assert yetadi.

Bu boshqa vositalardan asosiy farqi. JUnit da assertEquals(80, natija) yozish kerak; pytest da assert natija == 80 yetarli.

Kodni tuzatamiz:

Python

def ortacha(baholar):
    return sum(baholar) / len(baholar)

Terminal

pytest -q

Natija

..                                                               [100%]
2 passed in 0.12s

-q (quiet) - qisqartirilgan chiqish. Sarlavha va versiyalar ko'rsatilmaydi. Kundalik ishda ko'pincha shu ishlatiladi.

Eng kerakli bayroqlar #

Bayroq	Nima qiladi
`-q`	Qisqa chiqish
`-v`	Har testning nomini alohida qator qilib ko'rsatadi
`-x`	Birinchi yiqilishda to'xtaydi
`-k "nom"`	Faqat nomida `nom` bo'lgan testlarni ishga tushiradi
`--tb=short`	Xato izini qisqartiradi
`--tb=no`	Xato izini umuman ko'rsatmaydi
`test_hisob.py::test_bitta_baho`	Faqat bitta testni ishga tushiradi

-v ni ko'rib chiqamiz - u katta loyihada qaysi test nima qilayotganini ko'rsatadi:

Terminal

pytest -v

Natija

========================= test session starts ==========================
platform linux -- Python 3.13.12, pytest-9.1.1, pluggy-1.6.0 -- /home/dasturchi/loyiha/.venv/bin/python3
cachedir: .pytest_cache
rootdir: /home/dasturchi/loyiha
collecting ... collected 2 items

test_hisob.py::test_uchta_baho PASSED                            [ 50%]
test_hisob.py::test_bitta_baho PASSED                            [100%]

========================== 2 passed in 0.01s ===========================

Nomlar shu yerda ko'rinadi - shuning uchun test nomlari gap bo'lishi kerak. Bu haqda 5-bo'limda batafsil gaplashamiz.

Bitta testni nomi bo'yicha tanlash:

Terminal

pytest -k "bitta" -v

Natija

========================= test session starts ==========================
platform linux -- Python 3.13.12, pytest-9.1.1, pluggy-1.6.0 -- /home/dasturchi/loyiha/.venv/bin/python3
cachedir: .pytest_cache
rootdir: /home/dasturchi/loyiha
collecting ... collected 2 items / 1 deselected / 1 selected

test_hisob.py::test_bitta_baho PASSED                            [100%]

=================== 1 passed, 1 deselected in 0.00s ====================

Qolgan testlar "deselected" - tanlanmagan - deb belgilandi.

pip install pytest ni virtual muhitsiz ishlatmang

Virtual muhitsiz o'rnatilgan paketlar butun tizimga tushadi. Bir loyiha pytest 7 ni, ikkinchisi pytest 9 ni talab qilsa - ular to'qnashadi.

Ba'zi tizimlarda (Debian, Ubuntu, Kali) Python buni oldindan taqiqlaydi va externally-managed-environment xatosini beradi. Bu - xato emas, himoya: virtual muhit yarating va davom eting.

Amaliy topshiriq

Yangi papka oching, virtual muhit yarating va pytest o'rnating.
hisob.py va test_hisob.py fayllarini yozib, pytest ni ishga tushiring.
Chiqishdagi har bir qatorni yuqoridagi rasm bilan solishtirib chiqing.
Testga uchinchi holat qo'shing: to'rtta bahoning o'rtachasi.
Funksiyani ataylab buzing (masalan / 2 qo'shing) va xato hisobotini o'qing.
assert qatorida qaysi qiymat ko'rsatilganini toping va uni tushuntiring.
pytest -v ni ishga tushirib, chiqishning qanday o'zgarganini yozing.
pytest -k bilan faqat bitta testni ishga tushiring.
Test funksiyasining nomini test_ siz yozib ko'ring - pytest uni topadimi?
Fayl nomini hisob_test.py ga o'zgartirib ko'ring - pytest uni topadimi?

Xulosa #

Virtual muhit (python3 -m venv .venv) - loyihaga alohida ajratilgan Python; kutubxonalar boshqa loyihalarga tegmaydi.
pip install pytest beshta paket o'rnatadi: pytest va uning to'rtta yordamchisi.
Test - oddiy Python fayli; sirli tuzilish yoki sinf talab qilinmaydi.
pytest testlarni nom bo'yicha topadi: test_*.py fayllar, test_ bilan boshlanadigan funksiyalar, Test bilan boshlanadigan sinflar.
pytest buyrug'iga hech narsa berilmasa, u joriy papkadan boshlab o'zi qidiradi.
Chiqishdagi har bir nuqta - o'tgan test, F harfi - yiqilgan test.
Yiqilgan testda pytest assert ichidagi ifodani qismlarga ajratib, haqiqiy qiymatlarni ko'rsatadi.
Bu xususiyat assertion rewriting deb ataladi - shuning uchun assertEquals kabi maxsus metodlar kerak emas.
Eng kerakli bayroqlar: -q qisqa, -v batafsil, -x birinchi xatoda to'xtash, -k nom bo'yicha tanlash.
Bitta testni fayl.py::test_nomi ko'rinishida to'g'ridan-to'g'ri chaqirish mumkin.
Yakuniy qatordagi vaqt har ishga tushirishda biroz farq qiladi - bu normal.
Virtual muhitsiz o'rnatish tizimdagi boshqa loyihalar bilan to'qnashuvga olib keladi.

Keyingi bo'limda assert ning o'zini chuqurroq ko'ramiz: sonlar, obyektlar, istisnolar va xato xabarini qanday foydali qilish.

Kerakli narsalar #

Loyiha papkasi va virtual muhit #

pytest ni o'rnatish #

Tekshiriladigan kod #

Birinchi test #

Ishga tushirish #

Test yiqilganda #

Eng kerakli bayroqlar #

Xulosa #

Xatolik topdingizmi?