Satrlar bilan ishlash - C# va .NET

Matn bilan ishlash dasturchining kundalik ishi. C# da satrlar kuchli va qulay, lekin bir nechta muhim xususiyati bor.

Satr o'zgarmas #

Bu eng muhim qoida: C# da satrni tahrirlab bo'lmaydi. Har bir amal yangi satr yaratadi.

CSHARP

string asl = "salom";
string katta = asl.ToUpper();

Console.WriteLine($"asl:   {asl}");
Console.WriteLine($"katta: {katta}");

Natija

asl:   salom
katta: SALOM

ToUpper() asl satrni o'zgartirmadi - u yangi satr qaytardi. Shu sababli natijani o'zgaruvchiga saqlash kerak; aks holda u yo'qoladi.

Eng ko'p uchraydigan boshlang'ich xato

CSHARP

string ism = "  Husanboy  ";
ism.Trim();                        // natija tashlab yuborildi
Console.WriteLine($"[{ism}]");

ism = ism.Trim();                  // to'g'ri
Console.WriteLine($"[{ism}]");

Natija

[  Husanboy  ]
[Husanboy]

Birinchi Trim() chaqiruvi bekorga ketdi. Trim, Replace, ToUpper va boshqa barcha satr metodlari yangi satr qaytaradi - ularni o'zlashtirmasangiz, hech narsa o'zgarmaydi.

Satr interpolatsiyasi #

$ belgisi bilan boshlangan satr ichida {} qavslarda ifoda yozish mumkin:

CSHARP

string ism = "Malika";
int yosh = 20;

Console.WriteLine($"{ism} - {yosh} yosh");
Console.WriteLine($"Kelasi yil: {yosh + 1}");
Console.WriteLine($"Bosh harf: {ism[0]}");
Console.WriteLine($"Katta harflar bilan: {ism.ToUpper()}");

Natija

Malika - 20 yosh
Kelasi yil: 21
Bosh harf: M
Katta harflar bilan: MALIKA

Qavs ichida istalgan ifoda bo'lishi mumkin: amal, metod chaqiruvi, hatto shart.

Formatlash #

CSHARP

using System.Globalization;

var inv = CultureInfo.InvariantCulture;
int son = 42;
double kasr = 3.14159;

Console.WriteLine($"{son,8}|");
Console.WriteLine($"{son,-8}|");
Console.WriteLine(string.Format(inv, "{0:F2}", kasr));
Console.WriteLine(string.Format(inv, "{0:P1}", 0.756));
Console.WriteLine($"{son:D5}");

Natija

Belgi	Nima qiladi
`,8`	O'ngga tekislab, 8 belgi joy
`,-8`	Chapga tekislab
`:F2`	Kasrdan keyin 2 raqam
`:P1`	Foiz ko'rinishida (invariant madaniyat `%` oldiga bo'shliq qo'yadi)
`:D5`	Nollar bilan to'ldirib, 5 raqam

Nega bu yerda string.Format ishlatildi?

$"{kasr:F2}" yozsak ham ishlaydi, lekin natija joriy madaniyatga bog'liq bo'ladi: rus tiliga sozlangan tizimda 3,14 chiqadi.

3-bo'limdagi qoidani eslang: natija bashorat qilinadigan bo'lishi kerak bo'lsa, madaniyatni oshkora ko'rsating. string.Format birinchi argument sifatida madaniyatni qabul qiladi.

Shu sababli bu darslikda kasr sonlar aynan shunday chiqariladi.

Xom satr literallari #

Uch qo'shtirnoq (""") ichida hech narsa maxsus emas - qochish belgilari kerak emas:

CSHARP

string yol = """C:\Users\Husanboy\Hujjatlar""";
Console.WriteLine(yol);

string json = """
    {
        "ism": "Husanboy",
        "shahar": "Namangan"
    }
    """;
Console.WriteLine(json);

Natija

C:\Users\Husanboy\Hujjatlar
{
    "ism": "Husanboy",
    "shahar": "Namangan"
}

Diqqat: yopuvchi """ qanchalik chekinsa, har bir qatordan shuncha bo'shliq olib tashlanadi. Shuning uchun JSON chap chekkadan boshlandi.

Qachon xom satr kerak

Uch holatda u ishni sezilarli osonlashtiradi:

Fayl yo'llari - "C:\Users\..." o'rniga;
JSON va XML - har bir qo'shtirnoqni qochirish shart emas;
Ko'p qatorli matn - \n yozmasdan.

Eski uslubda @ bilan ham yozish mumkin (@"C:\Users"), lekin unda qo'shtirnoqni ikki marta yozish kerak. Xom satr qulayroq.

Asosiy metodlar #

CSHARP

string matn = "Namangan viloyati";

Console.WriteLine(matn.Length);
Console.WriteLine(matn.ToUpper());
Console.WriteLine(matn.Contains("viloyat"));
Console.WriteLine(matn.StartsWith("Naman"));
Console.WriteLine(matn.IndexOf("viloyat"));
Console.WriteLine(matn.Substring(0, 8));
Console.WriteLine(matn.Replace("viloyati", "shahri"));

Natija

17
NAMANGAN VILOYATI
True
True
9
Namangan
Namangan shahri

Metod	Vazifasi
`Length`	Belgilar soni
`ToUpper` / `ToLower`	Katta / kichik harf
`Trim`	Chetlardagi bo'shliqlarni olib tashlaydi
`Contains`	Ichida bormi
`StartsWith` / `EndsWith`	Boshlanadimi / tugaydimi
`IndexOf`	O'rnini topadi, topilmasa `-1`
`Substring`	Bir qismini ajratib oladi
`Replace`	Almashtiradi
`Split`	Bo'laklarga ajratadi
`string.Join`	Bo'laklarni birlashtiradi

Split va Join #

CSHARP

string qator = "Namangan,Andijon,Samarqand,Toshkent";

string[] shaharlar = qator.Split(',');
Console.WriteLine($"Bo'laklar soni: {shaharlar.Length}");

foreach (string shahar in shaharlar)
{
    Console.WriteLine($"  - {shahar}");
}

Console.WriteLine(string.Join(" | ", shaharlar));

Natija

Bo'laklar soni: 4
  - Namangan
  - Andijon
  - Samarqand
  - Toshkent
Namangan | Andijon | Samarqand | Toshkent

Bo'sh bo'laklarni tashlab yuborish uchun:

CSHARP

string chalkash = "bir,,ikki, ,uch";

string[] hammasi = chalkash.Split(',');
string[] tozalangan = chalkash.Split(',',
                                    StringSplitOptions.RemoveEmptyEntries
                                        | StringSplitOptions.TrimEntries);

Console.WriteLine(
    $"Oddiy:      {hammasi.Length} ta -> [{string.Join("][", hammasi)}]");
Console.WriteLine(
    $"Tozalangan: {tozalangan.Length} ta -> "
    + $"[{string.Join("][", tozalangan)}]");

Natija

Oddiy:      5 ta -> [bir][][ikki][ ][uch]
Tozalangan: 3 ta -> [bir][ikki][uch]

TrimEntries avval bo'shliqlarni qirqadi, keyin RemoveEmptyEntries bo'sh qolganlarini tashlaydi - shuning uchun faqat bo'shliqdan iborat bo'lak ham yo'qoldi.

Solishtirish #

Bu yerda ehtiyot bo'lish kerak:

CSHARP

string a = "salom";
string b = "SALOM";

Console.WriteLine(a == b);
Console.WriteLine(a.Equals(b, StringComparison.OrdinalIgnoreCase));
Console.WriteLine(string.Equals(a, b, StringComparison.Ordinal));

Natija

False
True
False

Usul	Qachon
`==`	Oddiy, aniq mos kelishi kerak bo'lganda
`StringComparison.Ordinal`	Bayt bo'yicha - eng tez va bashoratli
`StringComparison.OrdinalIgnoreCase`	Katta-kichik harfni e'tiborsiz
`StringComparison.CurrentCulture`	Foydalanuvchiga ko'rsatiladigan saralash

Texnik solishtirishda har doim Ordinal

Fayl kengaytmasi, HTTP sarlavhasi, kalit so'z yoki ID ni solishtirayotgan bo'lsangiz - Ordinal ishlating.

Madaniyatga bog'liq solishtirish ba'zi tillarda kutilmagan natija beradi. Klassik misol - turk tilida I harfi kichik yozilganda nuqtasiz ı ga aylanadi, shuning uchun "FILE".ToLower() == "file" sharti turk tiliga sozlangan tizimda false bo'lib qoladi.

Bu haqiqiy dasturlarda uchragan va "turk I muammosi" degan nom olgan xato. Ordinal undan butunlay xoli.

Bo'shliq tekshirish #

CSHARP

string bosh = "";
string faqatBoshliq = "   ";
string matn = "salom";

Console.WriteLine($"IsNullOrEmpty:      {string.IsNullOrEmpty(bosh)}, "
                  + $"{string.IsNullOrEmpty(faqatBoshliq)}");
Console.WriteLine($"IsNullOrWhiteSpace: {string.IsNullOrWhiteSpace(bosh)}, "
                  + $"{string.IsNullOrWhiteSpace(faqatBoshliq)}");
Console.WriteLine($"Matn uchun:         {string.IsNullOrWhiteSpace(matn)}");

Natija

IsNullOrEmpty:      True, False
IsNullOrWhiteSpace: True, True
Matn uchun:         False

Foydalanuvchi kiritgan ma'lumotni tekshirishda deyarli har doim IsNullOrWhiteSpace kerak: probel bosib yuborgan foydalanuvchi ham hech narsa kiritmagan hisoblanadi.

StringBuilder - ko'p marta qo'shganda #

Satr o'zgarmas bo'lgani uchun, halqa ichida += qilish har safar yangi satr yaratadi. Ko'p takrorlansa, bu sezilarli sekinlashtiradi.

CSHARP

using System.Text;

var quruvchi = new StringBuilder();

for (int i = 1; i <= 5; i++)
{
    quruvchi.Append(i);
    if (i < 5)
    {
        quruvchi.Append(" -> ");
    }
}

Console.WriteLine(quruvchi.ToString());
Console.WriteLine($"Uzunligi: {quruvchi.Length}");

Natija

1 -> 2 -> 3 -> 4 -> 5
Uzunligi: 21

Qachon StringBuilder kerak

Holat	Nima ishlatish
Bir nechta satrni qo'shish	Oddiy `+` yoki interpolatsiya
Halqa ichida, takror soni oz	`+=` ham yetarli
Halqa ichida, yuzlab yoki minglab marta	`StringBuilder`
Ro'yxatni birlashtirish	`string.Join` - eng qulay

Yodda tuting: uch-to'rt satrni qo'shish uchun StringBuilder ishlatish kodni murakkablashtiradi, foyda bermaydi.

Belgilar bo'yicha yurish #

CSHARP

string soz = "Namangan";
int unliSoni = 0;

foreach (char belgi in soz)
{
    if ("aeiouAEIOU".Contains(belgi))
    {
        unliSoni++;
    }
}

Console.WriteLine($"'{soz}' so'zida {unliSoni} ta unli harf bor");
Console.WriteLine($"Teskarisi: {new string(soz.Reverse().ToArray())}");

Natija

'Namangan' so'zida 3 ta unli harf bor
Teskarisi: nagnamaN

Amaliy topshiriq

Satrning o'zgarmasligini ToUpper misolida o'zingiz tekshiring.
Trim() natijasini o'zlashtirmaslik xatosini takrorlab ko'ring.
Ismingiz va yoshingizni interpolatsiya bilan chiqaring.
Bir sonni F2, P1 va D5 formatlarida chiqaring.
Xom satr literali bilan ko'p qatorli matn yozing.
Vergul bilan ajratilgan ro'yxatni Split qilib, har birini chiqaring.
RemoveEmptyEntries bilan va usiz natijani solishtiring.
Ikki satrni Ordinal va OrdinalIgnoreCase bilan solishtiring.
"Turk I muammosi" nima ekanini o'z so'zingiz bilan yozing.
StringBuilder bilan 1 dan 10 gacha sonlarni bitta satrga yig'ing.

Xulosa #

Satrlar o'zgarmas: har bir metod yangi satr qaytaradi, shuning uchun natijani o'zlashtiring.
$"..." interpolatsiyasi qavs ichida istalgan ifodani qabul qiladi.
Kasr sonni chiqarganda madaniyatni oshkora ko'rsating.
""" xom satr - fayl yo'llari, JSON va ko'p qatorli matn uchun.
Split + RemoveEmptyEntries + TrimEntries - chalkash ma'lumotni tozalashning eng qisqa yo'li.
Texnik solishtirishda har doim StringComparison.Ordinal - "turk I muammosi" shundan kelib chiqadi.
Foydalanuvchi kiritgan matnni IsNullOrWhiteSpace bilan tekshiring.
Minglab marta qo'shish kerak bo'lsa - StringBuilder.

Keyingi bo'limda shartlar va namuna moslashtirishni o'rganamiz.

Satr o'zgarmas #

Satr interpolatsiyasi #

Formatlash #

Xom satr literallari #

Asosiy metodlar #

Split va Join #

Solishtirish #

Bo'shliq tekshirish #

StringBuilder - ko'p marta qo'shganda #

Belgilar bo'yicha yurish #

Xulosa #

Xatolik topdingizmi?