Muhitni sozlash va birinchi loyiha

C# yozish uchun ikki narsa kerak: .NET SDK va matn muharriri. Ikkalasi ham bepul va barcha tizimlarda ishlaydi.

.NET SDK ni o'rnatish #

SDK - bu kompilyator, standart kutubxona va dotnet buyrug'i birgalikda.

O'rnatgach tekshiring:

dotnet --version

Versiya raqami chiqsa (masalan 10.0.401), hammasi joyida. Buyruq topilmasa, terminalni yopib qayta oching.

Muharrir tanlash #

Birinchi loyiha #

Terminalni oching va uchta buyruqni bajaring:

dotnet new console -o Salom
cd Salom
dotnet run

Ekranda Hello, World! chiqadi.

Nima bo'ldi:

1. dotnet new console - Salom papkasida yangi konsol loyihasi yaratdi;
2. cd Salom - o'sha papkaga kirdi;
3. dotnet run - kodni kompilyatsiya qilib, ishga tushirdi.

Loyiha tuzilmasi #

Yaratilgan papkada shular bor:

Salom/
   Program.cs      <- kodingiz shu yerda
   Salom.csproj    <- loyiha sozlamalari
   obj/            <- vaqtinchalik fayllar
   bin/            <- tayyor dastur (qurilgandan keyin)

obj va bin papkalari avtomatik yaratiladi. Ularni Git'ga qo'shmang va qo'lda tahrirlamang - o'chirib yuborsangiz, keyingi qurishda qaytadan paydo bo'ladi.

Program.cs #

Yangi loyihada u bitta qatordan iborat:

Console.WriteLine("Hello, World!");

Hello, World!

Salom.csproj #

Bu loyihaning pasporti. XML ko'rinishida yoziladi:

<Project Sdk="Microsoft.NET.Sdk">

  <PropertyGroup>
    <OutputType>Exe</OutputType>
    <TargetFramework>net10.0</TargetFramework>
    <ImplicitUsings>enable</ImplicitUsings>
    <Nullable>enable</Nullable>
  </PropertyGroup>

</Project>

Yashirin using'lar #

ImplicitUsings yoqilgani uchun Program.cs boshida using System; yozish shart emas. Kompilyator eng kerakli fazolarni o'zi qo'shadi.

Shu sababli quyidagi kod hech qanday using siz ishlaydi:

List<string> shaharlar = ["Namangan", "Andijon", "Samarqand"];

int uzunlar = shaharlar.Count(s => s.Length > 7);

Console.WriteLine($"Jami: {shaharlar.Count}, uzun nomlilar: {uzunlar}");
Console.WriteLine(string.Join(" | ", shaharlar.Order()));

Jami: 3, uzun nomlilar: 2
Andijon | Namangan | Samarqand

Bu yerda List<T> (System.Collections.Generic), Count va Order (System.Linq) hamda Console (System) ishlatildi - hech biri uchun using yozilmadi.

Yashirin using lar ro'yxatiga kirmagan fazolar uchun esa yozish kerak. Masalan System.Text:

using System.Text;

StringBuilder matn = new();
matn.Append("Salom");
matn.Append(", ");
matn.Append("dunyo!");

Console.WriteLine(matn.ToString());
Console.WriteLine($"Uzunligi: {matn.Length}");

Salom, dunyo!
Uzunligi: 13

Asosiy dotnet buyruqlari #

dotnet run -c Release

Dastur argumentlari #

Yuqori darajali ko'rsatmalarda args o'zgaruvchisi tayyor turadi:

if (args.Length == 0)
{
    Console.WriteLine("Argument berilmadi");
}
else
{
    Console.WriteLine($"Argumentlar soni: {args.Length}");
    foreach (string arg in args)
    {
        Console.WriteLine($"  - {arg}");
    }
}

Argument berilmadi

Yuqoridagi natija dotnet run ni argumentsiz ishga tushirganda chiqadi. Argument bersangiz:

dotnet run -- Husanboy Namangan

Endi chiqish shunday bo'ladi:

Argumentlar soni: 2
  - Husanboy
  - Namangan

Ikkita chiziqcha (--) muhim: usiz dotnet so'zlarni o'ziga tegishli deb o'ylaydi.

error CS0136: A local or parameter named 'args' cannot be declared
in this scope because that name is used in an enclosing local scope

Ko'p uchraydigan xatolar #

Xulosa #

• Yozish uchun SDK kerak, Runtime emas.
• Loyiha dotnet new console -o Nom bilan yaratiladi, dotnet run bilan ishga tushadi.
• Program.cs - kodingiz, .csproj - loyiha sozlamalari, bin va obj - avtomatik papkalar.
• ImplicitUsings ko'p ishlatiladigan using larni avtomatik qo'shadi; qolganini qo'lda yozasiz.
• Tezlikni o'lchash yoki tarqatish uchun -c Release ishlating.
• Argumentlar dotnet run -- arg1 arg2 ko'rinishida uzatiladi.
• Bitta papkada bitta loyiha - aks holda "birdan ortiq kirish nuqtasi" xatosi chiqadi.

Keyingi bo'limda turlar va o'zgaruvchilarni o'rganamiz.