Fayllar bilan ishlash - Node.js bilan server dasturlash

Fayl tizimi bilan ishlash - Node ning brauzerdan eng katta farqi. Buning uchun node:fs moduli bor.

Uchta shakl #

fs moduli uch xil ko'rinishda keladi:

Import	Uslub
`node:fs/promises`	`await` - tavsiya etiladi
`node:fs`	Qayta chaqiruv (callback)
`node:fs` (`...Sync`)	Bloklaydigan

Bu darslikda birinchisi ishlatiladi.

Yozish va o'qish #

JavaScript

import { writeFile, readFile, appendFile, rm } from "node:fs/promises";

await writeFile("qaydlar.txt", "Birinchi qator\n", "utf8");
await appendFile("qaydlar.txt", "Ikkinchi qator\n", "utf8");

const mazmun = await readFile("qaydlar.txt", "utf8");
console.log(mazmun.trimEnd());
console.log("Qatorlar:", mazmun.trimEnd().split("\n").length);

await rm("qaydlar.txt");

Natija

Birinchi qator
Ikkinchi qator
Qatorlar: 2

Funksiya	Nima qiladi
`writeFile`	Yozadi (ustiga yozadi)
`appendFile`	Oxiriga qo'shadi
`readFile`	O'qiydi
`rm`	O'chiradi

"utf8" ni unutmang

readFile ni kodlashsiz chaqirsangiz, u satr emas, Buffer qaytaradi:

JavaScript

const xom = await readFile("fayl.txt");
console.log(typeof xom);        // object

Buffer - xom baytlar. Rasm yoki arxiv uchun aynan shu kerak, matn uchun esa "utf8" bering.

Buni unutish odatiy xato: keyin mazmun.split(...) ishlamay qoladi va sabab darhol ravshan bo'lmaydi.

writeFile ustiga yozadi #

JavaScript

import { writeFile, readFile, rm } from "node:fs/promises";

await writeFile("sinov.txt", "birinchi mazmun", "utf8");
await writeFile("sinov.txt", "ikkinchi", "utf8");

console.log(await readFile("sinov.txt", "utf8"));

await writeFile("sinov.txt", " qo'shildi", { flag: "a" });
console.log(await readFile("sinov.txt", "utf8"));

await rm("sinov.txt");

Natija

ikkinchi
ikkinchi qo'shildi

writeFile so'ramasdan eski mazmunni yo'q qiladi. { flag: "a" } bersangiz, u appendFile kabi ishlaydi.

Papkalar #

JavaScript

import { mkdir, writeFile, readdir, rm } from "node:fs/promises";

await mkdir("sinov/ichki", { recursive: true });

await writeFile("sinov/b.txt", "B", "utf8");
await writeFile("sinov/a.txt", "A", "utf8");
await writeFile("sinov/ichki/c.txt", "C", "utf8");

const fayllar = await readdir("sinov");
console.log(fayllar.sort());

const hammasi = await readdir("sinov", { recursive: true });
console.log(hammasi.sort().length);

await rm("sinov", { recursive: true, force: true });

Natija

[ 'a.txt', 'b.txt', 'ichki' ]
4

{ recursive: true } mkdir da ota-papkalarni ham yaratadi, rm da esa butun daraxtni o'chiradi.

readdir tartibni kafolatlamaydi

Yuqorida .sort() bejiz yozilmagan.

readdir fayllarni operatsion tizim bergan tartibda qaytaradi. Linux da bu ko'pincha alifbo tartibi emas, balki fayl tizimining ichki tartibi. Boshqa kompyuterda natija boshqacha bo'lishi mumkin.

Tartib muhim bo'lsa - masalan, hisobot yoki migratsiyalar ro'yxati - har doim o'zingiz saralang.

Bu darslikdagi hamma misol shu qoidaga amal qiladi.

Fayl haqida ma'lumot #

JavaScript

import { writeFile, stat, rm } from "node:fs/promises";

await writeFile("olcham.txt", "12345", "utf8");

const holat = await stat("olcham.txt");

console.log("Hajmi:", holat.size);
console.log("Faylmi:", holat.isFile());
console.log("Papkami:", holat.isDirectory());
console.log("Vaqt bormi:", holat.mtime instanceof Date);

await rm("olcham.txt");

Natija

Hajmi: 5
Faylmi: true
Papkami: false
Vaqt bormi: true

mtime ning o'zi chop etilmadi - u har safar boshqacha bo'lardi.

JSON saqlash #

JavaScript

import { writeFile, readFile, rm } from "node:fs/promises";

const talabalar = [
    { ism: "Malika", ball: 88 },
    { ism: "Husanboy", ball: 92 },
];

await writeFile("talabalar.json", JSON.stringify(talabalar, null, 2));

const xom = await readFile("talabalar.json", "utf8");
const qayta = JSON.parse(xom);

console.log(qayta.length);
console.log(qayta[1].ism, qayta[1].ball);
console.log(xom.split("\n").length > 1);

await rm("talabalar.json");

Natija

2
Husanboy 92
true

JSON.stringify(qiymat, null, 2) - uchinchi argument chekinish beradi va faylni odam o'qiy oladigan qiladi.

Xatolarni ushlash #

JavaScript

import { readFile } from "node:fs/promises";

try {
    await readFile("yoq-bunday-fayl.txt", "utf8");
} catch (xato) {
    console.log("Kod:", xato.code);
    console.log("Topilmadimi:", xato.code === "ENOENT");
    console.log("Xato turi:", xato instanceof Error);
}

Natija

Kod: ENOENT
Topilmadimi: true
Xato turi: true

Node ning fayl xatolarida code maydoni bo'ladi. Eng ko'p uchraydiganlari:

Kod	Ma'nosi
`ENOENT`	Fayl yoki papka yo'q
`EACCES`	Ruxsat yetmaydi
`EEXIST`	Allaqachon mavjud
`EISDIR`	Fayl kutilgan edi, papka keldi
`ENOTEMPTY`	Papka bo'sh emas

Xatoni matn bo'yicha emas, code bo'yicha tekshiring

Xato xabari tilga va Node versiyasiga qarab o'zgarishi mumkin. code esa barqaror - u operatsion tizimdan keladi.

JavaScript

if (xato.code === "ENOENT") {
    // fayl yo'q - bu normal bo'lishi mumkin
} else {
    throw xato;   // boshqa xato - yuqoriga uzating
}

Eng muhimi: hamma xatoni bir xil qabul qilmang. "Fayl yo'q" - ko'pincha kutilgan hol, "ruxsat yo'q" esa jiddiy muammo.

existsSync nima uchun yomon #

JavaScript

import { writeFile, readFile, rm } from "node:fs/promises";

async function xavfsizOqi(yol) {
    try {
        return await readFile(yol, "utf8");
    } catch (xato) {
        if (xato.code === "ENOENT") return null;
        throw xato;
    }
}

await writeFile("bor.txt", "mazmun", "utf8");

console.log(await xavfsizOqi("bor.txt"));
console.log(await xavfsizOqi("yoq.txt"));

await rm("bor.txt");

Natija

mazmun
null

Avval tekshirib, keyin o'qish - poyga holati

Ko'p qo'llanmalarda shunday yoziladi:

JavaScript

if (existsSync(yol)) {
    const mazmun = await readFile(yol, "utf8");
}

Muammo: tekshiruv bilan o'qish orasida vaqt o'tadi. O'sha oniqda boshqa jarayon faylni o'chirib yuborishi mumkin - va readFile baribir yiqiladi.

Bu TOCTOU (tekshiruvdan foydalanishgacha) deb ataladi.

To'g'ri yondashuv - yuqoridagi kabi: shunchaki urinib ko'ring va ENOENT ni ushlang. Bu tezroq ham, ishonchliroq ham.

Nusxalash va nom o'zgartirish #

JavaScript

import { writeFile, copyFile, rename, readdir, rm } from "node:fs/promises";
import { mkdir } from "node:fs/promises";

await mkdir("ish", { recursive: true });
await writeFile("ish/asl.txt", "mazmun", "utf8");

await copyFile("ish/asl.txt", "ish/nusxa.txt");
await rename("ish/nusxa.txt", "ish/yangi-nom.txt");

console.log((await readdir("ish")).sort());

await rm("ish", { recursive: true, force: true });

Natija

[ 'asl.txt', 'yangi-nom.txt' ]

rename faylni ko'chirish uchun ham ishlatiladi - yangi yo'l boshqa papkada bo'lsa, fayl o'sha yerga o'tadi.

Katta fayllar haqida #

readFile butun faylni xotiraga yuklaydi

10 KB uchun bu muammo emas. 2 GB uchun esa dastur xotirasi tugaydi va jarayon o'ladi.

Katta fayllar uchun oqimlar (streams) ishlatiladi: fayl bo'laklab o'qiladi va xotirada faqat bitta bo'lak turadi.

Buni 9-bo'limda batafsil ko'ramiz.

Oddiy qoida: fayl hajmini oldindan bilmasangiz yoki u foydalanuvchidan kelsa - oqim ishlating.

Amaliy topshiriq

Faylga yozib, uni qayta o'qing.
"utf8" ni tushirib qoldirib, natija turini ko'ring.
appendFile bilan qator qo'shing.
writeFile eski mazmunni yo'q qilishini isbotlang.
{ recursive: true } bilan ichma-ich papka yarating.
readdir natijasini saralab chiqaring.
stat bilan fayl hajmini oling.
Obyektni JSON qilib saqlab, qayta o'qing.
Mavjud bo'lmagan faylni o'qib, xato.code ni chiqaring.
ENOENT ni ushlab, null qaytaradigan funksiya yozing.

Xulosa #

node:fs/promises - zamonaviy, await bilan ishlaydigan shakl.
Matn uchun "utf8" bering, aks holda Buffer keladi.
writeFile ustiga yozadi; qo'shish uchun appendFile yoki { flag: "a" }.
{ recursive: true } papka daraxtini yaratadi va o'chiradi.
readdir tartibni kafolatlamaydi - har doim o'zingiz saralang.
Fayl xatolarini xato.code bo'yicha ajrating, matn bo'yicha emas.
existsSync + o'qish - poyga holati; shunchaki urinib ko'ring va ENOENT ni ushlang.
Katta fayllar uchun readFile emas, oqim kerak.

Keyingi bo'limda yo'llar va process bilan ishlaymiz.

Uchta shakl #

Yozish va o'qish #

writeFile ustiga yozadi #

Papkalar #

Fayl haqida ma'lumot #

JSON saqlash #

Xatolarni ushlash #

existsSync nima uchun yomon #

Nusxalash va nom o'zgartirish #

Katta fayllar haqida #

Xulosa #

Xatolik topdingizmi?